I UZ 172/10

Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 22 listopada 2010 r. Sąd Apelacyjny – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił wniosek wnioskodawczyni M. K. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku tego Sądu z dnia 31 sierpnia 2010 r., oddalającego apelację wnioskodawczyni od wyroku Sądu Okręgowego w S. z dnia 27 maja 2010 r. wydanego w sprawie przeciwko Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy, a także odrzucił wniosek wnioskodawczyni o uzasadnienie tego wyroku. 2 Sąd Apelacyjny uznał, że nie zaistniały przesłanki uzasadniające przywrócenie wnioskodawczyni terminu do złożenia wniosku o sporządzernie i doręczenie uzasadnienia wyroku tego Sądu z dnia 31 sierpnia 2010 r. z art. 168 § 1 k.p.c. Wnioskodawczyni nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu wymaganego terminu, ponieważ we wniosku o przywrócenie terminu profesjonalny pełnomocnik wnioskodawczyni wskazał ogólnikowo na jej “bardzo zły stan zdrowia” oraz “brak wiedzy prawniczej reprezentującego ją dotychczas w toku postępowania sądowego nieprofesjonalnego pełnomocnika będącego jej mężem”. Nie przedstawił jednak na tę okoliczność przekonujących argumentów. Skoro taki sam (“bardzo zły”) stan zdrowia wnioskodawczyni nie stanowił przeszkody do złożenia odwołania, a następnie wniesienia apelacji, to także nie stanowił istotnej przeszkody w terminowym zainteresowaniu się rozstrzygnięciem Sądu drugiej instancji. Ponadto ustanowiony przez wnioskodawczynię pełnomocnikiem J. K. (jej mąż) brał udział w rozprawie w dniu 31 sierpnia 2010 r. i został prawidłowo pouczony o sposobie i terminie zaskarżenia wyroku, w tym o terminie do zgłoszenia żądania o pisemne jego uzasadnienie. Wszytsko to oznaczało, że wnioskodawczyni nie dochowała należytej dbałości o swoje interesy. Wobec braku podstaw do przywrócenia terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku, wniosek ten jako wniesiony z uchybieniem terminu zakreślonego art. 387 § 3 k.p.c. podlegał odrzuceniu jako spóźniony na mocy art. 328 § 1 zd. 2 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. W zażaleniu wnioskodawczyni domagała się zmiany zaskarżonego postanowienia i przywrócenia terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 31 sierpnia 2010 r. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciłą naruszenie art. 168 § 1 k.p.c. przez uznanie, że wnosząca zażalenie uchybiła terminowi z własnej winy, w sytuacji gdy z uwagi na bardzo zły stan zdrowia nie uczestniczyła w przedmiotowym postępowaniu osobiście, a jedynie była reprezentowana przez męża niebędącego profesjonalnym pełnomocnikiem, który nie posiadał żadnej wiedzy prawnej co do przedmiotu postępowania i nie potrafił podjąć skutecznej obrony przysługujących jej praw i tym samym nie zrozumiał pouczenia o dopuszczalności i trybie wniesienia skargi kasacyjnej. 3 Świadczy o tym chciażby treść pism składanych przez wnoszącą zażalenie zarówno w trakcie postępowania, jak też po wydaniu przez Sąd Apelacyjny wyroku. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie nie jest uzasadnione. Zgodnie z art. 168 § 1 k.p.c., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności procesowej bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Brak winy strony przyjmuje się, gdy wystąpiły niezależne od strony przeszkody, a także gdy strona nie została pouczona lub została błędnie pouczona o terminie dokonania czynności procesowych. Ocena braku winy w przedmiocie niedokonania w terminie czynności procesowej została pozostawiona uznaniu sądu. