II UKN 136/00

Wyrok z dnia 24 stycznia 2001 r. II UKN 136/00 Data zgłoszenia wniosku o świadczenie nie jest istotna dla ustalenia daty powstania prawa do tego świadczenia (art. 76 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin, Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.). Przewodniczący SSN Zbigniew Myszka, Sędziowie SN: Krystyna Bednarczyk (sprawozdawca), Jerzy Kuźniar. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2001 r. sprawy z wniosku Stefanii G. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w B. o usta- lenie daty przyznania emerytury, na skutek kasacji organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 21 września 1999 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Decyzją z dnia 4 czerwca 1996 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w B. przyznał wnioskodawczyni Stefanii G. prawo do emerytury od dnia 4 września 1996 r. Kolejną decyzją z dnia 10 lipca 1996 r. prawo do emerytury zostało przyzna- ne od 21 czerwca 1996 r., to jest od daty zaprzestania pobierania zasiłku chorobowe- go, który był wypłacany od 8 marca 1996 r. W odwołaniu od tej decyzji wnioskodawczyni żądała przyznania jej prawa do emerytury od dnia 1 stycznia 1996 r. Wyrokiem z dnia 25 listopada 1998 r. [...] Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubez- pieczeń Społecznych w Bydgoszczy zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał wniosko- dawczyni prawo do emerytury od 1 stycznia 1996 r. Sąd ustalił, że wnioskodawczyni złożyła wniosek o emeryturę w dniu 4 kwietnia 1996 r. Od dnia 8 marca 1996 r. ko- rzystała ze zwolnienia lekarskiego, przy czym wniosek o emeryturę został złożony przed upływem 35 dni od daty zwolnienia lekarskiego. W dacie złożenia wniosku było 2 jej wypłacane wynagrodzenie na podstawie art. 92 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy. Powo- łując się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 21 sierpnia 1996 r., II UZP 7/96, stwierdzającą, że wynagrodzenie wypłacane pracownikowi przez okres choroby po- wodującej niezdolność do pracy trwającej do 35 dni nie jest świadczeniem ubezpie- czeniowym, lecz świadczeniem ze stosunku pracy, Sąd uznał, że wnioskodawczyni w dacie złożenia wniosku nie pobierała zasiłku chorobowego. Przepis art. 76 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.), uzależniający powstanie prawa do emerytury od za- kończenia pobierania zasiłku chorobowego, nie stoi na przeszkodzie przyznaniu wnioskodawczyni prawa do emerytury, która zgodnie z art. 99 tej ustawy przysługuje od daty poprzedzającej 3 miesiące miesiąc zgłoszenia wniosku, to jest od 1 stycznia 1996 r. W apelacji od tego wyroku organ rentowy zarzucił, że emerytura przysługuje wnioskodawczyni od daty zaprzestania pobierania zasiłku chorobowego, a powołana przez Sąd pierwszej instancji uchwała Sądu Najwyższego dotyczy krótkotrwałych okresów niezdolności do pracy. Wyrokiem z dnia 21 września 1999 r. [...] Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubez- pieczeń Społecznych w Gdańsku oddalił apelację. Sąd Apelacyjny ustalił, że wnio- skodawczyni od lutego 1990 r. była uprawniona do renty z tytułu wypadku w drodze z pracy. Z dniem 8 lipca 1993 r., ukończyła 55 lat i mając wymagany okres zatrudnie- nia z mocy art. 44 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypad- ków przy pracy i chorób zawodowych (jednolity tekst: Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144 ze zm.) spełniła wszystkie warunki wymagane do nabycia prawa do emerytury. Wniosek o emeryturę wnioskodawczyni zgłosiła 4 kwietnia 1996 r. i zgodnie z art. 99 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin w brzmieniu obowiązującym w dacie zgłoszenia wniosku, emerytura przysłu- giwała jej od daty poprzedzającej 3 miesiące miesiąc zgłoszenia wniosku, to jest od 1 stycznia 1996 r. Organ rentowy błędnie zastosował przepis art. 76 ustawy o z. e. p., przyznając emeryturę od daty zaprzestania pobierania zasiłku chorobowego w sy- tuacji, gdy wnioskodawczyni w dacie powstania prawa do emerytury nie pobierała takiego zasiłku. Wyrok Sądu pierwszej instancji zmieniający błędną decyzję odpo- wiada prawu. Od tego wyroku wniósł kasację Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w B. i wskazując jako podstawę kasacji naruszenie prawa materialnego przez błędne 3 zastosowanie art. 76 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku oraz poprzedzają- cego go wyroku Sądu pierwszej instancji i oddalenie odwołania, ewentualnie o uchy- lenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania. Organ rentowy zarzucił, że Sąd Apelacyjny, podzielając błędny pogląd Sądu pierwszej instancji sprzecznie z treścią art. 76 ust. o z. e. p. uznał, że wnioskodawczyni przysługuje emerytura od dnia 1 stycznia 1996 r. skoro w tej dacie nie pobierała zasiłku chorobowego. Błąd polega na tym, że okres pobierania wynagrodzenia z zakładu pracy w okresie zwolnienia lekarskiego nie został uznany za okres pobierania zasiłku chorobowego w sytuacji, gdy na podstawie