II UKN 496/98

Wyrok z dnia 17 marca 1999 r. II UKN 496/98 1. Pismo organu rentowego zawierające rozstrzygnięcie w sprawie, o której stanowi art. 476 KPC należy traktować jak decyzję. 2. Spółka akcyjna, do której na podstawie art. 39 ustawy z dnia 14 czerwca 1991 r. o spółkach z udziałem zagranicznym (jednolity tekst: Dz.U. z 1997 r. Nr 26, poz. 143 ze zm.) nie stosuje się do przepisów dotyczących jed- nostek gospodarki uspołecznionej nie jest uspołecznionym zakładem pracy w rozumieniu art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (jednolity tekst: Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144 ze zm.). Przewodniczący: SSN Jerzy Kuźniar, Sędziowie SN: Stefania Szymańska, Maria Tyszel (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 3 marca 1999 r. sprawy z powództwa Józefa Ł. przeciwko 1) Cementowni „N.” S.A. w S. 2) Zakładowi Ubezpieczeń Spo- łecznych-Oddziałowi w K. o jednorazowe odszkodowanie, na skutek kasacji Cemen- towni „N.” S.A. w S. od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kielcach z dnia 27 maja 1998 r. [...] z m i e n i ł zaskarżony wyrok oraz poprzedzający go wyrok Sądu Rejonowe- go-Sądu Pracy w Kielcach z dnia 27 stycznia 1998 r. [...] w punkcie pierwszym i od- dalił powództwo. U z a s a d n i e n i e Wyrokiem z dnia 27 stycznia 1998 r. Sąd Rejonowy w Kielcach zasądził od Cementowni „N.” Spółki Akcyjnej w S. na rzecz Józefa Ł. jako odszkodowanie z ty- tułu choroby zawodowej – kwotę 7.371 zł z należnymi odsetkami od dnia 11 lutego 1998 r. i oddalił powództwo w stosunku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Od- działu w K. 2 Sąd ten ustalił, iż powód jest inwalidą III grupy z powodu choroby zawodowej, która powstała w związku z jego pracą w Zakładach Cementowo-Wapienniczych „N.” w S. w latach 1973-1993 r. Orzeczeniem Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa z dnia 5 sierpnia 1997 r. ustalono u niego uszczerbek na zdrowiu w roz- miarze 30%. Cementownia „N.” pismem z dnia 22 sierpnia 1997 r. odmówiła wypłaty odszkodowania. Zakład Ubezpieczeń Społecznych pismem z dnia 7 października również odmówił wypłaty odszkodowania zarzucając, iż obowiązujące przepisy ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadku przy pracy i cho- rób zawodowych (jednolity tekst: Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144 ze zm.) – nie nak- ładają na Zakład obowiązku przejęcia zobowiązań na skutek przekształcenia w spółki przedsiębiorstw państwowych zakładów pracy. Sąd Rejonowy uznał, iż roszczenie powoda jest zasadne, bowiem na stronie pozwanej, tj. na Cementowni „N.” S.A. w S., jako następcy prawnemu byłego uspo- łecznionego zakładu pracy, ciąży obowiązek wypłaty pracownikowi jednorazowego odszkodowania pieniężnego z tytułu choroby zawodowej w oparciu o art. 32 powoła- nej ustawy z 12 czerwca 1975 r. Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kielcach wyrokiem z dnia 27 maja 1998 r. [...] oddalił apelację Cementowni „N.” S.A., uznając za prawidło- we zarówno ustalenia faktyczne, jak i podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnię- cia. W kasacji od tego wyroku Cementownia „N.” S.A. wniosła o jego zmianę i od- dalenie powództwa zarzucając, że został wydany z naruszeniem prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisu art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (jednolity tekst: Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144) „poprzez przyjęcie, że pozwana Spółka jest zobo- wiązana do zapłaty jednorazowego odszkodowania z tytułu choroby zawodowej dla Józefa Ł.”