Sąd Najwyższy uchylił wyrok sądu wojewódzkiego oddalający odwołanie w sprawie o rentę inwalidzką z tytułu choroby zawodowej i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Spór dotyczył byłego pracownika kolei, który twierdził, że jego schorzenia neurologiczne pozostają w związku z wieloletnim narażeniem na opary rtęci i ołowiu. Sąd pierwszej instancji oparł się wyłącznie na dawnej decyzji inspektora sanitarnego z 1969 r. odmawiającej stwierdzenia choroby zawodowej. SN wskazał, że taka decyzja nie ma mocy wiążącej dla sądu w sprawie o świadczenia z tytułu choroby zawodowej, zwłaszcza gdy po jej wydaniu pracownik nadal przez lata pracował w warunkach szkodliwych. Podkreślono, że sąd może samodzielnie ustalać istnienie choroby zawodowej na podstawie opinii biegłych. W sprawie biegli stwierdzili bardzo duże prawdopodobieństwo związku między objawami uszkodzenia układu nerwowego a narażeniem na rtęć, ale opinia wymagała uzupełnienia co do stopnia inwalidztwa. Wyrok został więc uchylony z powodu błędnego zastosowania prawa i niewłaściwej oceny materiału dowodowego.
Kluczowe kwestie prawne:
·czy decyzja inspektora sanitarnego odmawiająca stwierdzenia choroby zawodowej wiąże sąd w sprawie o rentę z tytułu choroby zawodowej
·czy sąd może samodzielnie ustalić istnienie choroby zawodowej na podstawie opinii biegłych lekarzy
·czy wcześniejsza odmowa stwierdzenia choroby zawodowej wyklucza roszczenie, gdy pracownik później nadal był narażony na czynniki szkodliwe
·konieczność uzupełnienia opinii biegłych w zakresie stopnia inwalidztwa
Wygenerowane przez AI, może zawierać błędy.
Wyrok z dnia 17 lutego 1994 r.
II URN 5/94
Decyzja inspektora sanitarnego odmawiająca stwierdzenia choroby
zawodowej, nie ma mocy wiążącej, zwłaszcza gdy po jej wydaniu wniosko-
dawca był nadal przez wiele lat zatrudniony w warunkach narażających na
powstanie tej choroby.
Przewodniczący SSN: Maria Tyszel, Sędziowie SN: Krzysztof Kolasiński
(sprawozdawca), Stefania Szymańska,
Sąd Najwyższy przy udziale prokuratora Jana Szewczyka, po rozpoznaniu w
dniu 17 lutego 1994 r. sprawy z wniosku Konstantego W. przeciwko przeciwko
Północnej Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w G. o rentę inwalidzką z tytułu
choroby zawodowej, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości [...]
od wyroku od wyroku Sadu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w Gdyni
z dnia 4 listopada 1993 r., [...],
u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Wo-
jewódzkiemu-Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku do ponownego
rozpoznania.
U z a s a d n i e n i e
Konstanty W., urodzony w 1937 r., pobierający rentę inwalidzką według II
grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia, od listopada 1991 r., wystąpił w dniu 27
stycznia 1992 r. z wnioskiem do Północnej Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych o
przyznanie renty inwalidzkiej tejże grupy z tytułu choroby zawodowej. Wniosek ten
poparł dokumentacją z leczenia szpitalnego, w której określono poziom rtęci w jego
organiźmie.
Północna Dyrekcja Okręgowa Kolei Państwowych w G. decyzją z dnia 28
kwietnia 1992 r. odmówiła przyznania Konstantemu W. renty inwalidzkiej z tytułu
choroby zawodowej. [...]
W odwołaniu [...] Konstanty W. podniósł, iż po wydaniu wskazanej decyzji
2
przez inspektora sanitarnego był do lipca 1975 r. nadal zatrudniony przy pracach
narażających na wdychanie oparów rtęci i ołowiu.
Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku
przeprowadził w sprawie dowód z opinii biegłych sądowych lekarzy: intern-
isty-lekarza chorób zawodowych, neurologa i psychiatry. W łącznej opinii z dnia 17
marca 1993 r. biegli ci orzekli, iż istnieje znaczny stopień prawdopodobieństwa
związku przyczynowego między objawami uszkodzenia układu nerwowego a
czasowym narażeniem na wchłanianie rtęci w miejscu pracy. Prawdopodobieństwo
to jest znaczne, iż uznać je można za pewne, jeżeli przyjmie się, że istniał niewąt-
pliwy kontakt zawodowy z rtęcią, a okresowo także w jej stężeniach awaryjnych.
