Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej ubezpieczonego J.B. w sporze z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych o składki. Sąd Apelacyjny oddalił jego apelację od wyroku Sądu Okręgowego, który utrzymał w mocy decyzję ZUS. W skardze kasacyjnej ubezpieczony podnosił zarzuty dotyczące przedawnienia należności składkowych, wskazując na błędne zastosowanie art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz naruszenie art. 2 Konstytucji. Domagał się przyjęcia skargi do rozpoznania, twierdząc, że istnieje istotne zagadnienie prawne związane z wydłużeniem terminu przedawnienia z 5 do 10 lat od 1 stycznia 2003 r. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że kwestia ta została już jednoznacznie rozstrzygnięta w wcześniejszym orzecznictwie. Wskazał, że nowy, dziesięcioletni termin przedawnienia ma zastosowanie do należności, które nie przedawniły się przed 1 stycznia 2003 r., a samo wydłużenie terminu nie narusza Konstytucji. Postępowanie zakończyło się więc na etapie wstępnej kontroli skargi kasacyjnej, bez merytorycznego rozpoznania sprawy.
Kluczowe kwestie prawne:
·przedawnienie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne po zmianie art. 24 ust. 4 ustawy systemowej
·intertemporalne stosowanie nowego, 10-letniego terminu przedawnienia do należności powstałych przed 1 stycznia 2003 r.
·ocena zgodności wydłużenia terminu przedawnienia z art. 2 Konstytucji
·przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy
Wygenerowane przez AI, może zawierać błędy.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2009 r. Sąd Apelacyjny - Sąd Pracy i
Ubezpieczeń Społecznych oddalił apelację J. B. od wyroku Sądu Okręgowego -
Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 4 listopada 2008 r. oddalającego
jego odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 23 listopada
2007 r. , w sprawie o składki.
Ubezpieczony skargą kasacyjną wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia 16
kwietnia 2009 r. zaskarżył w całości, opierając skargę na podstawie naruszenia
prawa materialnego przez niezastosowanie art. 24 ust. 4 ustawy o systemie
ubezpieczeń społecznych w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2003 r., niewłaściwe
zastosowanie art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w
brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r. oraz błędną wykładnię art. 2
2
Konstytucji. Z powołaniem się na art. 3989
§ 1 pkt 1 i 2 k.p.c. ubezpieczony wniósł o
przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania stwierdzając, że prawidłowe
zastosowanie art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 2
Konstytucji wymaga wykładni obowiązujących przepisów. Ponadto wskazał, że w
sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, którego rozstrzygnięcie pozwoli na
wyeliminowanie rozbieżności i wątpliwości w orzecznictwie sądowym odnoszący się
do kwestii przedawnienia, które zostało wydłużone z 5 lat do 10 lat na podstawie
zmiany wyżej wymienionego przepisu w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia
2003 r.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3989
§ 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do
rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność
postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
W sprawie nie zachodzą okoliczności wymienione w tym przepisie. Brak
także podstaw do przyjęcia, że w sprawie występuje istotne zagadnienie
wymagające wykładni Sądu Najwyższego, gdyż w wyroku z 5 kwietnia 2005 r., I UK
232/04 (OSNP 2006, nr 1-2, poz. 26) Sąd Najwyższy jednoznacznie przesądził, że
zmiana art. 24 ust. 4 ustawy systemowej, ustanawiająca dziesięcioletni okres
przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (w miejsce
dotychczasowego pięcioletniego okresu przedawnienia), która weszła w życie dnia
1 stycznia 2003 r., nie ma zastosowania do należności przedawnionych przed tym
dniem. W uchwałach z dnia 2 lipca 2008 r., II UZP 5/08 oraz z dnia 8 lipca 2008 r., I
UZP 4/08 (dotychczas niepublikowanych) stwierdził natomiast, że nowy termin
przedawnienia należności składek z tytułu ubezpieczenia społecznego obejmuje te
należności, które stały się wymagalne przed dniem 1 stycznia 2003 r., a nie uległy
przedawnieniu według przepisów dotychczasowych. W orzeczeniach tych Sąd
Najwyższy rozstrzygnął wątpliwość wynikającą z braku regulacji intertemporalnych
dotyczących przedawnienia należności składkowych, podkreślając, że ogólna
reguła prawa intertemporalnego (por. orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia
16 czerwca 1993 r., W 4/93, OTK 1993/II, poz. 45) stanowi, że w razie wątpliwości,
3
czy należy stosować ustawę dawną, czy nową, pierwszeństwo ma ustawa nowa na
zasadzie lex posterior derogat legi priori. Tak więc, brak szczególnej regulacji nie
oznacza luki w prawie co do przepisów międzyczasowych, ale wskazuje na
potrzebę zastosowania reguły bezpośredniego stosowania ustawy nowej (por.
wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 1 lipca 2003 r., P 31/02). Przedłużenie okresu
przedawnienia nie stanowi także, według Sądu Najwyższego, naruszenia art. 2
Konstytucji.
Z tych względów należało orzec, jak w sentencji (art. 3989
§ 2 k.p.c.).
