II UK 344/03

Wyrok z dnia 6 maja 2004 r. II UK 344/03 Praca na stanowiskach wymienionych w wykazie C załącznika do rozpo- rządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczegól- nym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm.), uprawnia jedynie do wzrostu eme- rytury, a nie stanowi przesłanki nabycia prawa do emerytury określonej w art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.). Przewodniczący SSN Jerzy Kuźniar (sprawozdawca), Sędziowie SN: Beata Gudowska, Roman Kuczyński. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2004 r. sprawy z wniosku Ewarysta W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w O. o emeryturę, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 29 lipca 2003 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Wyrokiem z dnia 29 lipca 2003 r. [...] Sąd Apelacyjny w Białymstoku oddalił apelację wnioskodawcy Ewarysta W. od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Olsztynie, w sprawie przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w O., o wcześniejszą emeryturę, po ustaleniu że nie udo- wodnił on wymaganych 15 lat zatrudnienia w szczególnych warunkach określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytal- nego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz.43 ze zm.). 2 Kasację od tego wyroku wniósł wnioskodawca i zarzucając: naruszenie prawa materialnego, a w szczególności pkt. 3 Działu III wykazu C oraz pkt. 1 Działu X wy- kazu A Załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze przez ich niezastosowanie i błędną interpretację, oraz naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy - art. 233 § 1, art. 382, 385 oraz 386 § 4 k.p.c., wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Olsztynie po uchyleniu również wyroku tego Sądu. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja w niniejszej sprawie oparta została na obu podstawach określonych w art. 3931 k.p.c., biorąc zaś pod uwagę zasady procedowania kasacyjnego przede wszystkim oceny wymaga trafność zarzutu naruszenia przepisów postępowania w sposób mający wpływ na treść orzeczenia. Podstawowym zarzutem w tym zakresie jest zarzut naruszenia przez Sąd zasady swobodnej oceny dowodów. W orzecznic- twie utrwalił się pogląd, że zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. nie może polegać na zaprezentowaniu własnych, korzystnych dla skarżącego ustaleń stanu faktycznego, a co za tym idzie, korzystnej dla niego oceny materiału dowodowego. Wnoszący skargę kasacyjną mógłby wykazywać jedynie, że Sąd drugiej instancji naruszył usta- nowione w art. 233 § 1 k.p.c. zasady oceny wiarygodności i mocy dowodów, a naru- szenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W świetle sformułowanego przez wnioskodawcę zarzutu, naruszenia tego przepisu nie sposób przyjąć. Granice swo- bodnej oceny dowodów wyznaczają w szczególności: obowiązek wyprowadzenia przez sąd z zebranego materiału dowodowego wniosków logicznie prawidłowych (zgodnych z zasadami logicznego rozumowania), ramy proceduralne (ocena dowo- dów musi respektować pewne warunki określone przez prawo procesowe, w szcze- gólności art. 227 - 234 k.p.c.), wreszcie poziom świadomości prawnej sędziego oraz dominujące poglądy na sądowe stosowanie prawa. Swobodna ocena dowodów do- konywana jest przez pryzmat własnych przekonań sądu, jego wiedzy i posiadanego zasobu doświadczeń życiowych, ale powinna także uwzględniać wymagania prawa procesowego oraz reguły logicznego myślenia, według których sąd w sposób bez- stronny, racjonalny i wszechstronny rozważa materiał dowodowy jako całość, doko- 3 nuje wyboru określonych środków dowodowych i - ważąc ich moc oraz wiarogodność - odnosi je do pozostałego materiału dowodowego (por. wyrok SN z 10 czerwca 1999 r., II UKN 685/98, OSNAPiUS 2000 nr 17, poz. 655). Ustalenia Sądu Apelacyjnego (w pełni akceptujące stanowisko Sądu pierwszej instancji), według których wniosko- dawca nie wykonywał pracy w szczególnych warunkach, znajdują oparcie w należy- cie ocenionym i przeprowadzonym postępowaniu dowodowym, tym samym więc nie można uznać trafności zarzutu naruszenia powołanego wyżej art. 233 § 1 k.p.c. Nie- trafny jest także zarzut naruszenia art. 382 k.p.c. Zasadą postępowania apelacyjne- go, wyrażoną w tym przepisie, jest kontynuacja i uzupełnienie postępowania dowo- dowego oraz ustaleń dokonanych przed sądem pierwszej instancji. Reguła ta nie może być jednak rozumiana jako zobowiązująca ten sąd to prowadzenia postępowa- nia dowodowego w każdym przypadku. Jest ona ograniczona w przypadku, gdy sąd odwoławczy uzna ustalenia sądu pierwszej instancji za prawidłowe i wystarczające. W sytuacji gdy zarzuty naruszenia przez Sąd Apelacyjny przepisów postępo- wania nie zostały uznane za uzasadnione, Sąd Najwyższy związany