II UK 319/11

UZASADNIENIE Decyzjami z dnia 16 czerwca 2010 r. oraz z dnia 4 sierpnia 2010 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, odmówił J. B. prawa do emerytury na podstawie art. 184 w związku z art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z 2 Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227) i w związku z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.). Wyrokiem z dnia 20 grudnia 2010 r. Sąd Okręgowy, Sąd Ubezpieczeń Społecznych zmienił te decyzje w ten sposób, że przyznał wnioskodawczyni prawo do emerytury od dnia złożenia wniosku. Ustalił, że ubezpieczona, urodzona w dniu 27 września 1954 r., złożyła wniosek o emeryturę w dniu 21 marca 2010 r., przedstawiając, iż w okresie od dnia 15 czerwca 1975 r. do dnia 8 grudnia 1981 r. oraz od dnia 9 grudnia 1984 r. do dnia 31 grudnia 1998 r. była zatrudniona stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w Polskich Liniach Lotniczych LOT S.A. na stanowisku kasjera lotniczego, starszego kasjera lotniczego, samodzielnego kalkulatora taryf, samodzielnego kasjera lotniczego, kasjera lotniczego przy obsłudze elektronicznych monitorów ekranowych. Zgodnie z dalszymi ustaleniami Sądu, wnioskodawczyni we wskazanych okresach pracowała przy monitorach ekranowych o dużej wielkości 60 cm na 60 cm, bez osłon ekranowych. Wszelkie prace wykonywała przy monitorze; spisując ręcznie bilety, odczytywała dane z monitora ekranowego. Pracę przy monitorze wykonywała przez 8-12 godzin dziennie, w zależności od grafiku. Sąd, posiłkując się opinią biegłego z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, przyporządkował tę pracę wymienionym w wykazie A dziale XIV poz. 5 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze pracom, które szczególnie obciążają narząd wzroku i wymagają precyzyjnego widzenia. Sąd Apelacyjny, Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 12 maja 2011 r. zmienił zaskarżony przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych wyrok Sądu Okręgowego, przyznając J. B. emeryturę od dnia 1 czerwca 2010 r. oraz oddalając jej dalej idące wnioski, przy czym również ocenił, że ubezpieczona spełniła warunki do przyznania jej prawa do wcześniejszej emerytury ze względu na pracę w warunkach szczególnych, jednak nie od chwili zgłoszenia wniosku, lecz od dnia wskazanego w apelacji organu rentowego. Skarga kasacyjna organu rentowego, obejmująca wyrok Sądu Apelacyjnego w całości, z wnioskiem o jego uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy – 3 oddalenie odwołania ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania – została oparta na podstawie naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię art. 184 w związku z 32 ust. 1, 2 i 4 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze przez przyjęcie, że w spornych okresach, pracując w Polskich Liniach Lotniczych LOT S.A., ubezpieczona wykonywała pracę w szczególnych warunkach, wymienioną w poz. 5 działu XIV „Prace różne", w wykazie A stanowiącym załącznik do tego rozporządzenia. W szczególności organ rentowy podniósł, że Sądy wyrokujące w niniejszej sprawie powinny ustalić nie tylko to, czy ubezpieczona pracowała stale i w pełnym wymiarze czasu pracy przy monitorach ekranowych, ale również to, czy praca przy monitorach, na jakich pracowała szczególnie obciążała narząd wzroku i czy wymagała precyzyjnego widzenia. W ocenie skarżącego, nie wszystkie osoby posługujące się w swojej pracy komputerem wyposażonym w monitor ekranowy powinny być traktowane w sferze uprawnień emerytalnych, jako pracownicy zatrudnieni przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości. Praca w szczególnych warunkach ma polegać na "obsłudze", a nie tylko na posługiwaniu się w pracy elektronicznym monitorem ekranowym. W odpowiedzi na skargę, ubezpieczona wniosła o jej oddalenie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Oparcie skargi kasacyjnej wyłącznie na podstawie naruszenia przepisów prawa materialnego, a więc na podstawie kasacyjnej przewidzianej w art. 3983 § 1 pkt 1 k.p.c., gdy jej wywód dotyczy braków w materiale dowodowym sprawy, jest błędem procesowym. Skuteczne zgłoszenie zarzutu kasacyjnego dotyczącego naruszenia prawa materialnego wchodzi zasadniczo w rachubę tylko wtedy, gdy ustalony w postępowaniu przed Sądem drugiej instancji stan faktyczny, będący podstawą zaskarżonego wyroku, nie budzi zastrzeżeń (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 1997 r., II CKN 60/97, OSNC 1997 nr 9, poz. 128). Należy także podkreślić, co wzmacnia negatywną ocenę argumentów skargi 4 kasacyjnej, że rozpoznając kasację opartą tylko na podstawie naruszenia prawa materialnego, Sąd Najwyższy związany jest stanem faktycznym stanowiącym podstawę wydania zaskarżonego wyroku (art. 3983 § 3 i art. 39813 § 2 in fine k.p.c.). Według wiążących Sąd Najwyższy ustaleń poczynionych na podstawie opinii biegłego, ubezpieczona, pracując przy obsłudze elektronicznych monitorów ekranowych bez osłon, wykonywała pracę szczególnie obciążającą narząd wzroku i wymagającą precyzyjnego widzenia, gdyż urządzenia, którymi posługiwała się w pracy, były urządzeniami starej generacji i ich działanie nie było obojętne dla organizmu człowieka. Potwierdziły to badania przeprowadzone przez Zakład Szkodliwości Fizycznych Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi, przedstawione w sprawozdaniu z kontroli stanowisk pracy operatorów wyświetlaczy i monitorów ekranowych w Polskich Liniach Lotniczych LOT S.A. z dnia 18 września 1995 r. Wobec tych ustaleń nie ma uzasadnienia zarzut niewłaściwego zastosowania art.184 w związku z art. 32 ust. 1, 2 i 4 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W orzecznictwie podkreśla się, że w ocenie uznania za pracę w szczególnych warunkach pracy ujętej w wykazie A, dziale XIV, pkt 5 tego rozporządzenia, nie chodzi o posługiwanie się na stanowisku pracy komputerem (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 2010 r., II UK 236/09, niepublikowany oraz z dnia 2 lutego 2012 r., II UK 118/11, niepublikowany), lecz uznawano np. pracę operatorów elektronicznych monitorów ekranowych wykonywaną w pełnym wymiarze czasu pracy (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 września 2007 r., III UK 38/07, OSNP 2008 nr 21-22, poz. 329). Nietrafny jest zatem zawarty w skardze kasacyjnej zarzut błędnej wykładni wymienionych przepisów. Mając to na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 398 14 k.p.c.).