I UK 370/11

Orzeczenie procesowe
SN9 marca 2012·
Ubezpieczenia społeczneInne
Podsumowanie AI

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania w sprawie o rentę socjalną. Ubezpieczony kwestionował ustalenie, że nie jest całkowicie niezdolny do pracy, oraz zarzucał pominięcie dowodu z opinii biegłych. SN uznał jednak, że skarga nie spełnia wymogów formalnych i merytorycznych z art. 3984 § 2 oraz art. 3989 § 1 k.p.c., ponieważ wnioskodawca nie wykazał ani istotnego zagadnienia prawnego, ani potrzeby wykładni przepisów, ani oczywistej zasadności skargi. Sąd wskazał też, że przedstawione wątpliwości były już rozstrzygnięte w utrwalonym orzecznictwie: całkowita niezdolność do pracy w rozumieniu ustawy emerytalnej nie jest tożsama z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, a prawo do renty socjalnej wymaga stwierdzenia całkowitej niezdolności do pracy. W konsekwencji skarga kasacyjna nie została przyjęta do rozpoznania.

Kluczowe kwestie prawne:
  • ·Przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3984 § 2 i art. 3989 § 1 k.p.c.)
  • ·Relacja między całkowitą niezdolnością do pracy a umiarkowanym stopniem niepełnosprawności
  • ·Warunki nabycia prawa do renty socjalnej
  • ·Znaczenie utrwalonego orzecznictwa SN dla oceny potrzeby wykładni przepisów
Wygenerowane przez AI, może zawierać błędy.
Uzasadnienie wniosku natomiast powinno nawiązywać do przesłanek przyjęcia skargi do rozpoznania określonych w art. 3989 § 1 k.p.c. Zgodnie z tym przepisem Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli: 1) w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, 2) istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, 3) zachodzi nieważność postępowania lub 4) skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Spełnienie wymagania z art. 3984 § 2 k.p.c. powinno zatem przybrać formę wyodrębnionego wywodu prawnego, w którym skarżący wskaże, jakie występujące w sprawie okoliczności pozwalają na uwzględnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jednocześnie uzasadni, dlaczego odpowiadają one ustawowemu katalogowi przesłanek. Poprzestanie w tym zakresie na sformułowaniu podstaw kasacyjnych i ich uzasadnieniu jest niewystarczające, bo chociaż przy konstruowaniu obu wymaganych elementów skargi argumenty mogą być podobne, to Sąd Najwyższy bada je na różnych etapach postępowania kasacyjnego. Z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wynika konieczność nie tylko powołania się na okoliczność, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, ale również wykazania, że przesłanka ta rzeczywiście zachodzi. Oznacza to, że skarżący musi wskazać, w czym - w jego ocenie - wyraża się „oczywistość” zasadności skargi oraz podać argumenty wykazujące, że rzeczywiście skarga jest uzasadniona w sposób oczywisty. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi bowiem wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, czyli że jej zarzuty są zasadne „na pierwszy rzut oka” (prima facie) i w sposób oczywisty prowadzą do uznania zaskarżonego wyroku za błędny i jego wzruszenia (por. między innymi postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, niepublikowane i orzeczenia tam powołane). Jest tak dlatego, że o ile dla uwzględnienia skargi kasacyjnej wystarczy, iż jej 4 podstawa jest usprawiedliwiona, to dla jej przyjęcia do rozpoznania koniecznej jest wykazanie kwalifikowanej podstawy naruszenia konkretnych i powołanych w podstawach kasacyjnych przepisów prawa materialnego lub procesowego widocznej przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez wdawania się w pogłębioną analizę prawną. Skarżący nie wykazał istnienia tak rozumianej oczywistej zasadności skargi kasacyjnej z uwagi na obrazę wskazanego