I PKN 351/00

Wyrok z dnia 11 kwietnia 2001 r. I PKN 351/00 Przewidziana w art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1996 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela (Dz.U. Nr 87, poz. 396) szczególna regulacja dla nauczycieli, którzy do dnia wejścia w życie tej ustawy nie zostali mianowani, a mają co najmniej 2 letni okres zatrudnienia, została ograniczona jedynie do za- sad oceniania pracy nauczyciela przed mianowaniem. Przepis ten nie przewi- duje żadnych wyłączeń w zakresie spełniania przez nauczyciela pozostałych wymagań do uzyskania mianowania, w szczególności w zakresie kwalifikacji zawodowych. Przewodniczący SSN Katarzyna Gonera, Sędziowie: SN Barbara Wagner, SA Herbert Szurgacz (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2001 r. sprawy z po- wództwa Krystyny K. przeciwko Zespołowi Szkół Ekonomicznych i [...] Liceum Ogól- nokształcącemu w C. o nawiązanie stosunku pracy na podstawie mianowania, na skutek kasacji powódki od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie z dnia 14 lutego 2000 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Pozwem z dnia 6 lipca 1999 r. Krystyna K. domagała się nawiązania stosunku pracy na podstawie mianowania z Zespołem Szkół Ekonomicznych i [...] Liceum Ogólnokształcącym w C. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Chełmie wyrokiem z dnia 28 września 1999 r. oddalił powództwo. Sąd Rejonowy ustalił, że powódka została za- trudniona u strony pozwanej - w Zespole Szkół Ekonomicznych i [...] Liceum Ogólno- kształcącym w C. od 1 września 1993 r. jako nauczyciel, początkowo na podstawie umowy o pracę na czas określony w wymiarze 17/18 etatu, następnie na podstawie umowy o pracę na czas nie określony w pełnym wymiarze czasu pracy. W chwili 2 podjęcia pracy powódka posiadała ukończone studia wyższe na Wydziale Ekono- micznym Uniwersytetu w L. i stopień doktora nauk prawnych. W dniu 20 maja 1999 r. powódka uzyskała świadectwo kwalifikacji pedagogicznych. W okresie zatrudnienia w pozwanej Szkole powódka była dwukrotnie oceniana (21 stycznia 1997 r. i 1 czerwca 1998 r.) i za każdym razem uzyskała ocenę szczególnie wyróżniającą. W dniu 23 czerwca 1999 r. powódka zwróciła się do Dyrektora Zespołu Szkół Ekono- micznych z wnioskiem o mianowanie jej na stanowisko w pozwanej Szkole, lecz otrzymała odpowiedź odmowną. Zgodnie z art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1992 r. Karta Nauczyciela (jednolity tekst: Dz.U. 1997 r. Nr 56, poz. 357 ze zm.), stosunek pracy z nauczycie- lem nawiązuje się przez mianowanie: 1) jeżeli posiada obywatelstwo polskie, 2) po- siada pełną zdolność do czynności prawnych, 3) korzysta z praw publicznych, 4) nie toczy się przeciwko niemu postępowanie karne lub o ubezwłasnowolnienie, 5) posia- da wymagane kwalifikacje do zajmowania danego stanowiska, 6) może być zatrud- niony w pełnym wymiarze zajęć na czas nieokreślony, 7) bezpośrednio przed mia- nowaniem wykonywał nieprzerwanie, zgodnie z wymaganymi kwalifikacjami pracę pedagogiczną w szkole w pełnym wymiarze zajęć co najmniej przez 3 lata i w tym okresie uzyskał dwie oceny co najmniej wyróżniające, na zasadach i w trybie okre- ślonym w art. 6a, lub bezpośrednio przed mianowaniem wykonywał nieprzerwanie, zgodnie z wymaganymi kwalifikacjami pracę pedagogiczną w szkole w pełnym wy- miarze zajęć przez 4 lata pracy i na koniec czwartego roku pracy uzyskał co najmniej ocenę dobrą albo bezpośrednio przed mianowaniem wykonywał nieprzerwanie jako nauczyciel akademicki pracę dydaktyczną w szkole wyższej co najmniej przez 3 lata i uzyskał ocenę pozytywną w tym zakresie. Zdaniem Sądu powódka, spełniając przewidziane art. 10 ust. 2 pkt 1-6 ustawy Karta Nauczyciela wymagania do nawiązania stosunku pracy z nauczycielem przez mianowanie - nie spełnia przewidzianego w pkt. 7 tego przepisu wymagania wykony- wania