II UK 343/12

UZASADNIENIE 2 Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 28 grudnia 2011 r. oddalił odwołanie wnioskodawczyni R. T. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 2 października 2009 r. Sąd Okręgowy ustalił, że w okresie od 1 września 2000 r. do 31 grudnia 2004 r. wnioskodawczyni miała zarejestrowaną działalność gospodarczą - gabinet stomatologiczny. Za powyższy okres nie zapłaciła składek na obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał w związku z tym decyzję z dnia 10 listopada 2005 r. - obejmującą wnioskodawczynię tymi ubezpieczeniami w powyższym okresie (od decyzji tej wnioskodawczyni nie złożyła odwołania); zaś decyzją z dnia 7 lutego 2006 r. wyliczył należne za ten okres składki (tę decyzję bezskutecznie wnioskodawczyni zaskarżyła). Prowadzenie działalności gospodarczej było dla wnioskodawczyni „tak znacznym stresem, że zapadła na depresję, którą leczyła od 1 września 2000 r. Zaprzestała wówczas prowadzenia działalności gospodarczej. Zawiadomień Urzędu Skarbowego i ZUS o zawieszeniu działalności gospodarczej dokonała dopiero w 2002 r., przy czym US zawiadomiła pisemnie, a ZUS - prawdopodobnie również pisemnie, choć nie ma na to dowodu”. Pismem z dnia 8 maja 2008 r. pełnomocnik wnioskodawczyni - radca prawny złożył w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w związku z art. 83a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z dnia 10 listopada 2005 r., wskazując, że miesięczny termin na wniesienie wniosku o wznowienie postępowania biegnie od daty doręczenia wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 6 marca 2008 r., czyli od dnia 21 kwietnia 2008 r. Ten wniosek - jako spóźniony - załatwiono odmownie zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją z dnia 2 października 2009 r. Na skutek nieprawidłowego pouczenia o sposobie zaskarżenia tej decyzji postępowanie odwoławcze toczyło się do dnia 18 lipca 2011 r., kiedy to wnioskodawczyni doręczono odpis postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 10 czerwca 2011 r. o odrzuceniu jej skargi na decyzję 3 Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 30 listopada 2009 r. W tym stanie faktycznym Sąd Okręgowy przyjął, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zakres odwołania ściśle limituje treść zaskarżanej nim decyzji. Jeśli decyzja odmawia wznowienia postępowania, to odwołaniem od niej domagać się można zmiany tej decyzji, a nie ponownego rozpoznania przez Sąd obowiązku podlegania wnioskodawczyni ubezpieczeniom społecznym. Jeśli w dniu 8 maja 2008 r. profesjonalny pełnomocnik - radca prawny precyzyjnie, z przywołaniem art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w związku z art. 83a ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, domagał się wznowienia postępowania, to zaskarżona decyzja prawidłowo załatwia ten wniosek. Skoro wniosek jest nader precyzyjny i kilkakrotnie powtórzony, to brak podstaw, by doszukiwać się innej intencji wnioskodawczyni. Jasnej treści wniosku odpowiada precyzyjna decyzja organu rentowego. Skoro w poprzednim procesie - w maju 2006 r. - wnioskodawczyni podała, że nie prowadziła już działalności gospodarczej, a w czerwcu 2006 r. Sąd zgromadził w tej mierze dowody, to najpóźniej w czerwcu 2006 r. wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję w rozumieniu art. 145 § pkt 5 k.p.a. Zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a., podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Miesięczny termin upłynął zatem najpóźniej w lipcu 2006 r. i żadnego znaczenia nie ma data doręczenia stronie odpisu wyroku sądu. Z tych motywów Sąd Okręgowy oddalił odwołanie. Sąd Apelacyjny - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 8 maja 2012 r. oddalił apelację wnioskodawczyni od powyższego wyroku. Sąd drugiej instancji dodatkowo ustalił w toku postępowania apelacyjnego, że wniosek o wznowienie postępowania wnioskodawczyni złożyła w dniu 7 maja 2008 r. i dotyczył wznowienia postępowania zakończonego wydaniem ostatecznej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 listopada 2005 r. w przedmiocie objęcia strony obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi. 4 W decyzji organu rentowego z dnia 16 września 2008 r. odmówiono wznowienia postępowania wobec braku, w ocenie organu rentowego, przesłanek wznowienia postępowania w postaci nowych dowodów nieznanych organowi rentowemu. W tej decyzji pouczono stronę o prawie złożenia odwołania do Ministra Pracy i Polityki Socjalnej. Wnioskodawczyni w terminie złożyła odwołanie, a po wymianie korespondencji między Departamentem Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej a organem rentowym, Ministerstwo pismem z dnia 24 listopada 2008 r. zwróciło akta z odwołaniem organowi rentowemu celem dalszego prowadzenia sprawy. Spowodowało to wydanie przez organ rentowy kolejnej decyzji z dnia 16 kwietnia 2009 r., uchylającej decyzję z dnia 16 września 2008 r. Kolejną decyzją z dnia 2 października 2009 r. organ rentowy odmówił wznowienia postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., uznając, że wiadomości o swoim stanie zdrowia, na które powołuje się wnioskodawczyni (nowe dowody), były już jej znane w dniu 21 marca 2006 r., tj. w dacie złożenia odwołania od decyzji z dnia 7 lutego 2006 r. ustalającej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne. Organ rentowy uznał, że wniosek o wznowienie postępowania z dnia 7 maja 2008 r. został złożony po terminie wynikającym z art. 148 § 1 k.p.a. W tej ostatniej decyzji pouczono wnioskodawczynię, że przysługuje jej prawo odwołania do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w terminie 14 dni - w trybie art. 129 k.p.a. Wnioskodawczyni zastosowała się do pouczenia i złożyła odwołanie, w rozpoznaniu którego Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - decyzją z dnia 30 listopada 2009 r. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia 2 października 2009 r., ale z odmienną argumentacją, wskazując że tryb wznowienia postępowania w rozumieniu art. 145 k.p.a. jest wyłączony odnośnie prawomocnych decyzji, od których strona nie wniosła w przepisanym trybie odwołania. W decyzji pouczono wnioskodawczynię o terminie i sposobie wniesienia odwołania do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Wnioskodawczyni złożyła odwołanie, zgodnie z pouczeniem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę. Na skutek skargi kasacyjnej wnioskodawczyni Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 8 grudnia 2010 r. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Ostatecznie 5 postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 10 czerwca 2011 r. odrzucono skargę z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego w niniejszej sprawie. W dniu 12 lipca 2011 r. wysłano odpis tego postanowienia z uzasadnieniem wnioskodawczyni. Sąd Apelacyjny wskazał, że skoro przedmiotowa decyzja została wydana w indywidualnej sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych na podstawie art. 83 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, właściwy jest tryb odwoławczy przed sądem powszechnym. Uznał też, że odwołanie wnioskodawczyni winno być rozpoznane mimo przekroczenia terminu wskazanego w art. 4779 § 1 k.p.c., dlatego że organ rentowy błędnie pouczał wnioskodawczynię o administracyjnym trybie odwoławczym. Sąd Apelacyjny wskazał, że wnioskodawczyni, składając wniosek z dnia 8 maja 2008 r., w sposób jednoznaczny oznaczyła, że dotyczy on wznowienia postępowania administracyjnego w zakresie decyzji z dnia 10 listopada 2005 r. Wyraźnie wskazała podstawy wznowienia w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., tj. powołała się na istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji (stan zdrowia), nieznane organowi, który wydał decyzję. W tym kontekście Sąd wskazał, że decydująca jest wskazana we wniosku