przez niego art. 12 ust. 2 ustawy emerytalnej w związku z art. 5 ustawy o rencie socjalnej i to już tylko dlatego, że twierdzenie o istnieniu omawianej przesłanki pozostaje w sprzeczności z jednoczesnym powołaniem się przez skarżącego na występowanie na tle wymienionych przepisów wątpliwości interpretacyjnych o charakterze - w jego ocenie - tak istotnym, że wymagającym zaangażowania Sądu Najwyższego. Odwołanie się do przesłanki istnienia potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga wykazania, że określony przepis prawa, mimo że budzi poważne wątpliwości (ze wskazaniem, na czym te poważne wątpliwości polegają), nie doczekał się wykładni, bądź że jego niejednolita wykładnia wywołuje rozbieżności w orzecznictwie sądów, które należy przytoczyć (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002 nr 12, poz. 151 i z dnia 15 października 2002 r., II CZ 102/02, niepublikowane). W myśl utrwalonego orzecznictwa, nie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawa ani nie występuje w sprawie istotne zagadnienie prawne, jeżeli Sąd Najwyższy wyraził swój pogląd we wcześniejszym orzecznictwie, a nie zachodzą okoliczności uzasadniające zmianę tego poglądu. Ponadto rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego lub wątpliwości interpretacyjnych nie może się sprowadzać do odpowiedzi na zarzuty skarżącego skierowane pod adresem zaskarżonego orzeczenia ani też do odpowiedzi na wątpliwości skarżącego, które można wyjaśnić za pomocą obowiązujących reguł wykładni bądź w drodze prostego zastosowania przepisów (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego dnia 16 stycznia 2003 r., I PK 230/02, OSNP-wkładka 2003 nr 13, poz. 5). Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie spełnia wymienionych wyżej wymagań, gdyż skarżący, powołując się na występujące w 5 orzecznictwie rozbieżności, orzecznictwa tego nie wskazuje. Ponadto sformułowane przez skarżącego wątpliwości interpretacyjne zostały rozstrzygnięte przez Sąd Najwyższy, w którego orzecznictwie przyjmuje się zgodnie, że przesłanka niezdolności do jakiejkolwiek pracy (aktualnie art. 12 ust. 2 i art. 13 ust. 4 ustawy emerytalnej) odnosi się do każdego zatrudnienia w innych warunkach niż specjalnie stworzone na stanowiskach pracy odpowiednio przystosowanych do stopnia i charakteru naruszenia sprawności organizmu (por. wyrok z dnia 8 grudnia 2000 r., II UKN 134/00, OSNAPiUS 2000 nr 15, poz. 369), jednakże legitymowanie się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności (art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, jednolity tekst: Dz.U. z 2008 r. Nr 14, poz. 92 ze zm.) nie jest równoznaczne ze spełnieniem przesłanki całkowitej niezdolności do pracy, o której mowa w art. 4 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (Dz.U. Nr 135, poz. 1268 ze zm.; por. wyrok z dnia 11 marca 2008 r., I UK 286/07, OSNP 2009 nr 13-14, poz. 178), ani z pojęciem „niezdolności do pracy” z art. 12 ust. 2 ustawy emerytalnej, dlatego też brak całkowitej niezdolności do pracy w rozumieniu tego ostatniego przepisu uniemożliwia przyznanie prawa do renty socjalnej uzależnionego - po myśli art. 4 ust. 1 ustawy o rencie socjalnej - właśnie od stwierdzenia takiej niezdolności (tak w wyroku z dnia 8 kwietnia 2008 r., I UK 264/07, Monitor Prawa Pracy 2008 nr 10, s. 548). Skarżący nie przedstawia jakichkolwiek argumentów, które mogłyby stanowić podstawę do zmiany przedstawionej wyżej wykładni, a jego wywody wskazują, że chodzi mu w istocie o podważenie stanowiska Sądu drugiej instancji w zakresie ustalenia braku u niego całkowitej niezdolności do pracy. Taka okoliczność nie stanowi jednak przesłanki uzasadniającej przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.