Sprawa dotyczyła żądania wypłaty przez wdowę środków zgromadzonych na rachunku jej zmarłego męża w otwartym funduszu emerytalnym. Powódka twierdziła, że skoro nie może być członkiem OFE (jako sędzia objęta odrębnym systemem zaopatrzenia), to należna jej część środków powinna zostać wypłacona bezpośrednio. Sądy niższych instancji przyznały jej rację, uznając, że przepisy należy interpretować celowościowo. Sąd Najwyższy uchylił jednak te rozstrzygnięcia i oddalił powództwo. Uznał, że przepisy art. 129a, 131 i 133 ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych są jasne i należy je wykładać ściśle. Zgodnie z nimi OFE wypłaca tylko kwalifikowaną połowę środków po zmarłym małżonku, natomiast druga połowa, przypadająca małżonkowi z tytułu wspólności majątkowej, pozostaje w systemie i jest przechowywana do czasu spełnienia warunków emerytalnych. SN stwierdził też, że taka regulacja nie narusza art. 67 ust. 1 Konstytucji RP.
Kluczowe kwestie prawne:
·wykładnia przepisów o wypłacie środków z OFE po śmierci członka funduszu
·czy małżonek niebędący członkiem OFE może żądać bezpośredniej wypłaty środków zamiast ich pozostawienia w systemie
·zgodność art. 129a, 131 i 133 ustawy o OFE z art. 67 ust. 1 Konstytucji RP
·zasada ścisłej wykładni przepisów prawa ubezpieczeń społecznych
Wygenerowane przez AI, może zawierać błędy.
Wyrok z dnia 8 kwietnia 2009 r.
II UK 346/08
Przepisy art. 129a, 131 i 133 ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organiza-
cji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych (jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr
159, poz. 1667 ze zm.), według których fundusz dokonuje wypłaty kwalifikowa-
nej połowy środków zgromadzonych na rachunku zmarłego małżonka (art. 131
ust. 1 tej ustawy), zaś druga połowa (należna małżonkowi z tytułu wspólności
majątkowej) pozostaje w systemie, i jest „przechowywana” przez fundusz do
czasu osiągnięcia przez tę osobę wieku emerytalnego, są zgodne z art. 67 ust.
1 Konstytucji RP.
Przewodniczący SSN Jerzy Kuźniar (sprawozdawca), SSN Małgorzata
Gersdorf, Herbert Szurgacz.
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2009 r.
sprawy z wniosku Ewy K.-B. przeciwko [...] Otwartemu Funduszowi Emerytalnemu z
siedzibą w W. o wypłatę środków z funduszu emerytalnego, na skutek skargi kasa-
cyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 3 kwietnia
2008 r. [...]
1. u c h y l i ł zaskarżony wyrok oraz zmienił poprzedzający go wyrok Sądu
Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu z dnia 30 stycznia
2007 r. [...] w ten sposób, że oddalił powództwo;
2. nie obciążył powódki kosztami postępowania kasacyjnego.
U z a s a d n i e n i e
Pozwem z dnia 27 grudnia 2005 r. Ewa K.-B. wniosła o zasądzenie od pozwa-
nego Otwartego Funduszu Emerytalnego [...] z siedzibą w W. kwoty 17.541,17 zł z
ustawowymi odsetkami od dnia 19 października 2005 r. do dnia zapłaty oraz o zasą-
dzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości
4.800 zł. Na rozprawie w dniu 14 listopada 2006 r. powódka rozszerzyła powództwo,
2
dochodząc ostatecznie zasądzenia kwoty 19.337,21 zł z ustawowymi odsetkami. W
odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie
kosztów zastępstwa procesowego.
Wyrokiem z dnia 30 stycznia 2007 r. [...] Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpie-
czeń Społecznych w Poznaniu uwzględnił powództwo, zobowiązując pozwanego do
wypłaty z rachunku [...] utworzonego na nazwisko powódki kwoty stanowiącej iloczyn
jednostek uczestnictwa i ceny jednostki na dzień jej wypłaty oraz zasądził od pozwa-
nego na rzecz powódki kwotę 360 zł tytułem kosztów zastępstwa adwokackiego, od-
dalając powództwo w pozostałym zakresie. Podstawę rozstrzygnięcia Sądu pierwszej
instancji stanowiły następujące ustalenia faktyczne. W dniu 23 czerwca 1999 r. Ja-
nusz B., mąż powódki przystąpił do Otwartego Funduszu Emerytalnego [...] w
związku z czym został dla niego utworzony rachunek o numerze [...]. W deklaracji
jako osoba uposażona została wskazana żona uprawnionego - powódka w obecnym
postępowaniu. Janusz B. zmarł w dniu 2 lipca 2005 r., zaś w dniu 29 września 2005
r. pozwany Otwarty Fundusz Emerytalny przekazał na rzecz Ewy K.-B. kwotę
14.208,37 zł - 100% środków należnych osobom uposażonym po śmierci członka
funduszu. Powódka zwróciła się do pozwanego o wypłatę pozostałych zgromadzo-
nych środków na rachunku jej zmarłego męża w funduszu, zaś pozwany odmawiając
wypłaty wskazał, że zgodnie z obowiązującymi przepisami Fundusz jest zobligowany
do otwarcia dla powódki rachunku w celu dokonania wypłaty transferowej połowy
środków zgromadzonych na rachunku jej zmarłego małżonka, w zakresie w jakim
środki te stanowiły przedmiot małżeńskiej wspólności majątkowej. W piśmie wska-
zano także, że prawo do wypłaty tych środków powódka uzyska po złożeniu odpo-
wiedniego wniosku wraz z decyzją przyznającą uposażenie w stanie spoczynku. Po-
zwany otworzył na rzecz powódki rachunek [...], na którym zgromadzono 718,90170
jednostek uczestnictwa. Przedstawiony stan faktyczny nie budzi wątpliwości między
stronami.
