Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania w sprawie o rentę socjalną. Ubezpieczony kwestionował ustalenie, że nie jest całkowicie niezdolny do pracy, oraz zarzucał pominięcie dowodu z opinii biegłych. SN uznał jednak, że skarga nie spełnia wymogów formalnych i merytorycznych z art. 3984 § 2 oraz art. 3989 § 1 k.p.c., ponieważ wnioskodawca nie wykazał ani istotnego zagadnienia prawnego, ani potrzeby wykładni przepisów, ani oczywistej zasadności skargi. Sąd wskazał też, że przedstawione wątpliwości były już rozstrzygnięte w utrwalonym orzecznictwie: całkowita niezdolność do pracy w rozumieniu ustawy emerytalnej nie jest tożsama z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, a prawo do renty socjalnej wymaga stwierdzenia całkowitej niezdolności do pracy. W konsekwencji skarga kasacyjna nie została przyjęta do rozpoznania.
Kluczowe kwestie prawne:
·Przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3984 § 2 i art. 3989 § 1 k.p.c.)
·Relacja między całkowitą niezdolnością do pracy a umiarkowanym stopniem niepełnosprawności
·Warunki nabycia prawa do renty socjalnej
·Znaczenie utrwalonego orzecznictwa SN dla oceny potrzeby wykładni przepisów
Wygenerowane przez AI, może zawierać błędy.
Uzasadnienie wniosku natomiast powinno nawiązywać do przesłanek przyjęcia
skargi do rozpoznania określonych w art. 3989
§ 1 k.p.c. Zgodnie z tym przepisem
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli: 1) w sprawie
występuje istotne zagadnienie prawne, 2) istnieje potrzeba wykładni przepisów
prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w
orzecznictwie sądów, 3) zachodzi nieważność postępowania lub 4) skarga
kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Spełnienie wymagania z art. 3984
§ 2 k.p.c.
powinno zatem przybrać formę wyodrębnionego wywodu prawnego, w którym
skarżący wskaże, jakie występujące w sprawie okoliczności pozwalają na
uwzględnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jednocześnie
uzasadni, dlaczego odpowiadają one ustawowemu katalogowi przesłanek.
Poprzestanie w tym zakresie na sformułowaniu podstaw kasacyjnych i ich
uzasadnieniu jest niewystarczające, bo chociaż przy konstruowaniu obu
wymaganych elementów skargi argumenty mogą być podobne, to Sąd Najwyższy
bada je na różnych etapach postępowania kasacyjnego.
Z art. 3989
§ 1 pkt 4 k.p.c. wynika konieczność nie tylko powołania się na
okoliczność, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, ale również
wykazania, że przesłanka ta rzeczywiście zachodzi. Oznacza to, że skarżący musi
wskazać, w czym - w jego ocenie - wyraża się „oczywistość” zasadności skargi oraz
podać argumenty wykazujące, że rzeczywiście skarga jest uzasadniona w sposób
oczywisty. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu
(przepisów) nie prowadzi bowiem wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest
oczywiście uzasadniona, czyli że jej zarzuty są zasadne „na pierwszy rzut oka”
(prima facie) i w sposób oczywisty prowadzą do uznania zaskarżonego wyroku za
błędny i jego wzruszenia (por. między innymi postanowienie Sądu Najwyższego z
dnia 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, niepublikowane i orzeczenia tam powołane).
Jest tak dlatego, że o ile dla uwzględnienia skargi kasacyjnej wystarczy, iż jej
4
podstawa jest usprawiedliwiona, to dla jej przyjęcia do rozpoznania koniecznej jest
wykazanie kwalifikowanej podstawy naruszenia konkretnych i powołanych w
podstawach kasacyjnych przepisów prawa materialnego lub procesowego
widocznej przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez wdawania się w
pogłębioną analizę prawną.
Skarżący nie wykazał istnienia tak rozumianej oczywistej zasadności skargi
kasacyjnej z uwagi na obrazę wskazanego przez niego art. 12 ust. 2 ustawy
emerytalnej w związku z art. 5 ustawy o rencie socjalnej i to już tylko dlatego, że
twierdzenie o istnieniu omawianej przesłanki pozostaje w sprzeczności z
jednoczesnym powołaniem się przez skarżącego na występowanie na tle
wymienionych przepisów wątpliwości interpretacyjnych o charakterze - w jego
ocenie - tak istotnym, że wymagającym zaangażowania Sądu Najwyższego.
