Sprawa dotyczyła renty z tytułu niezdolności do pracy. ZUS wstrzymał wypłatę świadczenia, twierdząc, że ubezpieczona odzyskała zdolność do pracy. Sądy obu instancji ustaliły jednak, że stan zdrowia Krystyny G. uległ pogorszeniu: schorzenia żylne, obrzęki i zagrożenie owrzodzeniem powodują całkowitą i trwałą niezdolność do pracy. Sąd Najwyższy oddalił kasację ZUS, uznając, że opinia biegłego specjalisty była rzetelna, została uzupełniona i mogła stanowić podstawę ustaleń. Podkreślono, że postępowanie sądowe w sprawach rentowych ma charakter kontrolny, a organ rentowy nie może przerzucać na sąd ani biegłych sądowych obowiązków należących do lekarza orzecznika ZUS. SN stwierdził też, że art. 286 k.p.c. daje sądowi uprawnienie, a nie obowiązek powoływania kolejnych biegłych. W konsekwencji utrzymano przyznanie renty z tytułu całkowitej i trwałej niezdolności do pracy od 1 marca 1998 r.
Kluczowe kwestie prawne:
·kontrolny charakter postępowania sądowego w sprawach o rentę z ubezpieczenia społecznego
·ocena mocy dowodowej opinii biegłego sądowego w sprawie niezdolności do pracy
·zakres obowiązków organu rentowego i lekarza orzecznika ZUS
·przesłanki zmiany renty z tytułu częściowej na całkowitą i trwałą niezdolność do pracy
·uprawnienie sądu do dopuszczenia dodatkowej opinii biegłych na podstawie art. 286 k.p.c.
Wygenerowane przez AI, może zawierać błędy.
Uzasadnienie zarzutów kasacyjnych w całości zmierza do podważenia mocy
dowodowej opinii biegłego sądowego. Oceniając tę opinię w aspekcie jej wiarygod-
ności i rzetelności należy podnieść przede wszystkim fakt, że to biegły, a nie lekarz
orzecznik ZUS był specjalistą właściwym z punktu widzenia schorzeń rozpoznanych
u ubezpieczonej. Dwukrotnie uzupełniał on na piśmie pierwotnie wydaną opinię,
ustosunkowując się do zastrzeżeń i wątpliwości zgłaszanych przez organ rentowy.
Wbrew odmiennemu twierdzeniu strony skarżącej, biegły wyjaśnił na czym polega
pogorszenie stanu zdrowia Krystyny G. w porównaniu z istniejącym w czasie po-
przedniego badania i dlaczego nie ulegnie poprawie po ewentualnym przyszłym le-
czeniu operacyjnym. Trzeba przy tym zauważyć, że jednozdaniowa konkluzja za-
warta w opinii lekarza orzecznika stwierdzająca poprawę stanu zdrowia ubezpieczo-
nej i odzyskanie przez nią zdolności do pracy nie została w ogóle uzasadniona. W
tym kontekście zarzuty pod adresem biegłego, że nie uzasadnił „przekonująco” i „wy-
czerpująco” (zdaniem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych) wydanej opinii może bu-
dzić zdziwienie. Z przebiegu postępowania przed Sądami obu instancji można wno-
sić, że żadne uzasadnienie nie zadowoliłoby strony skarżącej.
Dodać trzeba, że postępowanie w sprawie świadczeń z ubezpieczenia rento-
wego toczy się przed organem rentowym i to na nim spoczywa ciężar prawidłowego
ustalenia, czy ubezpieczony spełnia warunki konieczne do nabycia prawa do świad-
czeń, o przyznanie których wnosi. Postępowanie przed sądem ma charakter tylko
sprawdzający, kontrolny. Organ rentowy nie może przeto przerzucać obowiązku ob-
ciążającego lekarza orzecznika (rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z
dnia 8 sierpnia 1997 r. w sprawie orzekania o niezdolności do pracy do celów rento-
wych, Dz.U. Nr 99, poz. 612) na biegłych sądowych i swoich obowiązków na sąd.
Zgodnie z art. 286 KPC, sąd może zażądać ustnego wyjaśnienia opinii złożo-
nej na piśmie, może też w razie potrzeby zażądać dodatkowej opinii od tych samych
lub innych biegłych. Skoro Sąd dwukrotnie zażądał dodatkowej opinii od tego same-
go biegłego, mniemać należy, że zarzut uchybienia powołanemu przepisowi dotyczy
4
odmowy dopuszczenia dowodu z opinii innych biegłych. Art. 286 KPC nie nakłada na
sąd obowiązku zażądania opinii od innych biegłych, lecz przyznaje mu taką kompe-
tencję. Sąd podejmuje więc dalsze czynności dowodowe, jeśli uzna to za konieczne
dla wyjaśnienia okoliczności spornych. Takiej konieczności strona skarżąca nie wy-
kazała. Nie stanowi jej bowiem różnica zdań (stanowisk) między stronami proceso-
wymi wynikająca z ich subiektywnego przekonania co do faktów i ich oceny. Skoro
Sąd uznał opinię biegłego za miarodajną, a w okolicznościach sprawy miał do tego
pełne podstawy, i uznał sprawę za dostatecznie wyjaśnioną do rozstrzygnięcia, za-
rzut, że nie prowadził on dalszego postępowania dowodowego ponad potrzebę pro-
cesową jest bezzasadny.
Wobec tego, że zarzut naruszenia przepisów postępowania nie jest usprawie-
dliwiony, ustalenia stanowiące faktyczną podstawę rozstrzygnięcia zawartego w za-
skarżonym wyroku należy uznać za prawidłowe. Skoro stan zdrowia ubezpieczonej
uległ pogorszeniu w takim stopniu, że będąc uprzednio niezdolną do pracy częścio-
wo (art. 23 ust. 3 ustawy o z.e.p.) i okresowo (art. 24 ust. 4 ustawy o z.e.p.), stała się
niezdolną do pracy całkowicie (art. 23 ust. 2 ustawy o z.e.p.) i trwale ( art. 24 ust. 2
ustawy o z.e.p.), to Sąd prawidłowo zastosował art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 14 grud-
nia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin, przyznając jej w
miejsce pobieranej do dnia 1 marca 1998 r. renty z tytułu częściowej okresowej nie-
zdolności do pracy, rentę z tytułu całkowitej i trwałej niezdolności do pracy od tej
daty.
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy, stosownie do art. 39312
KPC,
orzekł jak w sentencji.
========================================