Sprawa dotyczyła wstrzymania wypłaty emerytury przez ZUS od 1 października 2011 r. z powodu nierozwiązania przez wnioskodawczynię stosunku pracy z pracodawcą, u którego była zatrudniona przed nabyciem prawa do emerytury. Sądy obu instancji uznały, że zastosowanie art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z FUS było prawidłowe, także wobec emerytur przyznanych przed 1 stycznia 2011 r., zgodnie z przepisami przejściowymi. W skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty niekonstytucyjności tych regulacji oraz naruszenia przepisów postępowania. Sąd Najwyższy uznał jednak, że zarzut procesowy dotyczący uzasadnienia wyroku sądu drugiej instancji jest bezzasadny, a uzasadnienie pozwala na kontrolę kasacyjną. Ostatecznie Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną, podtrzymując stanowisko o zgodności z prawem wstrzymania wypłaty emerytury do czasu rozwiązania stosunku pracy.
Kluczowe kwestie prawne:
·wstrzymanie wypłaty emerytury z powodu kontynuowania zatrudnienia bez rozwiązania stosunku pracy
·stosowanie art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z FUS do emerytur przyznanych przed 1 stycznia 2011 r.
·ocena zarzutu naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. w postępowaniu kasacyjnym
·wpływ wyroku Trybunału Konstytucyjnego na ocenę zgodności przepisów z Konstytucją
Wygenerowane przez AI, może zawierać błędy.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 5 lipca 2012 r., Sąd Apelacyjny oddalił apelację
wnioskodawczyni W. W. od wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych z dnia 3 lutego 2012 r., którym oddalono jej odwołanie od decyzji
Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 26 września 2011 r., wstrzymującej od
dnia 1 października 2011 r. wypłatę emerytury przyznanej od dnia 1 kwietnia
2
2007 r., w związku z nierozwiązaniem stosunku pracy z Zespołem Szkół […], w
którym pracuje od dnia 1 września 1971 r. (obecnie na urlopie bezpłatnym w
związku z podjęciem pracy na stanowisku kuratora), oraz Kuratorium Oświaty […],
w którym pracuje od dnia 1 września 2002 r. do chwili obecnej.
W bezspornych okolicznościach faktycznych Sąd Apelacyjny zaaprobował
(za Sądem pierwszej instancji) zastosowanie przez organ rentowy art. 103a ustawy
z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych dodanego, od dnia 1 stycznia 2011 r., przez art. 6 pkt 2 ustawy z dnia
16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych
innych ustaw (Dz. U. Nr 257, poz. 1726), który stanowił o zawieszeniu prawa do
emerytury bez względu na wysokość przychodu uzyskiwanego przez emeryta z
tytułu zatrudnienia kontynuowanego bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z
pracodawcą, na rzecz którego wykonywał je bezpośrednio przed dniem nabycia
prawa do emerytury, ustalonym w decyzji organu rentowego. Przepis ten –
stosownie do art. 28 ustawy o zmianie ustawy o finansach publicznych – miał
zastosowanie do emerytur przyznanych przed dniem 1 stycznia 2011 r. (dniem
wejścia w życie tej ustawy), poczynając od dnia 1 października 2011 r.
Sąd drugiej instancji wskazał także, że wobec wyroków Trybunału
Konstytucyjnego z dnia 20 listopada 1995 r., K 23/95 (OTK 1995, nr 3, poz. 14),
oraz z dnia 17 lipca 1996 r., K 8/96 (OTK 1996, nr 4, poz. 32), zarzuty apelacji co
do niekonstytucyjności zastosowanych wobec wnioskodawczyni przepisów są
nieuzasadnione, a zarówno decyzja organu rentowego jak i wyrok Sądu pierwszej
instancji są zgodne z obowiązującymi przepisami (art. 103a ustawy z dnia 17
grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych,
jednolity tekst; Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.).
W skardze kasacyjnej od tego wyroku, zaskarżając go w całości,
pełnomocnik wnioskodawczyni zarzucił naruszenie prawa materialnego – art. 2, 8
ust. 2, 32, Konstytucji RP, a w konsekwencji „wydanie orzeczenia z
uwzględnieniem naruszających Konstytucję przepisów art. 103a w związku z art. 28
ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w brzmieniu
ustalonym art. 6 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o finansach
publicznych oraz niektórych innych ustaw”, oraz przepisów postępowania – art. 328
3
§ 2 w związku z art. 391 § 1 k.p.c., wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego
wyroku i przekazanie sprawy Sądowi drugiej instancji do ponownego rozpoznania
wraz z orzeczeniem o kosztach postępowania, w tym kosztach zastępstwa
procesowego.
W złożonej w dniu 26 kwietnia 2013 r. „zmianie uzasadnienia podstaw
kasacyjnych”, pełnomocnik wnioskodawczyni wskazał, że „w związku z wyrokiem
Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. akt K 2/12 i
opublikowaniem jego uzasadnienia, na zasadzie art. 39813
§ 3 k.p.c. (…) zmienia
uzasadnienie podstaw kasacyjnych w skardze kasacyjnej z dnia 24.09.2012 r.
Zdaniem powódki wyrok Trybunału Konstytucyjnego (…) zakreśla stan prawny, jaki
będzie obowiązywał w chwili wyrokowania w niniejszej sprawie”.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Stosownie do art. 39813
§ 1 i 2 k.p.c., Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w
granicach skargi kasacyjnej i jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi
podstawę zaskarżonego orzeczenia, jeżeli skarga nie zawiera zarzutu naruszenia
przepisów postępowania lub gdy zarzut taki okaże się niezasadny.
Podniesiony jako jedyny w ramach kasacyjnej podstawy naruszenia prawa
procesowego zarzut obrazy art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. nie
może być uznany za zasadny. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się,
że odpowiednie stosowanie art. 328 § 2 k.p.c. do uzasadnienia wyroku sądu drugiej
instancji oznacza, że uzasadnienie to nie musi zawierać wszystkich elementów
uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji, ale takie elementy, które ze względu
na treść apelacji i na zakres rozpoznawanej sprawy, wyznaczony przepisami
ustawy, są potrzebne do rozstrzygnięcia sporu przez sąd odwoławczy, zaś zarzut
taki nadto tylko wtedy może być skuteczny, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ
na wynik sprawy, przy czym wykazanie tej okoliczności obciąża skarżącego,
wreszcie - zarzut naruszenia art. 328 § 2 w związku z art. 391 § 1 k.p.c. może być
usprawiedliwiony tylko w tych wyjątkowych okolicznościach, w których treść
uzasadnienia orzeczenia sądu drugiej instancji uniemożliwia całkowicie dokonanie
oceny toku wywodu, który doprowadził do wydania orzeczenia lub w przypadku
4
zastosowania prawa materialnego do niedostatecznie jasno ustalonego stanu
faktycznego, w takiej sytuacji zaskarżone rozstrzygniecie nie poddaje się bowiem
kontroli kasacyjnej (por. np. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2012 r.,
II CSK 614/11 oraz 5 września 2012 r., IV CSK 76/12).Takich wad uzasadnienie
zaskarżonego wyroku nie zawiera, gdyż jasno z niego wynika zarówno podstawa
faktyczna rozstrzygnięcia przyjęta za Sądem pierwszej instancji, jak i jego