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że o braku winy w niedokonaniu czynności procesowej w terminie świadczy zdarzenie nagłe, uniemożliwiające dokonanie wymaganej czynności, którego strona nie mogła przewidzieć i zabezpieczyć się przed jego skutkami W konkretnej sytuacji o braku winy może przesądzać zdarzenie takie, jak np. choroba, z powodu której strona błędnie zrozumiała pouczenie o sposobie dokonania czynności procesowej bądż błędnie obliczyła termin do wniesienia stosownego pisma (por. postanowienie z dnia 25 sierpnia 1999 r. III CKN 542/99 LEX nr 527115 lub postanowienie z dnia 5 stycznia 2006 r., I UZ 38/05, OSNP 2007 nr 1-2, poz. 32). Stan chorobowy może być uznany za okoliczność usprawiedliwiającą niezachowanie terminu tylko wtedy, gdy rzeczywiście uniemożliwiał podjęcie czynności procesowych (por. postanowienia: z dnia 27 października 1998 r., I PKN 385/98, OSNP 1999 nr 23, poz. 53; z dnia 5 sierpnia 2005 r., II PZ 20/05, OSNP 2006 nr 13-14, poz. 214; z dnia 5 stycznia 2006 r., I UZ 38/05, OSNP 2007 nr 1-2, poz. 2). Nie jest zatem uprawnione założenie, że każda choroba lub obniżona sprawność zdrowotna stanowi wystarczające uzasadnienie wniosku o przywrócenie terminu do czynności procesowej i usprawiedliwia dokonanie czynności procesowej po terminie. Także podeszły wiek i ogólnie zły stan zdrowia nie przesądzają o braku winy w uchybieniu terminowi dokonania czynności procesowej (zob. postanowienie z dnia 29 stycznia 2002 r. II UZ 90/01, OSNP 2003 nr 24, poz. 602). Co więcej choroba strony lub jej pełnomocnika, która nie uniemożliwia podjęcia działania choćby przy pomocy osób trzecich, nie uzasadnia przywrócenia terminu do dokonania 4 czynności procesowej (por. postanowienia z dnia 27 października 2005 r., III CZ 79/05 i z dnia 11 stycznia 2007 r., II CZ 116/06, niepublikowane lub postanowienie z dnia 11 grudnia 2008 r. IV CZ 102/08, LEX nr 477573). W rozpoznawanej sprawie “bardzo zły stan zdrowia” wnioskodawczyni nie został udowwodniony ani wykazany przez ustanowionego dla niej z urzędu profesjonalnego pełnomocnika we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku z dnia 31 sierpnia 2010 r. wraz z wnioskiem o jego doręczenie, ani nawet w samym zażaleniu na zaskarżone postanowienie. Należy zatem podzielić ocenę Sądu Apelacyjnego, że stan zdrowia wnoszacej zażalenie nie był na tyle zły, aby uniemożliwił jej złożenie odwołania, wniesienie apelacji, ustanowienie pełnomocnika w osobie jej męża, czy skierowanie do Sądu Apelacyjnego pisma (“podania”) z dnia 9 września 2010 r. o “przesłanie jej sprawy o rentę do Sądu Najwyższego”. Nawet jeżeli, co wynika z tego pisma - wnioskodawczyni porusza się za pomocą wózka i nie może “sama być na sprawach”, to taki stan jej zdrowia nie uniemożliwiał jej podjęcia działań procesowych przy pomocy osób trzecich. Wybór na pełnomocnika reprezentującego ją na rozprawie w dniu 31 sierpnia 2010 r. męża wnioskodawczyni, który “nie posiadał żadnej wiedzy prawnej co do przedmiotu postępowania i nie potrafił podjąć skutecznej obrony przysługujących jej praw” nie mógł stanowić okoliczności uzasadniającej brak winy strony w niedochowaniu terminu, ponieważ z protokołu rozprawy apelacyjnej z dnia 31 sierpnia 2010 r. jednoznacznie wynika, że przewodniczący pouczył uczestniczącego w niej pełnomocnika wnioskodawczyni, że “uzasadnienie pisemne ogłoszonego wyroku zostanie sporządzone i jemu (jej) doręczone, jeżeli takie żądanie zgłosi w terminie tygodniowym od dnia ogłoszenia wyroku tj do dnia 7 września 2010 r.”. W szczególności zaniedbania osób, którymi posłużyła się strona (pełnomocników) powodują, że nie można uznać braku jej winy w uchybieniu terminowi procesowemu (postanowienie Sądu najwyższego z dnia 12 marca 1999 r., I PKN 76/99, OSNP 2000 nr 11, poz. 431). W takich okolicznościach sprawy Sąd Najwyższy oddalił zażalenie na podstawie art. 39814 i 3941 § 3 k.p.c. 5