Odwołanie się do przesłanki istnienia potrzeby wykładni przepisów prawnych
budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie
sądów wymaga wykazania, że określony przepis prawa, mimo że budzi poważne
wątpliwości (ze wskazaniem, na czym te poważne wątpliwości polegają), nie
doczekał się wykładni, bądź że jego niejednolita wykładnia wywołuje rozbieżności w
orzecznictwie sądów, które należy przytoczyć (por. postanowienia Sądu
Najwyższego z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002 nr 12, poz.
151 i z dnia 15 października 2002 r., II CZ 102/02, niepublikowane). W myśl
utrwalonego orzecznictwa, nie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawa ani nie
występuje w sprawie istotne zagadnienie prawne, jeżeli Sąd Najwyższy wyraził
swój pogląd we wcześniejszym orzecznictwie, a nie zachodzą okoliczności
uzasadniające zmianę tego poglądu. Ponadto rozstrzygnięcie zagadnienia
prawnego lub wątpliwości interpretacyjnych nie może się sprowadzać do
odpowiedzi na zarzuty skarżącego skierowane pod adresem zaskarżonego
orzeczenia ani też do odpowiedzi na wątpliwości skarżącego, które można wyjaśnić
za pomocą obowiązujących reguł wykładni bądź w drodze prostego zastosowania
przepisów (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego dnia 16 stycznia 2003 r., I
PK 230/02, OSNP-wkładka 2003 nr 13, poz. 5).
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie spełnia
wymienionych wyżej wymagań, gdyż skarżący, powołując się na występujące w
5
orzecznictwie rozbieżności, orzecznictwa tego nie wskazuje. Ponadto
sformułowane przez skarżącego wątpliwości interpretacyjne zostały rozstrzygnięte
przez Sąd Najwyższy, w którego orzecznictwie przyjmuje się zgodnie, że
przesłanka niezdolności do jakiejkolwiek pracy (aktualnie art. 12 ust. 2 i art. 13 ust.
4 ustawy emerytalnej) odnosi się do każdego zatrudnienia w innych warunkach niż
specjalnie stworzone na stanowiskach pracy odpowiednio przystosowanych do
stopnia i charakteru naruszenia sprawności organizmu (por. wyrok z dnia 8 grudnia
2000 r., II UKN 134/00, OSNAPiUS 2000 nr 15, poz. 369), jednakże legitymowanie
się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności (art. 4 ust. 2 ustawy
z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu
osób niepełnosprawnych, jednolity tekst: Dz.U. z 2008 r. Nr 14, poz. 92 ze zm.) nie
jest równoznaczne ze spełnieniem przesłanki całkowitej niezdolności do pracy, o
której mowa w art. 4 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (Dz.U. Nr
135, poz. 1268 ze zm.; por. wyrok z dnia 11 marca 2008 r., I UK 286/07, OSNP
2009 nr 13-14, poz. 178), ani z pojęciem „niezdolności do pracy” z art. 12 ust. 2
ustawy emerytalnej, dlatego też brak całkowitej niezdolności do pracy w rozumieniu
tego ostatniego przepisu uniemożliwia przyznanie prawa do renty socjalnej
uzależnionego - po myśli art. 4 ust. 1 ustawy o rencie socjalnej - właśnie od
stwierdzenia takiej niezdolności (tak w wyroku z dnia 8 kwietnia 2008 r., I UK
264/07, Monitor Prawa Pracy 2008 nr 10, s. 548).
Skarżący nie przedstawia jakichkolwiek argumentów, które mogłyby
stanowić podstawę do zmiany przedstawionej wyżej wykładni, a jego wywody
wskazują, że chodzi mu w istocie o podważenie stanowiska Sądu drugiej instancji
w zakresie ustalenia braku u niego całkowitej niezdolności do pracy. Taka
okoliczność nie stanowi jednak przesłanki uzasadniającej przyjęcie skargi
kasacyjnej do rozpoznania.
Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do
rozpoznania na podstawie art. 3989
§ 2 k.p.c.