jest ustaleniami faktycznymi będącymi podstawą wydania zaskarżonego wyroku. W tych warunkach nie można podzielić zarzutu naruszenia przez Sąd drugiej instancji powołanych w kasacji przepisów prawa materialnego przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie (niezależnie od tego, że zarzut ten został niewłaściwie przedstawiony, skoro skarżący upatruje go w naruszeniu załącznika do rozporządzenia, gdy tymcza- sem załącznik ten stanowi w istocie jedynie wykaz prac wykonywanych w szczegól- nych warunkach, zaś określone skutki prawne wykonywania takich prac wynikają z ustawy i utrzymanych jej przepisami w mocy przepisów rozporządzenia Rady Mini- strów). Istotą sporu w przedmiotowej sprawie było ustalenie uprawnień wnioskodaw- cy do wcześniejszej emerytury w oparciu o przepis art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (obecnie opublikowanej jako jednolity tekst: w Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353). Przepis ten stanowi, iż ubezpieczonym urodzonym przed 1 stycznia 1949 r., będącym pracowni- kami zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 pkt 1 wskazanej ustawy. Wiek emerytalny, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom zatrudnionym w warunkach szczególnych przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych. Kwestie powyższe reguluje zaś rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku 4 emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szcze- gólnym charakterze, które w § 1 pkt 2 stanowi, iż właściwi ministrowie, kierownicy urzędów centralnych oraz centralne związki spółdzielcze w porozumieniu z Ministrem Pracy, Płac i Spraw Socjalnych ustalają w podległych i nadzorowanych zakładach pracy stanowiska pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warun- kach, wymienione w wykazach A i B. Przepis § 4 stanowi w ust.1, że prawo do emerytury nabywa pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, jeżeli speł- nia łącznie następujące warunki: osiągnął wiek emerytalny wynoszący 55 lat dla ko- biet i 60 lat dla mężczyzn i ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Zatem jedynie zatrudnienie w wymiarze co najmniej 15 lat na stanowiskach ściśle ustalonych przez wymienione wyżej organy (wykonywanie pracy w szczegól- nych warunkach), przy równoczesnym osiągnięciu wieku emerytalnego: 60 lat dla mężczyzn, uzasadniają przyznanie prawa do emerytury określonej w art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Sąd Najwyższy podziela ustalenia Sądu Apelacyjnego, iż - stosownie do wymienionych wyżej przepisów - wykonywana przez uprawnionych praca (jej rodzaj) powinna być wymieniona w wykazie A załącznika, bowiem tylko taka praca uprawnia do wcześniejszej emerytury. Natomiast praca na stanowiskach wymienionych w wykazie C, uprawniała jedynie do wzrostu emerytury, nie stanowiąc przesłanki do jej wcześniejszego przyznania. Stanowiska majstra, mistrza i brygadzi- sty zawarte były w dziale III pkt 3 wspomnianego wykazu C, przy czym trzeba zau- ważyć, że wykaz ten został skreślony przez § 1 pkt 5 lit. b rozporządzenia z dnia 21 maja 1996 r. (Dz.U. Nr 63, poz. 292) zmieniającego z dniem 7 czerwca 1996 r. roz- porządzenie z dnia 7 lutego 1983 r. W tej sytuacji zarzut naruszenia prawa material- nego - pkt. 3 Działu III wykazu C Załącznika - jest chybiony. Na podstawie delegacji zawartej w rozporządzeniu zostały wydane zarządzenia Ministra Rolnictwa i Gospo- darki Żywnościowej precyzujące zatrudnienie w szczególnych warunkach i szczegó- łowy wykaz stanowisk - zarządzenie Nr 55 z dnia 14 lipca 1983 r. (Dz. Urzędowy Mi- nistra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej Nr 3, poz. 7) oraz zarządzenia Nr 16 z dnia 31 marca 1988 r. (Dz.Urz. Nr 2, poz. 4). Nie są tam wymienione stanowiska majstra, a za prace przy zakładaniu urządzeń melioracyjnych uznane zostały typowe stanowiska robotnicze, między innymi kopacz, robotnik. W świetle powyższego nie można zgodzić się z argumentami odwołującego, iż jego praca na stanowisku maj- 5 stra była pracą w szczególnych warunkach i ten okres zatrudnienia daje mu prawo do wcześniejszej emerytury. Wnioskodawca w toku postępowaniu tak przed organem rentowym jak i przed Sądami obu instancji nie kwestionował faktu, iż zakres obo- wiązków majstra dotyczył głównie spraw nadzoru pracy pracowników fizycznych. Także świadectwo zakładu pracy oraz akta osobowe potwierdzają, że stanowisko zajmowane przez wnioskodawcę i charakter wykonywanej przez niego pracy nie mieściły się w rodzajach prac określonych rozporządzeniem z 1983 r., zatem brak przesłanek do przyznania wcześniejszej emerytury. Z tych wszystkich względów, uznając trafność stanowiska Sądu Apelacyjnego, należało oddalić kasację po myśli art. 39312 k.p.c. ========================================