W uzasadnieniu wyroku z dnia 30 stycznia 2007 r. uwzględniającego po-
wództwo, Sąd pierwszej instancji wskazał, że w przypadku śmierci członka OFE
zgodnie z art. 131 ust. 3 ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjono-
waniu funduszy emerytalnych (jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 159, poz. 1667 ze
zm.) stosuje się odpowiednio art. 128 ustawy, który stanowi, iż w przypadku, gdy
współmałżonek zmarłego nie posiada rachunku w OFE, a nadto w odpowiednim ter-
minie rachunku takiego nie założy, wówczas OFE do którego należał zmarły małżo-
3
nek, otworzy dla współmałżonka rachunek i dokona transferu należnych mu środków
po zmarłym małżonku. W ocenie Sądu pierwszej instancji, z uwagi na fakt, że po-
wódka jako sędzia nie podlega ubezpieczeniom społecznym (art. 91 § 9 ustawy z
dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych, Dz.U. Nr 98, poz. 1070
ze zm.) jej członkostwo w OFE nie jest możliwe, środki zgromadzone na rachunku
zmarłego członka funduszu - należne jego małżonkowi - winny być mu wypłacone
bezpośrednio. Ponieważ środki na rachunku w OFE zapisywane są w formie jedno-
stek uczestnictwa, Sąd Okręgowy zobowiązał pozwanego do przeliczenia ich warto-
ści na dzień wypłaty, oddalając powództwo w części dotyczącej odsetek.
Na skutek apelacji pozwanego, Sąd Apelacyjny w Poznaniu oddalił apelację,
podzielając ustalenia Sądu pierwszej instancji, uznając trafność zapadłego orzecze-
nia (wyrok z dnia 3 kwietnia 2008 r. [...]). W ocenie Sądu drugiej instancji, art. 131
ust. 3 ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy eme-
rytalnych - wykładany celowościowo - nie znajduje w sprawie zastosowania, a skoro
pozwany, na podstawie art. 128 w związku z art. 131 ust. 3 ustawy o organizacji i
funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, otworzył rachunek w OFE dla powódki i
przekazał nań środki po zmarłym mężu, to środki te winny być jej wypłacone.
Powyższy wyrok zaskarżył w całości skargą kasacyjną pełnomocnik pozwane-
go i zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 128 w
związku z art. 131 ust. 3 oraz błędne zastosowanie art. 132 ust. 1 ustawy z dnia 28
sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, wniósł o
zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie w całości powództwa, ewentualnie uchyle-
nie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpozna-
nia Sądowi Apelacyjnemu, wraz z orzeczeniem o kosztach postępowania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest uzasadniona, a jej uwzględnienie powoduje uchylenie
zaskarżonego wyroku i zmianę wyroku Sądu pierwszej instancji poprzez oddalenie
powództwa. Stosownie do art. 39813
§ 1 i 2 k.p.c., Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę
w granicach skargi kasacyjnej (jej podstaw) i jest związany ustaleniami faktycznymi
stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia, jeżeli skarga nie zawiera zarzutu
naruszenia przepisów postępowania - tak jak w rozpoznawanej sprawie (bądź jeżeli
taki zarzut okaże się niezasadny).
4
Na wstępie należy przypomnieć, że w systemie ubezpieczeń społecznych
obowiązującym od dnia 1 stycznia 1999 r. (ustawa z dnia 13 października 1998 r. o
systemie ubezpieczeń społecznych - jednolity tekst: Dz.U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze
zm.), ubezpieczenie emerytalne realizowane jest równolegle przez Zakład Ubezpie-
czeń Społecznych oraz wybrany przez ubezpieczonego otwarty fundusz emerytalny i
zakład emerytalny, wypłacający emeryturę dożywotnią (art. 3 ust. 4 pkt 11 i 12, art.
