II UK 167/03

Wyrok z dnia 28 stycznia 2004 r. II UK 167/03 Niemożność wykonywania pracy spowodowana innymi przyczynami niż naruszenie sprawności organizmu w stopniu powodującym niezdolność do zarobkowania nie jest niezdolnością do pracy w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpie- czeń Społecznych (Dz.U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.). Przewodniczący SSN Krystyna Bednarczyk (sprawozdawca), Sędziowie SN: Beata Gudowska, Maria Tyszel. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2004 r. sprawy z wniosku Juliana W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Od- działowi w J. o rentę z tytułu niezdolności do pracy, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 6 lutego 2003 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Decyzją z dnia 19 października 2001 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Od- dział w J. odmówił przyznania wnioskodawcy Julianowi W. prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy wobec braku takiej niezdolności. Odwołanie wnioskodawcy od tej decyzji zostało oddalone wyrokiem Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie z dnia 26 czerwca 2002 r. [...]. Na podstawie opinii biegłych lekarzy neurologa i psychiatry Sąd ustalił, że zmiany chorobowe wnioskodawcy zarówno w zakresie zmian zwyrodnie- niowych kręgosłupa, jak i reaktywnego stanu depresyjnego nie ograniczają jego zdol- ności do pracy zgodnej z poziomem kwalifikacji. Wnioskodawca nie spełnia zatem warunku niezdolności do pracy określonego w art. 57 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.). 2 Po rozpoznaniu apelacji wnioskodawcy od tego wyroku Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie wyrokiem z dnia 6 lutego 2003 r. [...] oddalił apelację. Sąd Apelacyjny uznał za prawidłowe ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji oparte na szczegółowo uzasadnionych opiniach biegłych lekarzy. Podnoszone w apelacji „subiektywne poczucie niezdolności do pracy wnioskodawcy nie może być przeciwstawieniem do oceny dokonanej przez biegłych”. W toku postę- powania apelacyjnego wnioskodawca przedstawił kolejne zaświadczenia oraz wynik badania audiograficznego słuchu. Ten ostatni dokument został sporządzony 2 stycz- nia 2003 r. Ewentualne pogorszenie stanu zdrowia od tej daty nie ma wpływu na ustalenie uprawnień rentowych wnioskodawcy. Jego ostatnie zatrudnienie ustało bo- wiem 22 listopada 2000 r. a okres 18 miesięcy, o którym mowa w art. 57 pkt 3 ustawy o emeryturach i rentach, upłynął 22 maja 2002 r. Wyrok ten zaskarżył kasacją wnioskodawca i opierając ją na podstawie naru- szenia prawa procesowego - art. 233 k.p.c. - wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania, ewentual- nie o uchylenie także wyroku Sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do po- nownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Rzeszowie. W uzasadnieniu kasacji podniósł, że Sąd Apelacyjny nie dokonał oceny wiarygodności i mocy dowodów na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowe- go z uwzględnieniem zasad logiki i doświadczenia życiowego pod kątem przesłanek z art. 13 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Oparcie ustaleń na opiniach biegłych lekarzy Sąd Apelacyjny uzasadnił tym, że opi- nie są obszerne i szeroko komentują wnioski końcowe. Nie odniósł jednak oceny sporządzonych opinii do osoby wnioskodawcy i nie rozważył okoliczności o charakte- rze socjalnym, dotyczących możliwości wykonywania dotychczasowej pracy lub podjęcia innej pracy oraz celowości przekwalifikowania zawodowego. Wnioskodawca ma 52 lata i od 25 lat pracuje jako pracownik budowlany. Wykonywany zawód wy- maga pełnej sprawności umysłowej i fizycznej. Dla dopuszczenia do pracy na jakiej- kolwiek budowie wymagane jest przejście szczegółowych badań lekarskich. Ze scho- rzeniami, jakie rozpoznali biegli, wnioskodawca nie uzyska pracy na budowie. Po- ziom jego wykształcenia i wiek nie pozwalają na przekwalifikowanie. Okoliczności te wskazują, że Sąd przy ocenie opinii biegłych uchybił zasadom doświadczenia życio- wego. Zasady te w przedmiotowej sprawie jednoznacznie wskazują, że wnioskodaw- ca nie jest zdolny do jakiejkolwiek pracy. 3 Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Definicja niezdolności do pracy zawarta jest w art. 12 ust. 1 ustawy o emerytu- rach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, który stanowi, że niezdolną do pracy w rozumieniu ustawy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdol- ność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu. Zawarte w zaskarżonym wyro- ku ustalenia o braku niezdolności wnioskodawcy do pracy zostały dokonane na pod- stawie opinii biegłych stwierdzających, że zmiany chorobowe wnioskodawcy nie są nasilone do tego stopnia, aby czyniły go niezdolnym do wykonywania zatrudnienia zgodnego z kwalifikacjami. Z opinii tej wynika, że wnioskodawca jest zdolny do pracy w swoim zawodzie bez konieczności przekwalifikowania. Podniesiony w kasacji za- rzut błędnych ustaleń faktycznych nie dotyczy, ani dokonanego przez biegłych rozpo- znania nasilenia zmian chorobowych, ani oceny tych zmian. Zarzut sprowadza się do tego, że opierając ustalenia na opinii biegłych Sąd pominął okoliczności, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy. Przepis ten stanowi, że przy ocenie stopnia i trwałości niezdolności do pracy oraz rokowań co do odzyskania zdolności do pracy uwzględnia się możliwość wykonywania dotychczasowej pracy lub podjęcia innej pracy oraz celowość przekwalifikowania zawodowego, biorąc pod uwagę rodzaj i charakter dotychczas wykonywanej pracy, poziom wykształcenia, wiek i predyspozycje psychofizyczne. Okoliczności, o których mowa w tym przepisie doty- czą osoby, co do której stwierdzono niezdolność do wykonywania dotychczasowego zatrudnienia lub ewentualną celowość przekwalifikowania, nie dotyczą natomiast osoby, która została uznana za zdolną do wykonywania dotychczasowego zatrud- nienia. Wynika to ze wstępnego sformułowania tego przepisu - oceny stopnia i trwa- łości niezdolności do pracy oraz rokowań co do odzyskania zdolności do pracy. Oko- liczności dotyczące osoby ubiegającej się o świadczenia mają wpływ na zakres przy- znania prawa do renty - renty z tytułu całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy, renty stałej lub okresowej albo też renty szkoleniowej. Uwzględnia się je w stosunku do osoby, u której naruszenie sprawności organizmu powoduje niezdolność do pracy. Niemożność wykonywania pracy spowodowana innymi przyczynami niż naruszenie sprawności organizmu w stopniu powodującym niezdolność do zarobko- wania nie jest niezdolnością do pracy w rozumieniu art. 12 ust. 1. Dlatego nie można 4 było brać pod uwagę trudności w uzyskaniu pracy przez wnioskodawcę ze względu na jego wiek i stan zdrowia, związanych z sytuacją na rynku pracy. Niezdolność do pracy uzależniona jest od stopnia naruszenia sprawności or- ganizmu, co może być stwierdzone tylko przez specjalistów lekarzy. Opinia biegłych może być kwestionowana przez wskazanie jej wad lub pominięcie istotnych okolicz- ności, nie można natomiast jej negować powołując się na zasady doświadczenia ży- ciowego. Zarzut błędnej oceny tej opinii z naruszeniem art. 233 § 1 k.p.c. okazał się więc nieuzasadniony. Z tych przyczyn Sąd Najwyższy w oparciu o przepis art. 39312 k.p.c. oddalił kasację jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. ========================================