I BU 11/06

Wyrok z dnia 7 lutego 2007 r. I BU 11/06 Okresy wymienione w art. 6 ust. 2 pkt 1a i art. 7 pkt 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) nie mogą zbiegać się w czasie i art. 11 tej ustawy nie ma do nich zastosowania. Przewodniczący SSN Herbert Szurgacz, Sędziowie SN: Beata Gudowska (sprawozdawca), Zbigniew Hajn. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 lutego 2007 r. sprawy z odwołania Sabiny K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecz- nych-Oddziałowi w Ł. z siedzibą w Z.W. o wysokość emerytury, na skutek skargi ubezpieczonej o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia - wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 24 maja 2005 r. [...] o d d a l i ł skargę. U z a s a d n i e n i e Decyzją z dnia 5 maja 2004 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych- Oddział w Z.W. odmówił Sabinie K. ponownego ustalenia wysokości emerytury, stwierdziwszy, że objęte wnioskiem okresy niezdolności do pracy przypadające przed 15 listopada 1991 r. zostały już wcześniej uwzględnione w wymiarze przyznanego jej świadczenia jako okresy składkowe. W odwołaniu ubezpieczona twierdziła, że okresy niezdolności do pracy i okresy zasiłkowe, choć się pokrywają, powinny być uwzględnione jako okresy skład- kowe i nieskładkowe. Dodatkowo zażądała zaliczenia do stażu ubezpieczenia okresu od dnia 10 lutego 1971 r. do dnia 8 kwietnia 1971 r., jako okresu czasowego pozo- stawania bez pracy na obszarze Państwa Polskiego z powodu niemożności jej otrzymania. 2 Wyrokiem z dnia 27 lipca 2004 r. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Sieradzu oddalił odwołanie. Stwierdził, że zgodnie z art. 6 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpie- czeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) okresy niezdolności do pracy związane z pobieraniem zasiłku chorobowego przed 15 listo- pada 1991 r. są traktowane jako okresy składkowe i jako takie zostały uwzględnione w decyzji emerytalnej. Dopiero okresy niezdolności do pracy przypadające po tym dniu, stosownie do art. 7 pkt 1 lit. b ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, są okresami nieskładkowymi. Jeżeli natomiast okresy składkowe i nieskładkowe zbiegają się w czasie, to nie jest możliwe ich podwójne naliczanie, lecz uwzględnia się okres korzystniejszy (art. 11 ustawy). Okresu czaso- wego pozostawania bez pracy Sąd Okręgowy nie uwzględnił, jako nieudowodnio- nego. W apelacji ubezpieczona wskazała, że jej wniosek nie dotyczył okresu pobie- rania zasiłku chorobowego, lecz okresu pobierania wynagrodzenia za czas niezdol- ności do pracy na podstawie przepisów Kodeksu pracy, jako okresu nieskładkowego. Ponadto wskazała, że przerwy w pracy z powodu niezdolności do jej wykonywania kumulują się z okresem zatrudnienia, czyli okresem składkowym, więc postanowienie art. 7 pkt 1 lit. a ustawy należałoby uznać za zbędne. Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi wyrokiem z dnia 24 maja 2005 r. oddalił apelację ubezpieczonej. Ustalił, że okresy niezdolności do pracy przypadające przed dniem 15 listopada 1991 r. zostały uwzględnione w wymiarze emerytury jako okresy składkowe na podstawie art. 6 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, co wyklucza możliwość ponownego ich uwzględnienia jako okresów nieskładkowych. Stwierdził również, że okres czasowego pozostawania bez pracy od dnia 2 lutego 1971 r. do dnia 8 kwietnia 1971 r. nie został potwierdzony żadnym dowodem, a więc nie mógł być uwzględniony. Skarga kasacyjna ubezpieczonej, w której wartość przedmiotu zaskarżenia określono na 2.223,24 zł, została odrzucona przez Sąd Apelacyjny w Łodzi postano- wieniem z dnia 10 sierpnia 2005 r., od którego zażalenie zostało oddalone