bezpośrednio przed mianowaniem nieprzerwanie, zgodnie z wymaganymi kwalifikacjami pracy pedagogicznej w szkole w pełnym wymiarze zajęć co najmniej przez 3 lata. Pojęcie wykonywania pracy „zgodnie z wymaganymi kwalifikacjami” należy rozumieć w znaczeniu, jakie nadaje mu art. 9 ust. 1 Karty, zamieszczony w rozdziale pt. Wymagania kwalifikacyjne. Według tego przepisu stanowisko nauczy- ciela może zajmować osoba, która między innymi posiada wyższe wykształcenie z odpowiednim przygotowaniem pedagogicznym lub ukończyła zakład kształcenia nau- 3 czycieli i podejmuje pracę na stanowisku, dla którego są to wystarczające kwalifika- cje. Powódka uzyskała kwalifikacje pedagogiczne 20 maja 1999 r. W apelacji od powyższego wyroku powódka wniosła o jego zmianę i nakaza- nie stronie pozwanej mianowania na stanowisko. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubez- pieczeń Społecznych w Lublinie wyrokiem z dnia 14 lutego 2000 r. oddalił apelację. Sąd Okręgowy podzielił w pełni ustalenia faktyczne i pogląd prawny Sądu Rejonowe- go. W kasacji powódka zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie art. 10 ust. 2 pkt 7 ustawy Karta Nauczyciela, a także art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1996 r. o zmianie ustawy Karta Nauczyciela. Zdaniem skarżącej w Karcie Nauczyciela kwalifikacje są łączone bądź to z osobą (nauczyciela), bądź też z zajmowanym stanowiskiem. W przypadku wymagań do mianowana pojęcie wykonywania pracy pedagogicznej „zgodnie z wy- maganymi kwalifikacjami” odnosi się do zajmowanego stanowiska i wykonywania na nim pracy dydaktycznej, wychowawczej lub opiekuńczej. Skarżąca wniosła o „uchy- lenie zaskarżonego wyroku i wydanie wyroku co do istoty sprawy” lub o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania z uwzględ- nieniem kosztów procesu. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Obydwa zawarte w kasacji zarzuty naruszenia prawa materialnego nie są zasadne. Przewidziany art. 10 ust. 2 pkt 7 ustawy Karta Nauczyciela wymóg, by bezpośrednio przed mianowaniem nau- czyciel wykonywał nieprzerwanie, zgodnie z wymaganymi kwalifikacjami, pracę pe- dagogiczną w szkole w pełnym wymiarze zajęć co najmniej przez 3 lata, należy ro- zumieć jako wykonywanie przez pełne 3 lata pracy pedagogicznej w szkole przy po- siadaniu wymaganych do tej pracy kwalifikacji. Wymagania kwalifikacyjne określa art. 9 Karty stwierdzając, że stanowisko nauczyciela może zajmować osoba, która (mię- dzy innymi) posiada wyższe wykształcenie z odpowiednim przygotowaniem pedago- gicznym. Szczegółowe kwalifikacje wymagane od nauczycieli zostały określone w wydanym na podstawie art. 9 ust. 3 rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczególnych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli 4 nie mających wyższego wykształcenia (Dz.U. Nr 98, poz. 433 ze zm.). Zgodnie z § 2 tego rozporządzenia kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela w szkołach średnich ogólnokształcących oraz szkołach średnich zawodowych posiada osoba, która legitymuje się dyplomem ukończenia studiów magisterskich na odpowiednim kierunku (specjalności) i przygotowaniem pedagogicznym. Obydwa te elementy mu- szą zachodzić łącznie. Przez przygotowanie pedagogiczne, zgodnie z § 1 pkt 2 roz- porządzenia, należy rozumieć nabycie wiedzy i umiejętności z zakresu psychologii, pedagogiki i dydaktyki szczegółowej w określonym w rozporządzeniu wymiarze go- dzin. O posiadaniu wymaganego przygotowania świadczy dyplom lub świadectwo ukończenia odpowiedniego kursu pedagogicznego. Świadectwo takie powódka uzy- skała 20 maja 1999 r. i od tego czasu spełniała wymóg posiadania wymaganych kwalifikacji. Twierdzenie kasacji, że wymagania kwalifikacyjne określa art. 10 ust. 2b Karty, który pojęcie to wiąże ze stanowiskiem, a nie z osobą, nie jest zasadne. W myśl powołanego przepisu przez