III UK 94/10

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 kwietnia 2011 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Jerzy Kwaśniewski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Jolanta Strusińska-Żukowska SSN Andrzej Wróbel w sprawie z odwołania W. W. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o emeryturę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 5 kwietnia 2011 r., skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego […] z dnia 4 lutego 2010 r., uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego. 2 U z a s a d n i e n i e Decyzją z dnia 30 lipca 2009 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wnioskodawcy W. W. prawa do emerytury powołując się na przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r., Nr 39, poz. 353 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że zgodnie z art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS ubezpieczonemu mężczyźnie po osiągnięciu wieku 60 lat przysługuje prawo do emerytury, jeżeli spełni łącznie następujące warunki: na dzień 1 stycznia 1999 r. posiada okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 25 lat w tym okres zatrudnienia w szczególnych warunkach wynoszący 15 lat, nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego i rozwiązał stosunek pracy. Organ rentowy stwierdził, że wnioskodawca nie rozwiązał stosunku pracy oraz nie udowodnił 15 lat zatrudnienia w szczególnym charakterze (nie przedłożył świadectw wykonywania pracy w warunkach szczególnych, ani innej dokumentacji potwierdzającej wykonanie takiej pracy). Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Władysław W. Wyrokiem z dnia 21 października 2009 r. Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał wnioskodawcy prawo do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych od dnia 9 lipca 2009 r. Sąd Okręgowy ustalił, że wnioskodawca wykazał łącznie 22 lata 14 miesięcy i 24 dni pracy wykonywanej w warunkach szczególnych, w związku z czym spełnia warunki wynikające z art. 184 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 27 ustawy o emeryturach i rentach z FUS oraz § 3 i § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. nr 8, poz. 43 ze zm.). Ma bowiem 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych oraz legitymuje się 15 letnim stażem pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze przypadającym na tą samą datę. Apelację od powyższego wyroku wniósł organ rentowy. 3 Wyrokiem z dnia 4 lutego 2010 r. Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację. Sąd drugiej instancji podzielił podstawę faktyczną oraz podstawę prawną zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego. Powyższy wyrok Sądu Apelacyjnego w całości zaskarżył skargą kasacyjną organ rentowy. Skargę oparto na podstawie naruszenia przepisu prawa materialnego (art. 398 3 § 1 pkt 1 k.p.c.) i zarzucono błędną wykładnię art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.). W uzasadnieniu tego zarzutu wskazano, że Sądy obydwu instancji dokonały błędnej wykładni przepisu art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS przyjmując, że wnioskodawca spełnia wszystkie przesłanki wymienione w art. 184 niezbędne do przyznania emerytury w obniżonym wieku emerytalnym. Z treści art. 184 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS jednoznacznie wynika, że emerytura w obniżonym wieku emerytalnym o której mowa w ust. 1 przysługuje pod warunkiem rozwiązania stosunku pracy. Wnioskodawca nie spełnił tego warunku ani na dzień wydania zaskarżonej decyzji ani na dzień wyrokowania przez Sądy obu instancji. Wskazano, że organ rentowy już w zaskarżonej decyzji jako jedną z przyczyn odmowy świadczenia podał, że wnioskodawca nie rozwiązał stosunku pracy. Kwestię tą organ rentowy podnosił również w apelacji od wyroku Sądu pierwszej instancji, zwracając uwagę, że brak jest informacji czy wnioskodawca rozwiązał stosunek pracy. Skarżący wskazał, że wnioskodawca dopiero 14 kwietnia 2010 r. rozwiązał stosunek pracy z ostatnim pracodawcą A. S. A. o czym poinformował organ rentowy w dniu 16 kwietnia 2010 r. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez oddalenie odwołania w całości ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi drugiej instancji do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie od powoda na rzecz organu rentowego zwrotu kosztów procesu i kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył co następuje: 4 W odwołaniu od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającej Władysławowi W. przyznania prawa do emerytury pomimo nieosiągnięcia 65 roku życia wnioskodawca kwestionował zawarte w tej decyzji ustalenie niewykazania wymaganego okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach. Sąd pierwszej instancji zweryfikowawszy na korzyść odwołującego się wskazaną przez niego przesłankę odmowy przyznania mu prawa do emerytury stwierdził że „W. W. spełnił wszystkie przesłanki wymienione w art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych niezbędne do przyznania mu prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym” i na tej podstawie przyznał wnioskodawcy prawo do wcześniejszej emerytury. Także Sąd drugiej instancji orzekając o niezasadności apelacji organu rentowego opierał się – jak to wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku – wyłącznie na ustaleniach dotyczących okresu pracy wnioskodawcy w szczególnych warunkach i tylko na tej podstawie prawomocnie potwierdził spełnienie przez wnioskodawcę wszystkich przesłanek emerytury określonych w art. 184 ustawy o emeryturach i rentach. Jednakże w ustępie drugim powołanego przepisu stanowi się, że przedmiotowa emerytura przysługuje pod określonymi warunkami, w tym rozwiązania stosunku pracy. Jeżeli żaden z rozpoznających Sądów nie rozpoznał powyższego warunku emerytury, to pomiędzy podstawami wyroków zachodzi wyraźna sprzeczność. Po ustaleniu przesłanki dotyczącej wymaganego okresu zatrudnienia (art. 184 ust. 1 ustawy), Sąd Apelacyjny zaakceptował przyznanie W. W. emerytury tak jakby spełnione zostały wszystkie wymagania, z pominięciem warunku rozwiązania stosunku pracy (art., 184 ust. 2 ustawy). Tymczasem potrzeba wyjaśnienia powyższej kwestii wynikała z apelacji organu rentowego, w której wskazywano na fakt kontynuowania zatrudnienia przez W. W. Wobec zasadności podstawy skargi kasacyjnej Sąd Najwyższy orzekł zgodnie z jej wnioskiem (art. 39815 § 1 k.p.c.).