. Rozpoznając kasację Sąd Najwyższy wziął pod uwagę, co następuje: Jest poza sporem, że w wyniku przekształceń własnościowych poprzedni za- kład pracy powoda „Zakłady Cementowo-Wapiennicze”, działający do dnia 2 stycznia 1996 r., jako przedsiębiorstwo państwowe, stał się jednoosobową spółką Skarbu 3 Państwa, w której z dniem 21 grudnia 1996 r. większościowy pakiet akcji (74%) na- była niemiecka firma D. Już w uchwale z dnia 6 września 1994 r., II UZP 22/94, Sąd Najwyższy wyraził pogląd, który skład orzekający w pełni podziela, że spółka akcyjna, w której jedno- osobowa spółka Skarbu Państwa posiada ponad 50% kapitału akcyjnego, a w której akcje objęły także podmioty zagraniczne na podstawie ustawy z dnia 14 czerwca 1991 r. o spółkach z udziałem zagranicznym (Dz.U. Nr 60, poz. 252 ze zm.) nie jest uspołecznionym zakładem pracy. Wprawdzie uchwała nie dotyczyła bezpośrednio powołanej wyżej ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r., jednakże zawarte w jej uzasad- nieniu wywody prawne znajdują pełne zastosowanie w rozpatrywanej sprawie, nie ma więc potrzeby ich powtarzania. Podkreślić jedynie należy, że w myśl art. 39 wspomnianej ustawy o spółkach z kapitałem zagranicznym do spółek tych nie stosuje się przepisów dotyczących jednostek gospodarki uspołecznionej. Zdaniem składu orzekającego, przez pojęcie jednostek gospodarki uspołecznionej należy w omawia- nym zakresie rozumieć uspołecznione zakłady pracy. Przytoczona wyżej uchwała tym bardziej ma zastosowanie w sprawie, że udział zagraniczny w kapitale akcyjnym pozwanej Spółki przekracza 50%, a więc brak jest podstaw prawnych do przyjęcia, że jest ona uspołecznionym zakładem pracy w rozumieniu art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy... Skoro pozwana nie jest uspołecznionym zakładem pracy bezprzedmiotowe są wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odnośnie do jej odpowie- dzialności na podstawie art. 32 ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy. Zauważyć jedynie na- leży, że powołana przez Sąd Apelacyjny uchwała Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 1994 r., II PZP 3/94 (OSNAPiUS 1994 nr 4, poz. 65) nie ma w sprawie zas- tosowania, bowiem dotyczyła solidarnej odpowiedzialności powstałych z podziału jednostki gospodarki uspołecznionej zakładów pracy, w których nie było udziału ka- pitału zagranicznego. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy uznał, że podstawa kasacyjna jest usprawiedliwiona pomimo błędnego jej sprecyzowania przez wnoszącego kasa- cję. Naruszenie zaskarżonym wyrokiem wskazanego przepisu prawa materialnego nie nastąpiło bowiem przez jego błędną wykładnię, lecz przez niewłaściwe zastoso- wanie. Sąd Najwyższy zauważa też, że ponieważ Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie wydał decyzji, a jego pismo z dnia 7 października 1997 r. odmawiające wniosko- 4 dawcy wypłaty odszkodowania nie zawiera klauzuli odwoławczej, Józef Ł. może w każdym czasie wnieść odwołanie do Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, właściwego – na podstawie art. 476 § 2 pkt 4 KPC – do rozpoznania roszczenia odszkodowawczego z tytułu choroby zawodowej. Jak wynika z uzasad- nienia wyroku Sądu pierwszej instancji, prawomocnego w stosunku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Sąd ten rozpoznawał sprawę w aspekcie roszczenia wy- nikającego z następstwa prawnego byłego uspołecznionego zakładu pracy, chociaż nie wskazał stosownego przepisu Kodeksu cywilnego; w zakresie roszczenia o cha- rakterze ubezpieczeniowym nie zachodzi więc powaga rzeczy osądzonej. Szczegółowe zasady odpowiedzialności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w związku z przekształceniami własnościowymi zawiera uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 27 maja 1998 r., III ZP 12/96 (OSNAPiUS 1998 nr 23, poz. 689). Wobec powyższego Sąd Najwyższy na podstawie powołanych przepisów oraz art. 39315 KPC orzekł jak w sentencji wyroku. ========================================