art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (jednolity tekst: Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 143 ze zm.) okres taki wlicza się do okresu zasiłkowego. W przypadku wniosko- dawczyni okres zasiłkowy wyniósł 180 dni i rozpoczął bieg od daty zwolnienia lekar- skiego. Zacytowana w uzasadnieniu wyroku Sądu pierwszej instancji uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 sierpnia 1996 r. dotyczyła stanu faktycznego, w którym okres niezdolności pracownika do pracy wynosił 3 dni. Jednak w uzasadnieniu tej uchwały Sąd Najwyższy wskazał, że w celu zapobieżenia wypłacaniu podwójnych świadczeń z ubezpieczenia społecznego przepis art. 76 ustawy o z. e. p. uzależnił powstanie prawa do emerytury i renty od zakończenia okresu pobierania zasiłku chorobowego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja jest nieuzasadniona, bowiem wskazany jako jej podstawa zarzut na- ruszenia prawa materialnego oparty jest na błędnym założeniu, że Sąd Apelacyjny podzielił pogląd prawny Sądu pierwszej instancji. W rzeczywistości Sąd Apelacyjny oddalił apelację organu rentowego od wyroku zmieniającego jego decyzję na tej pod- stawie, że wyrok mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Błąd Sądu pierw- szej instancji polegał na tym, że Sąd ten, podobnie jak organ rentowy, oceniał uprawnienia wnioskodawczyni do emerytury według stanu istniejącego w dacie zgło- szenia wniosku. Tymczasem przepis art. 76 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zao- patrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin w ogóle nie nawiązuje do daty zgło- szenia wniosku. Stanowi on, że prawo do świadczeń powstaje z dniem spełnienia się wszystkich warunków wymaganych do nabycia tego prawa, a jeżeli pracownik pobie- 4 ra zasiłek chorobowy, prawo do emerytury lub renty powstaje z dniem zaprzestania pobierania tego zasiłku. W świetle brzmienia tego przepisu datą powstania prawa do emerytury jest data spełnienia wszystkich warunków do tego świadczenia - osią- gnięcia określonego wieku i przepracowania wymaganego okresu. Występowanie podstaw do przesunięcia daty powstania prawa do emerytury lub renty ocenia się na dzień, w którym zostały spełnione warunki do nabycia tego prawa. Jeżeli w tym dniu pracownik pobiera zasiłek chorobowy, prawo do emerytury powstaje w dacie zaprze- stania pobierania zasiłku chorobowego. Dla ustalenia na podstawie art. 76 ustawy o z. e. p. daty powstania prawa do świadczeń data zgłoszenia wniosku o te świadcze- nia nie jest istotna. Natomiast data zgłoszenia wniosku decyduje o wypłacie świadczeń, przy czym także w tym przypadku nie ocenia się uprawnień osoby ubiegającej się o świadczenia według stanu istniejącego w dacie zgłoszenia wniosku. Przepis art. 99 ustawy o z. e. p. w brzmieniu obowiązującym w dacie zgłoszenia wniosku stanowił, że świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, jednak za okres nie dłuższy niż 3 miesiące kalendarzowe poprzedzające miesiąc, w którym zgłoszono wniosek. Według stanu prawnego obowiązującego od 1 stycznia 1997 r. świadczenia wypłaca się nie wcześniej niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek. Uprawnienia do wypłaty świadczeń ocenia się według stanu istniejącego pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego, w którym świadczenia te powinny być wypłacane, niezależnie od tego, w jakim dniu został zgłoszony wniosek. Zasada ta została zastosowana przez Sąd Apelacyjny, który słusznie uznał, że emerytura przysługuje wnioskodawczyni od 1 stycznia 1996 r. skoro w tej dacie spełniała wszystkie warunki wymagane do nabycia tego prawa i nie korzystała z zasiłku cho- robowego. Późniejsze korzystanie z zasiłku chorobowego nie ma wpływu na datę przyznania prawa do emerytury, dlatego nie było istotne w tej sprawie rozstrzygnię- cie, czy okres zasiłkowy rozpoczął się w pierwszym dniu zwolnienia lekarskiego to jest 8 marca 1996 r. czy też po upływie 35 dni od tej daty. Prawo do emerytury wnio- skodawczyni nabyła bowiem przed powstaniem prawa do zasiłku chorobowego. Konsekwencją tego jest wypłacanie w tym samym okresie dwóch świadczeń z ubez- pieczenia społecznego. Nie jest to jednak niezgodne z prawem. Przepis art. 76 ustawy o z. e. p. nie pozwala na nabycie prawa do emerytury lub renty osobie korzy- stającej z zasiłku chorobowego, jednak zasada ta nie działa w sytuacji odwrotnej. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o świadcze- 5 niach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa zasiłek chorobowy przysługuje każdemu pracownikowi, który stał się niezdolny do pracy. Ustawa ta nie pozbawia prawa do zasiłku chorobowego pracowników, którzy mają ustalone prawo do emerytury lub renty i pobierają te świadczenia. W przypadku wnioskodawczyni powstanie prawa do zasiłku chorobowego i korzystanie z tego prawa nie miało wpływu na datę przyznania prawa do emerytury. Z tych przyczyn Sąd Najwyższy w oparciu o przepis art. 39312 KPC oddalił ka- sację jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. ========================================