Sprawa dotyczyła prawa do emerytury górniczej po zmarłym Jerzym R., którego następcami prawnymi byli skarżący. Ubezpieczony twierdził, że jako wulkanizator taśm przenośnikowych w KWB Bełchatów wykonywał pracę przodkową na odkrywce, co powinno skutkować zaliczeniem spornych okresów w wymiarze półtorakrotnym i spełnieniem wymogu 25 lat pracy górniczej. Sąd Okręgowy przyznał mu rację, ale Sąd Apelacyjny zmienił wyrok i oddalił odwołanie, uznając, że wykonywał on wyłącznie pracę wulkanizatora, a nie pracę górnika kopalni odkrywkowej zaliczaną w wymiarze półtorakrotnym. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną. Uznał, że zarzuty procesowe nie były skuteczne, a kluczowe znaczenie miała wykładnia przepisów o pracy górniczej. Podkreślił, że stanowisko wulkanizatora taśm przenośnikowych na odkrywce jest wymienione w załączniku nr 2 do rozporządzenia jako praca górnicza, ale nie zostało objęte załącznikiem nr 3 przewidującym zaliczenie w wymiarze półtorakrotnym. Sam fakt wykonywania czynności przy przenośnikach na koparce lub przenośniku przesuwnym nie wystarczał do uznania tej pracy za pracę górnika kopalni odkrywkowej w rozumieniu przepisów emerytalnych.
Kluczowe kwestie prawne:
·czy praca wulkanizatora taśm przenośnikowych na odkrywce jest pracą górniczą zaliczaną w wymiarze półtorakrotnym
·wykładnia załączników nr 2 i 3 do rozporządzenia z 23 grudnia 1994 r. w sprawie stanowisk pracy górniczej
·czy spełniono warunek 25 lat pracy górniczej dla prawa do emerytury górniczej
·granice kontroli kasacyjnej w zakresie zarzutów dotyczących oceny dowodów i uzasadnienia wyroku
Wygenerowane przez AI, może zawierać błędy.
uzasadnienie nie pozwala na dokonanie kontroli kasacyjnej rozstrzygnięcia można
mówić o naruszeniu art. 328 § 2 k.p.c. w istotny sposób wpływającym na wynik
sprawy (z nowszych orzeczeń por. np. wyroki Sądu Najwyższego: z 15 grudnia
2010 r., II PK 138/10, LEX 738557, z 24 listopada 2010 r., I PK 107/10, LEX
737366 i z 9 września 2010 r., I CSK 679/09, LEX 622199). Uzasadnienie
zaskarżonego wyroku bezspornie nie ma takich wad. Natomiast zarzut naruszenia
11
art. 233 § 1 k.p.c. nie może stanowić podstawy skargi, gdyż jak wynika z art. 3983
§
3 k.p.c., podstawą skargi nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub
oceny dowodów. Przepis art. 233 § 1 k.p.c. dotyczy oceny dowodów. Ponadto
należy stwierdzić, że wbrew twierdzeniom skargi Sąd Apelacyjny odniósł się do
stanowiska komisji weryfikacyjnej i zmienionego stanowiska pracodawcy w kwestii
zakwalifikowania stanowiska pracy ubezpieczonego Jerzego R., tyle że nie uznał
tych poglądów za przesądzające sporną kwestię. Nieuzasadniony jest też zarzut
naruszenia art. 228 § 1 i 2 k.p.c. wiązany w skardze z niewzięciem pod uwagę
znanego Sądowi z urzędu dowodu z opinii Instytutu Górnictwa Odkrywkowego
„Poltegor” i opinii Katedry Górnictwa Odkrywkowego AGH, z których wynikała
definicja pojęcia przodka w kopalniach węgla brunatnego. Wzięcie pod rozwagę
treści tych opinii, nawet jeśli przyjąć za trafne przypisanie Sądowi ich znajomości z
urzędu, nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy, gdyż ten przesądzony został
przez ustalenie zakresu obowiązków pracowniczych wykonywanych przez
ubezpieczonego i jego kwalifikacji prawnej.
Z wiążących w postępowaniu kasacyjnym ustaleń faktycznych (art. 39813
§
2 k.p.c.) wynika, że ubezpieczony wykonywał pracę wulkanizatora taśm
przenośnikowych znajdujących się na koparkach i przenośnikach przesuwnych
polegającą na montażu, konserwacji i naprawie tych taśm. Istota sporu w tej
sprawie polegała na dokonaniu przyporządkowania tej pracy do przepisów
definiujących pracę górniczą.