wykonywanie pracy pedagogicznej zgod- nie z wymaganymi kwalifikacjami należy rozumieć realizowanie zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych w wymiarze co najmniej 1/2 tygodniowego obo- wiązkowego wymiaru zajęć. Z samego brzmienia tego przepisu wynika, że zawiera on definicję legalną pracy pedagogicznej, a nie łącznie z nią definicję wymaganych kwalifikacji, o których mowa w art. 10 ust. 2 pkt 7. Pojęcie pracy pedagogicznej zo- stało zdefiniowane przy założeniu, że jest ona wykonywana przy posiadaniu przez nauczyciela wymaganych kwalifikacji. Interpretacja art. 10 ust. 2b w myśl stanowiska zawartego w kasacji sprowadzałaby wymagania kwalifikacyjne do posiadania wy- łącznie kwalifikacji praktycznych, co byłoby oczywiście sprzeczne z wymaganiami kwalifikacyjnymi, określonymi art. 9 ustawy i opartym na tym przepisie rozporządze- niu wykonawczym z 1991 r. Taki kierunek interpretacji byłby ponadto nie do pogo- dzenia z ogólnym kierunkiem zmian dokonanych w Karcie Nauczyciela, mających na celu między innymi podwyższenie poziomu kwalifikacji nauczycieli. Nie jest też trafny zarzut kasacji naruszenia art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1996 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela (Dz.U. Nr 87, poz. 396). W myśl tego przepisu do nauczycieli, którzy do dnia wejścia w życie ustawy nie zostali mianowani, a mają okres zatrudnienia co najmniej dwa lata, stosuje się przepisy do- tychczasowe oceniania pracy nauczyciela przed mianowaniem, z wyłączeniem zasa- dy uzyskiwania mianowania z mocy prawa. Wymieniony przepis ma charakter prze- pisu przejściowego, który przewiduje dalsze stosowanie „dawnej” ustawy (przepisów) 5 pod rządami ustawy nowej. Tego typu przepisy są wyjątkiem od ogólnej reguły obo- wiązywania ustawy nowej począwszy od daty jej wejścia w życie. Przepisy te nie podlegają wykładni rozszerzającej. Celem wymienionego przepisu przejściowego było złagodzenie rygorów wynikających z wprowadzenia nowelą z 1996 r. przedłuże- nia okresu wymaganej pracy pedagogicznej z dwu do trzech lat oraz wymagania uzyskania w tym czasie zamiast jednej pozytywnej oceny pracy dwu co najmniej wy- różniających ocen dla tych nauczycieli, u których procedura mianowania już się za- częła przed dniem wejścia w życie ustawy, ale którzy do dnia jej wejścia w życie nie zostali mianowani. Z uwagi na swój charakter omawiany przepis nie może być inter- pretowany w taki sposób, że po wejściu w życie ustawy nowelizującej z czerwca 1996 r. może on być stosowany bez względu na upływ czasu i stanowić podstawę do odstąpienia od rygorów dotyczących oceniania pracy nauczyciela przed mianowa- niem. Z punktu widzenia rozpoznawanej kasacji istotniejsze jest podkreślenie, że przewidziana art. 5 ust. 2 szczególna regulacja dla nauczycieli, którzy do dnia wejś- cia w życie ustawy nie zostali mianowani, a mają okres zatrudnienia co najmniej dwa lata, została ograniczona jedynie do zasad oceniania pracy nauczyciela przed mia- nowaniem. Art. 5 ust. 2 ustawy nowelizującej nie przewiduje żadnych wyłączeń czy ograniczeń w zakresie spełnienia przez nauczyciela pozostałych wymagań dla uzy- skania mianowania, w szczególności w zakresie spełniania wymagań kwalifikacyj- nych. Art. 10 ust. 2 pkt 5 Karty przed jej zmianą w 1996 r. wyraźnie przewidywał wy- móg spełnienia wymagań kwalifikacyjnych do zajmowania danego stanowiska. Okre- ślał je art. 9 Karty oraz wydane na jego podstawie rozporządzenie MEN z 10 paź- dziernika 1991 r. (powołana wyżej). Tego wymagania powódka nie spełniała. Przewi- dziane w rozporządzeniu z 1991 r. rygory dotyczące przygotowania pedagogicznego powódka spełniła dopiero 20 maja 1999 r. Skoro kasacja nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, Sąd Najwyższy na mocy art. 39312 KPC orzekł jak w sentencji wyroku. ========================================