postano- wieniem Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2006 r., II UZ 45/05. Następnie ubezpieczona złożyła skargę o stwierdzenie niezgodności z pra- wem prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi, twierdząc, że orzeczenie 3 to, przez naruszenie prawa materialnego - art. 6 ust. 2 pkt 1a, art. 6 ust. 2 pkt 6, art. 7 pkt 1b oraz art. 11 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Fun- duszu Ubezpieczeń Społecznych, a także przez rażące naruszenie przepisów postę- powania - art. 228 § 1 i 2, art. 231, 233 § 1, art. 244 § 1 oraz art. 328 § 2 k.p.c., wy- rządziło jej szkodę polegającą na nieuwzględnieniu wszystkich okresów składkowych i nieskładkowych. W uzasadnieniu skargi wskazała, że pobieranie „wynagrodzenia chorobowego” nie jest równoznaczne z pobieraniem zasiłku chorobowego (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 sierpnia 1996 r., II UZP 7/96, OSNAPiUS 1997 nr 6, poz. 100), a okresy podlegania temu samemu ubezpieczeniu podlegają sumowaniu, co wynika a contrario z wyroku Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 2001 r., II UKN 698/00 (OSNP 2003 nr 19, poz. 473), w którym Sąd Najwyższy stwierdził, że okresy podlegania różnym ubezpieczeniom społecznym nie podlegają sumowaniu. Okres zatrudnienia jest okresem opłacania składek na ubezpieczenie społeczne (art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy o emeryturach i rentach), okres zaś pobierania wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy na podstawie art. 92 § 1 pkt 1 k.p. (art. 7 pkt 1 lit a ustawy o emeryturach i rentach) biegnie w ramach okresu pracowniczego opłacania składek na ubezpieczenie społeczne. Przepis art. 7 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych sta- nowi więc lex specialis w stosunku do art. 11 tej ustawy, gdyż nie ma możliwości po- bierania wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy na podstawie przepisów Ko- deksu pracy, jeśli nie jest się pracownikiem. Z kolei gdy się jest pracownikiem, to opłaca się składki na ubezpieczenie społeczne, a więc przy innej interpretacji wza- jemnej relacji pomiędzy art. 11 i art. 7 pkt 1 lit a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ten drugi byłby zbędny w systemie, gdyż nigdy nie można by go zastosować. Organ rentowy ma obowiązek korzystniejszego dla osoby ubezpieczonej rozstrzygania oraz ochrony korzystniejszej wysokości świadczenia (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 stycznia 1996 r., II URN 60/95, OSNAPiUS 1997 nr 4, poz. 53). Nieuwzględnienie okresu pozostawania bez pracy od dnia 10 lutego do dnia 18 kwietnia 1971 r. było skutkiem naruszenia art. 228 § 1 i 2, 231 i 233 § 1 k.p.c., skoro skarżąca się nie pracowała od dnia 10 lutego 1971 r., a następną pracę pod- jęła w dniu 8 kwietnia 1971 r. Zasady prawidłowego rozumowania, wskazania wiedzy i doświadczenia życiowego wystarczająco przemawiały za tym, że „siłą rzeczy” cza- 4 sowo pozostawała bez pracy z powodu niemożności jej otrzymania i zbędne było dowodzenie tej okoliczności. Sąd Najwyższy zważył co następuje: Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, wprowadzona do Kodeksu postępowania cywilnego ustawą z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98), jest szczególnym środkiem prawnym, ulokowanym wśród nadzwyczajnych środków zaskarżenia. Służy osobie zamierzającej dochodzić od państwa (Skarbu Państwa) wynagrodzenia szkody wy- rządzonej naruszeniem przez sąd prawa materialnego lub przepisów postępowania, które spowodowało niezgodność jego orzeczenia z prawem (por. art. 4244 k.p.c.). Niezgodność z prawem rodząca odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Pań- stwa musi mieć charakter kwalifikowany, elementarny i oczywisty, gdyż tylko w takim przypadku orzeczeniu