Sąd Apelacyjny przedstawił i omówił przepisy prawa materialnego mające
zastosowanie w sprawie. Według art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o
emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (obecnie jednolity
tekst: Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) obowiązującego w czasie
zatrudnienia ubezpieczonego a skreślonego z dniem 1 stycznia 2007 r., jak również
według obowiązującego w dacie wydania zaskarżonego wyroku art. 50d tej ustawy,
przy ustalaniu prawa do górniczej emerytury pracownikom zatrudnionym, między
innymi, w kopalniach węgla brunatnego zalicza się w wymiarze półtorakrotnym
okresy pracy (poza innymi, niemającymi znaczenia w tej sprawie) w przodkach
bezpośrednio przy urabianiu i ładowaniu urobku oraz przy innych pracach
przodkowych, przy montażu, likwidacji i transporcie obudów, maszyn urabiających,
12
ładujących i transportujących w przodkach oraz przy głębieniu szybów i robotach
szybowych. Zarówno w poprzednio obowiązującym stanie prawnym jak i obecnie
minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego został upoważniony do
szczegółowego określenia w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw
gospodarki i ministrem właściwym do spraw Skarbu Państwa stanowisk pracy, na
których zatrudnienie zalicza się w wymiarze półtorakrotnym (art. 37 ust. 3 ustawy o
emeryturach i rentach a obecnie art. 50d ust. 3 tej ustawy). Ten sam minister został
też upoważniony do określenia ( w porozumieniu z ministrami właściwymi do spraw
gospodarki i spraw Skarbu Państwa) stanowisk, na których zatrudnienie uważa się
za pracę górniczą na odkrywce w kopalniach węgla brunatnego. Dla ustalenia
uprawnień emerytalnych ubezpieczonego istotne było przesądzenie wykonywania
przez niego w odpowiednim czasie pracy górniczej i pracy górniczej zaliczanej w
rozmiarze półtorakrotnym. Oczywiste jest, że zakres pojęcia pracy górniczej jest
szerszy niż pracy górniczej zaliczanej w wymiarze półtorakrotnym. Sporna kwestia
sprowadzała się do zaliczenia pracy (górniczej) ubezpieczonego w wymiarze
półtorakrotnym.
W ocenie Sądu Najwyższego, Sad Apelacyjny słusznie dokonał
porównania treści załączników do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej
z dnia 23 grudnia 1994 r. w sprawie określenia niektórych stanowisk pracy
górniczej oraz stanowisk pracy zaliczanej w wymiarze półtorakrotnym przy
ustalaniu prawa do górniczej emerytury lub renty (Dz. U. z 1995 r. Nr 2, poz. 8)
obowiązującego zgodnie z art. 194 ustawy o emeryturach i rentach. W wykazie
stanowiącym załącznik nr 2 do tego rozporządzenia wymieniono 32 stanowiska
pracy w kopalniach węgla brunatnego oraz w przedsiębiorstwach i innych
podmiotach wykonujących roboty górnicze dla kopalń węgla brunatnego, na których
zatrudnienie uważa się za pracę górniczą. Wśród tych stanowisk wymieniono pod
pozycją 30 wulkanizatora taśm przenośnikowych na odkrywce. Natomiast wykaz
stanowiący załącznik nr 3 do tego rozporządzenia w części III zawierający
wymienienie stanowisk pracy, na których okresy pracy zalicza się w wymiarze
półtorakrotnym w kopalniach węgla brunatnego obejmuje tylko 8 stanowisk. Nie ma
wśród nich stanowiska wulkanizatora. Ubezpieczony twierdził, że dotyczy go
stanowisko wymienione pod pozycją 1 tego wykazu to znaczy stanowisko górnika
13
kopalni odkrywkowej. Taki pogląd nie może być zaakceptowany. Gdyby tak
rozumieć stanowisko pracy wymienione pod pozycją 1, wszyscy objęci
załącznikiem nr 2 mogliby być uważani za wykonujący pracę zaliczaną w wymiarze
półtorakrotnym. Wszyscy wykonywali w pewnym sensie pracę górnika kopalni
odkrywkowej, skoro zostali objęci wykazem stanowisk pracy górniczej w kopalni
węgla brunatnego. Tymczasem tylko nieliczne spośród stanowisk pracy górniczej
uzasadniają zaliczenie pracy na nich w wymiarze półtorakrotnym. Przykładowo
można podać, że załącznik nr 2 obejmuje trzy stanowiska pracy górnika ( górnik na
odkrywce, górnik – odwadniacz złóż na odkrywce, górnik strzałowy na odkrywce i
jego pomocnik). Załącznik nr 3 obejmuje dwa stanowiska pracy górnika: górnika
kopalni odkrywkowej i górnika strzałowego kopalni odkrywkowej. Pominięte zostało
stanowisko górnika odwadniacza. Spośród 12 stanowisk pracy operatorów
zamieszczonych w załączniku nr 2 tylko cztery znalazły się w załączniku nr 3.
Skoro zatem stanowisko pracy wulkanizatora taśm przenośnikowych na odkrywce
zawarte w wykazie stanowiącym załącznik nr 2 nie zostało objęte wykazem-
załącznikiem nr 3, to oznacza to niemożliwość zaliczenia pracy wykonywanej na
tym stanowisku w wymiarze półtorakrotnym. Stanowisko górnika kopalni
odkrywkowej wymienione pod pozycją 1 załącznika nr 3 to stanowisko górnika na
odkrywce z pozycji 1 załącznika nr 2 a nie również stanowisko wulkanizatora z
pozycji nr 30 załącznika nr 3.
Przedstawiona analiza prowadzi zatem do wniosku niezasadności zarzutów
naruszenia prawa materialnego przedstawionych w skardze kasacyjnej.
Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna jako pozbawiona
uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu na podstawie art. 39814
k.p.c.