Rozwój chorób ośrodka układu nerwowego od 1969 r., do 1979 r. odpowiada spek-
trum objawów powodowanych przez rtęć. Pozwala to na przyjęcie uszczerbku na
zdrowiu [...] w wysokości 70%.
Wyrokiem z dnia 4 listopada 1993 r. Sąd Wojewódzki-Sad Pracy i Ubezpie-
czeń Społecznych w Gdańsku oddalił odwołanie od zaskarżonej decyzji. Wyrok ten
uzasadnił Sąd Wojewódzki tym, iż decyzją inspektora sanitarnego z 2 października
1969 r. odmówiono stwierdzenia u Konstantego W. choroby zawodowej.
Minister Sprawiedliwości w rewizji nadzwyczajnej z dnia 25 stycznia 1994 r.
zarzucił zaskarżonemu wyrokowi rażące naruszenie prawa, a w szczególności art. 3
§ 2 k.p.c., art. 18 i 33 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu
wypadków przy pracy i chorób zawodowych (jednolity tekst: Dz. U. z 1983 r., Nr 30,
poz. 144 ze zm.) oraz § 3 ust. 1, § 77 ust. 4 i § 13 rozporządzenia Rady Ministrów z
dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294).
Rewizja nadzwyczajna wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającej
go decyzji Północnej Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w G. z dnia 28 kwietnia
1992 r. i przekazanie sprawy kolejowemu organowi rentowemu do ponownego
rozpoznania. W rewizji wywodzi się, iż decyzja Okręgowego Inspektora Sanitarnego
DOKP w Warszawie z dnia 2 października 1969 r. stwierdzająca, że u wnioskodawcy
nie występuje choroba zawodowa nie mogła być podstawą decyzji organu ren-
towego o odmowie przyznania renty inwalidzkiej, z tytułu choroby zawodowej, gdyż
po tej dacie jeszcze przez kilka lat wnioskodawca był nadal zatrudniony w warunk-
ach szkodliwych dla zdrowia. W drodze zaś przeprowadzonego przez Sąd Wo-
jewódzki dowodu z opinii biegłych sądowych lekarzy zostało ustalone, że objawy
występujących u Konstantego W. schorzeń odpowiadają tym, które występują w
przebiegu zatrucia rtęcią.
Sąd Najwyższy rozważył co następuje.
3
Rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona.
Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku
zaskarżonym wyrokiem oddalił odwołanie Konstantego W. bezpodstawnie. Sąd Wo-
jewódzki uzasadnił oddalenie odwołania tym, że wnioskodawca nie przedstawił
decyzji właściwego Państwowego Inspektora Sanitarnego, stwierdzającej wystąpie-
nie u niego choroby zawodowej. Jak słusznie podniesiono w rewizji nadzwyczajnej
nie mogło to być podstawą oddalenia odwołania a jedynie zawieszenia postępowa-
nia i zwrócenia się do tego organu o wydanie decyzji w przedmiocie stwierdzenia
choroby zawodowej. W sprawie tej jednak Sąd Wojewódzki sam przeprowadził
dowód z opinii biegłych sądowych lekarzy w przedmiocie wystąpienia u Konstantego
W. choroby zawodowej. Dopuszczalność samodzielnej oceny przez sąd występow-
ania choroby zawodowej w drodze dowodu z opinii biegłych sądowych-lekarzy
przesądzona została uchwałą Sądu Najwyższego z 23 marca 1993 r. II PZP 1/93. W
tezie tej uchwały Sąd Najwyższy zajął stanowisko, iż decyzja inspektora sanitarnego
o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej nie wiąże sądu w sprawie o
świadczenia z tytułu tej choroby.
W opinii zbiorczej trzech biegłych sądowych lekarzy: internisty-lekarza chorób
zawodowych, neurologa i psychiatry z dnia 17 marca 1993 r. zostało ustalone
prawdopodobieństwo tak znaczne związku przyczynowego między objawami usz-
kodzenia układu nerwowego a narażeniem na wchłanianie rtęci w miejscu pracy, iż
uznać je można za pewne, jeśli przyjmuje się, iż istniał niewątpliwy kontakt z rtęcią, a
okresowo także w stężeniach awaryjnych. W opinii tej nie ustalono jednak grupy in-
walidów z tytułu choroby zawodowej i w tym zakresie opinia wymaga uzupełnienia.
Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 422 § 2 k.p.c. orzekł jak w
sentencji.
========================================