Orzeczenie dotyczy wykładni art. 461 § 2 i § 2^2 k.p.c. w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Sąd Najwyższy uznał, że wyjątek od zasady właściwości miejscowej sądu, przewidziany w art. 461 § 2^2 k.p.c., nie może być interpretowany rozszerzająco. Przepis ten odnosi się wyłącznie do spraw, w których ubezpieczony otrzymuje już świadczenie, a nie do wszystkich decyzji wydawanych przez wyspecjalizowane oddziały ZUS. SN odrzucił argument, że sprawy z elementem unijnym powinny być rozpoznawane przez wyspecjalizowane sądy, wskazując, że regulacje unijne dotyczą właściwości organu rentowego, a nie sądu. Podkreślono też, że sprawy o przyznanie świadczenia i sprawy dotyczące świadczeń już przyznanych mogą być rozpoznawane przez różne sądy miejscowo właściwe. W ocenie SN przemawiają za tym zarówno wykładnia językowa, jak i względy systemowe oraz funkcjonalne, zwłaszcza potrzeba ułatwienia ubezpieczonym dochodzenia praw przed sądem właściwym według miejsca zamieszkania. Sprawa zakończyła się rozstrzygnięciem interpretacyjnym, bez merytorycznego rozstrzygnięcia o prawach pracowniczych.
Kluczowe kwestie prawne:
·zakres zastosowania art. 461 § 2^2 k.p.c. w sprawach z ubezpieczeń społecznych
·czy wyjątek od właściwości miejscowej sądu można interpretować rozszerzająco
·czy sprawy dotyczące świadczeń po ich przyznaniu muszą trafiać do wyspecjalizowanych sądów
·relacja między regulacjami unijnymi a właściwością sądu w sprawach ubezpieczeniowych
Wygenerowane przez AI, może zawierać błędy.
wyroki Sądu Najwyższego z dnia: 16 sierpnia 2005 r., I UK 378/04, OSNP 2006 nr
13-14, poz. 218; 23 października 2006 r., I UK 128/06, OSNP 2007 nr 23-24, poz.
359; 29 stycznia 2008 r., I UK 239/07, OSNP 2009 nr 7-8, poz. 103; 4 marca 2008 r.,
II UK 129/07, OSNP 2009 nr 11-12, poz. 155; 19 maja 2009 r., III UK 6/09, LEX nr
509028; 7 lutego 2011 r., I UK 276/11, niepublikowany).
7
W ocenie Sądu Najwyższego w niniejszej sprawie nie ma ważkich racji, które
mogłyby jednoznacznie przesądzić o konieczności odstąpienia od wyników wykładni
językowej. W szczególności Sąd Apelacyjny, przedstawiając argumenty przemawia-
jące za wyspecjalizowaniem wyodrębnionych jednostek ZUS do załatwiania spraw z
uwzględnieniem regulacji unijnych w zakresie zabezpieczenia społecznego, nie
wskazał przekonujących powodów, które mogłyby przemawiać za koniecznością wy-
specjalizowania się konkretnych sądów w zakresie rozstrzygania spornych spraw z
tej dziedziny. Gdyby ustawodawcy zależało na takiej specjalizacji, to art. 461 § 22
k.p.c. w interesującym nas fragmencie powinien zredagować tak, jak to uczynił w art.
461 § 21
k.p.c., w którym wyjątek od generalnej zasady właściwości miejscowej sądu
w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych dopuścił w odniesieniu do wszyst-
kich decyzji (z tego zakresu) organów w nim wskazanych, na rzecz właściwości
sądu, w którego okręgu ma siedzibę ten organ. Z art. 461 § 22
k.p.c. wynika zaś za-
wężenie tego przepisu jedynie do spraw, w których ubezpieczony otrzymuje świad-
czenie. Z zakazu wykładni synonimicznej, czyli zakazu przyjmowania, że normodaw-
ca nadaje różnym zwrotom to samo znaczenie wynika, że działania art. 461 § 22
k.p.c. nie można rozciągać na wszystkie decyzje wydawane przez wyspecjalizowany
oddział ZUS, lecz jedynie na te, które są wydawane już po przyznaniu świadczenia.
Należy także podnieść, że wszelkie regulacje prawa unijnego, w tym wskazane przez
Sąd Apelacyjny, odnoszą się do właściwości miejscowej organu rentowego, a nie
sądu, który ma rozpoznawać ewentualną sprawę z elementem unijnym. Brak również
uzasadnienia dla tezy, że sprawy o przyznanie świadczenia i sprawy wynikłe już po
jego przyznaniu nie mogą być rozpoznawane przez różne miejscowo sądy. W spra-
wach tych zapadają osobne decyzje stanowiące osobny przedmiot odwołania do
sądu i nie ma przeszkód, także funkcjonalnych, aby nie mogły być rozpoznawane
przez różne miejscowo sądy. Warto także podkreślić, że nie tylko nie można się do-
szukać ważnych racji, które mogłyby przemawiać za odejściem od rezultatów wy-
kładni językowej, ale na rzecz przyjęcia wyniku tej wykładni przemawiają względy
systemowe i funkcjonalne. Ustawodawca ustanawiając w art. 461 § 2 k.p.c. gene-
ralną regułę, że właściwy w sprawach z zakresu ubezpieczenia społecznego jest sąd,
w którego okręgu ma miejsce zamieszkania strona odwołująca się od tej decyzji
uznał, że elementem decydującym jest ułatwienie ubezpieczonym załatwiania ich
spraw. Zważywszy, że są to często osoby mające z powodu wieku, stanu zdrowia,
sytuacji rodzinnej lub stanu majątkowego ograniczoną mobilność, umożliwienie im
8
załatwiania spraw w sądzie właściwym ze względu na miejsce zamieszkania ubez-
pieczonego jest w pełni uzasadnione. Za zakazem rozszerzania ustalonego w art.
461 § 22
k.p.c. wyjątku od tej reguły przemawiają zatem istotne względy społeczne.
Z powyższych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 390 § 1 k.p.c. roz-
strzygnął jak w sentencji uchwały.
========================================
