II URN 11/94

Orzeczenie procesowe
SN7 kwietnia 1994·sentence
Ubezpieczenia społeczneInne
Podsumowanie AI

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania Pelagii N. renty inwalidy wojennego. ZUS odmówił świadczenia, uznając, że inwalidztwo nie pozostaje w związku z działalnością w ruchu oporu. Sądy obu instancji podzieliły to stanowisko, opierając się na opiniach lekarskich i uznając schorzenia wnioskodawczyni za samoistne. Sąd Najwyższy uwzględnił jednak rewizję nadzwyczajną Ministra Sprawiedliwości i stwierdził rażące naruszenie prawa procesowego i materialnego. Kluczowe uchybienie polegało na tym, że komisje lekarskie orzekające w sprawie nie miały w składzie lekarza-przedstawiciela Związku Inwalidów Wojennych RP, mimo że jego udział był obligatoryjny na podstawie art. 57 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin. W konsekwencji decyzja ZUS została wydana z istotnym naruszeniem prawa, a sprawa nie była dostatecznie wyjaśniona. Sąd Najwyższy uchylił wyroki sądów niższych instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi rentowemu.

Kluczowe kwestie prawne:
  • ·obowiązkowy skład komisji lekarskiej przy ustalaniu prawa do renty inwalidy wojennego
  • ·skutki wydania decyzji rentowej przez komisję bez udziału lekarza-przedstawiciela Związku Inwalidów Wojennych RP
  • ·naruszenie art. 57 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin
  • ·konieczność ponownego ustalenia związku inwalidztwa z działalnością wojenną
Wygenerowane przez AI, może zawierać błędy.
Wyrok z dnia 7 kwietnia 1994 r. II URN 11/94 Decyzja organu rentowego w sprawie renty inwalidy wojennego wydana w oparciu o orzeczenia komisji lekarskich do spraw inwalidztwa i zatrudnienia, w skład których, nie wchodził lekarz - przedstawiciel Związku Inwalidów Wo- jennych Rzeczypospolitej Polskiej narusza art. 57 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (jednolity tekst: Dz. U. z 1983 r., Nr 13 poz. 68). Przewodniczący SSN: Teresa Romer, Sędziowie SN: Krzysztof Kolasiński, Stefania Szymańska (sprawozdawca), Sąd Najwyższy przy udziale prokuratora Iwony Kaszczyszyn, po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 1994 r. sprawy z wniosku Pelagi N. przeciwko Zakładowi Ub- ezpieczeń Społecznych Oddział w R. o rentę inwalidy wojennego, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości [...] od wyroku Sądu Apelacyjnego w Kato- wicach z dnia 15 grudnia 1993 r. [...], u c h y l i ł zaskarżony wyrok oraz poprzedzający go wyrok Sądu Woje- wódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 18 sierpnia 1993 r., [...] i przekazał sprawę Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w R. do ponownego rozpoznania U z a s a d n i e n i e Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R., decyzją z dnia 2 marca 1993 r., odmówił Pelagi N. prawa do renty inwalidy wojennego na tej podstawie, że in- walidztwo jej nie pozostaje w związku z działalnością w ruchu oporu. Wnioskodawczyni do akt rentowych przedłożyła potwierdzoną kserokopię le- gitymacji wydanej przez Urząd do Sprawa Kombatantów i Osób Represjonowanych stwierdzającej okres jej działalności w Armii Krajowej od kwietnia 1942 r. do stycznia 1945 r. Obwodowa Komisja Lekarska do Sprawa Inwalidztwa i Zatrudnienia w R. orzeczeniem z dnia 12 stycznia 1993 r., a następnie Wojewódzka Komisja Lekarska 2 w R. orzeczeniem z dnia 18 lutego 1993 r., zaliczyły wnioskodawczynię do I grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia, nie stwierdzając inwalidztwa pozostającego w związku z działalnością w ruchu oporu. W związku z odwołaniem wnioskodawczyni sprawę rozpoznał Sąd Woje- wódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach, który wyrokiem z dnia 18 sierpnia 1993 r. odwołanie to oddalił. Na podstawie opinii biegłych sądowych le- karzy specjalistów z zakresu kardiologii, neurologii i ortopedii Sąd ustalił, że rozpoz- nane u wnioskodawczyni schorzenia mają charakter samoistny i nie są związane z działalnością wnioskodawczyni w ruchu oporu, a zatem nie jest ona inwalidą w ro- zumieniu ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (jednolity tekst: Dz. U. z 1983 r., Nr 13, poz. 68). Wniesioną od powyższego wyroku rewizję wnioskodawczyni oddalił Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach wyrokiem z dnia 15 grudnia 1993 r. Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu Wojewódzkiego, iż rozpo- znane u wnioskodawczyni schorzenia, a w szczególności przebyte w 1945 r. stłuczenie głowy bez następstw neurologicznych, nadciśnienie tętniczne, przewlekła choroba niedokrwienna serca, skrzywienie kręgosłupa szyjno-piersiowego z wtórny- mi zmianami zwyrodnieniowymi bez istotnego ograniczenia sprawności ruchowej, stan po operacyjnym usunięciu pęcherzyka żółciowego, kamica nerkowa lewostron- na i zmiany zwyrodniowe stawów kolanowych bez ograniczenia ruchomości nie uzasadniają zaliczenia wnioskodawczyni do jednej z grup inwalidów w związku z działaniami wojennymi. Od wyroku Sądu Apelacyjnego złożył rewizję nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości. Zarzucając rażące naruszenie prawa, a w szczególności art. 3 § 2 k.p.c. oraz art. 57 ust. 2 i art. 35 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (jednolity tekst: Dz. U. z 1983 r., Nr 13, poz. 68) Minister wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającego go wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 18 sierpnia 1993 r., [...], i przekazanie sprawy Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył co następuje: Rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona, bowiem wyroki Sądów obu instancji istotnie rażąco naruszają powołane w rewizji przepisy prawa. Naruszenie powołanych przepisów polega na usankcjonowaniu błędnego postępowania przed organem rentowym, a w szczególności na niezachowaniu ust- awowego trybu ustalania uprawnień do renty inwalidy wojennego określonego w art. 3 57 ust. 2 wyżej powołanej ustawy z dnia 29 maja 1974 r. Stosownie do uregulowania zawartego w tym przepisie grupę inwalidztwa [...] i jego związek z działaniami wo- jennymi, lub mającymi charakter wojennych [...] ustala komisja lekarska do spraw inwalidztwa i zatrudnienia, w skład której wchodzi także lekarz-przedstawiciel Związku Inwalidów Wojennych Rzeczypospolitej Polskiej. Udział przedstawiciela tego Związku w komisji lekarskiej jest obligatoryjny. Z akt sprawy wynika, że w składzie Obwodowej i Wojewódzkiej Komisji Le- karskiej nie brał udziału przedstawiciel Związku Inwalidów Wojennych R.P. Skład tych komisji był więc niepełny, a zatem decyzja organu rentowego została wydana z istotnym naruszeniem art. 57 ust. 2 cytowanej ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wo- jennych i wojskowych. W tej sytuacji Sąd Wojewódzki w celu usunięcia skutków tego uchybienia winien był dopuścić dowód z opinii biegłych lekarzy z udziałem lekar- za-przedstawiciela Związku Inwalidów Wojennych R.P., czego jednakże nie uczynił. Udział w komisji lekarskiej przedstawiciela takiego Związku ma na celu ochronę interesu osoby ubiegającej się o świadczenia przewidziane dla inwalidów wojennych i pozbawienie zainteresowanego tej ochrony jest istotnym naruszeniem tego prawa wynikającego z art. 57 ust. 2 cytowanej ustawy z dnia 29 maja 1974 r. Sprawa była więc niedostatecznie wyjaśniona do ostatecznego rozstrzygnię- cia, w związku z czym rewizja nadzwyczajna i jej wnioski są w pełni uzasadnione. Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na mocy art. 422 § 2 k.p.c. ========================================