sądu można przypisać cechy bezprawności (por. wyrok Sądu Najwyższego z 7 lipca 2006 r., I CNP 33/06, niepublikowany). Innymi słowy, orze- czenie niezgodne z prawem - w rozumieniu art. 4241 § 2 k.p.c. w związku z art. 4171 § 2 k.c. - to orzeczenie niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami, z ogólnie przyjętymi standardami rozstrzygnięć albo wy- dane w wyniku szczególnie rażąco błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa, które jest oczywiste i nie wymaga głębszej analizy prawniczej. Odnosząc te rozważania do niniejszej skargi należy postawić pytanie, czy pra- womocny wyrok stwierdzający prawidłowość zaliczenia do stażu ubezpieczenia skar- żącej okresów niezdolności do pracy przypadających przed 15 listopada 1991 r. jako okresów składkowych oraz niezaliczenia okresu od dnia 10 lutego 1971 r. do dnia 8 kwietnia 1971 r., jako okresu czasowego pozostawania bez pracy na obszarze Pań- stwa Polskiego z powodu niemożności jej otrzymania, jest niezgodny z prawem w znaczeniu, o którym wyżej była mowa. Na tak sformułowane pytanie należy udzielić odpowiedzi negatywnej. Zastosowany w rozpoznawanej sprawie art. 6 ust. 2 pkt 1a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jed- nolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) jest przepisem jednoznacznym i oczywistym w swojej treści. Stanowi, że przypadające przed dniem 15 listopada 1991 5 r. (przed wejściem w życie ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw, Dz.U. Nr 104, poz. 450 ze zm.) okresy zatrudnienia, w których pracownik pobierał zasiłek chorobowy z ubezpiecze- nia społecznego uważane są za okresy składkowe. Sąd Apelacyjny z poszanowa- niem tego przepisu zaaprobował orzeczenie Sądu pierwszej instancji, który sporne okresy, przebyte w czasie obowiązywania ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopa- trzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.) jako okresy zatrudnienia, uznał za okresy składkowe. Zarzuty skargi przeciwko temu orzeczeniu należy zatem uznać za oczywiście nieuzasadnione. W szczególności nie znajduje podstaw łączenie zaskarżonego orzeczenia z przepisem art. 7 pkt 1b ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, stanowiącym o traktowaniu okresów pobierania zasiłków z ubezpieczenia społecznego jako okre- sów nieskładkowych, gdyż przepis ten odnosi się wyłącznie do okresów pobierania zasiłków chorobowych po dniu 15 listopada 1991 r. W związku z tym okresy wymie- nione w art. 6 ust. 2 pkt 1a i art. 7 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach nie mogą zbiegać się w czasie i nie ma do nich zastosowania art. 11 tej ustawy. Przytoczone w skardze poglądy Sądu Najwyższego co do tego, że pobieranie „wynagrodzenia chorobowego” nie jest równoznaczne z pobieraniem zasiłku choro- bowego (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 sierpnia 1996 r., II UZP 7/96, OSNAPiUS 1997 nr 6, poz. 100) oraz że okresy podlegania różnym ubezpieczeniom społecznym nie podlegają sumowaniu (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 2001 r., II UKN 698/00, OSNP 2003 nr 19, poz. 473) nie odnoszą się do zagadnień objętych skargą. Skarga, w zakresie w jakim zarzuca się w niej naruszenie art. 6 ust. 2 pkt 6 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przez nie- uwzględnienie okresu pozostawania bez pracy od dnia 10 lutego do dnia 18 kwietnia 1971 r., uchyla się spod kontroli Sądu Najwyższego, gdyż została oparta na niedo- puszczalnym zarzucie dotyczącym ustalenia faktów (por. 4244 in fine k.p.c.). W konsekwencji należy stwierdzić, że kwestionowane orzeczenie nie zapadło z oczywistym i rażącym naruszeniem prawa. Z tych powodów, na podstawie art. 42411 § 1 k.p.c. orzeczono jak w sentencji. ========================================