111 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Środki na przyszłe świadczenia
emerytalne, które pochodzą ze składek ubezpieczonego oraz z uzyskanych przez
otwarty fundusz emerytalny dochodów z zainwestowania określonych środków, będą
w przyszłości wypłacone przez przeniesienie ich do wskazanego zakładu ubezpie-
czeń emerytalnych, w którym ubezpieczony wykupi dożywotnią rentę. W związku z
tym, zgodnie z art. 39 i 111 ust. 2 i 3 powołanej wyżej ustawy systemowej, niektórzy
ubezpieczeni urodzeni po dniu 1 stycznia 1948 r. i wszyscy urodzeni po dniu 1 stycz-
nia 1968 r. zobowiązani są do zawarcia umowy z otwartym funduszem emerytalnym,
na którego rachunek - stosownie do art. 22 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń
społecznych i art. 95 ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu
funduszy emerytalnych - Zakład Ubezpieczeń Społecznych odprowadza pochodzącą
od ubezpieczonego część składki wynoszącą 7,3 % podstawy jej wymiaru. Część
składki przypadająca na rzecz otwartego funduszu emerytalnego podlega przekaza-
niu począwszy od dnia najbliższej płatności składki na ubezpieczenie emerytalne,
dokonanej po otrzymaniu przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych zawiadomienia od
otwartego funduszu emerytalnego o zawarciu przez ubezpieczonego umowy człon-
kowskiej (art. 111 ust. 8 ustawy systemowej), a gdy ubezpieczony nie dopełnił obo-
wiązku zawarcia umowy z otwartym funduszem emerytalnym - w ciągu 15 dni liczo-
nych od następnego dnia roboczego po dniu przeprowadzenia losowania (art. 39 ust.
4 ustawy o systemie) oraz bieżąco niezwłocznie, nie później jednak niż w ciągu 15
dni roboczych, licząc od otrzymania składki opłaconej przy użyciu dokumentów płat-
niczych, raportów miesięcznych i deklaracji (art. 47 ust. 9 ustawy systemowej).
Składka na ubezpieczenie społeczne ma charakter obowiązkowy (przymusowy),
celowy, odpłatny i bezzwrotny. Oznacza to, że należności z tytułu składek mogą być
dochodzone w trybie właściwym do ściągania opłat publicznych i podatków, zaś fun-
dusze pochodzące ze składek mogą być przeznaczane tylko na wypłatę świadczeń.
Odpłatność zakłada związek pomiędzy obowiązkiem uiszczania składek a prawem
do świadczeń, którego realizacja następuje w razie zajścia przewidzianych prawem
5
zdarzeń. Jeśli jednak zdarzenie (ryzyko) nie zajdzie, składka na ogół nie podlega
zwrotowi. Wynika z tego więc, że za wpłaconą składkę otrzyma się w razie zajścia
tzw. ryzyka ubezpieczeniowego od instytucji, która tę składkę pobrała, należne
świadczenie. Składka na ubezpieczenie emerytalne należna od ubezpieczonego
(9,76% podstawy jej wymiaru) albo jest w całości przekazywana do funduszu eme-
rytalnego, albo jest dzielona pomiędzy ten fundusz i otwarty fundusz emerytalny (tzw.
drugi filar) w ten sposób, że kwotę równą 7,3% podstawy wymiaru składki Zakład
Ubezpieczeń Społecznych przekazuje do wskazanego otwartego funduszu emerytal-
nego, a kwota równa 2,46% podstawy wymiaru pozostaje w funduszu emerytalnym.
Powyższy podział składki jest obowiązkowy w odniesieniu do osób, które urodziły się
po 31 grudnia 1968 r. Składkę w całości (9,76%) przekazuje się do ZUS, jeśli ubez-
pieczony urodził się przed 1 stycznia 1949 r. Osoby urodzone po 31 grudnia 1948 r.,
a przed 1 stycznia 1969 r. mogły same zadecydować, czy ich składka emerytalna
będzie w całości wpłacana do funduszu emerytalnego, czy też dzielona pomiędzy ten
fundusz i otwarty fundusz emerytalny zarządzany przez powszechne towarzystwo
emerytalne. Na koncie prowadzonym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest
więc gromadzona składka na emeryturę w wysokości albo 19,52%, albo 12,22%
podstawy wymiaru.
Składka przekazywana do OFE jest też składką na ubezpieczenie emerytalne,
a nie wkładem oszczędnościowym, co ma i ten skutek, że członek OFE nie może
rozporządzać środkami na swoim rachunku. W literaturze podkreśla się nadto, że
składka ma charakter świadczenia publicznego i charakteru takiego nie traci także po
przekazaniu na rzecz OFE (R. Pacud: Glosa do uchwały Sądu Najwyższego z dnia
11 sierpnia 2004 r., II UZP 7/04, OSP 2005 nr 4, poz. 46, s. 190 - 193;T. Bińczycka-
Majewska, Zabezpieczenie ryzyka starości w nowym systemie prawnym, Studia
Prawno-Ekonomiczne 2003 t. 67, s. 42-43.)
W świetle ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu
funduszy emerytalnych, otwarty fundusz emerytalny jest wyposażoną w osobowość
prawną i powołaną na czas nieograniczony wyodrębnioną masą majątkową powstałą
ze składek członków funduszu, gromadzącą i inwestującą środki pieniężne z prze-
znaczeniem na wypłaty dla członków po osiągnięciu przez nich wieku emerytalnego
(art. 2 ust. 2 tej ustawy). W tym celu zakłada się dla każdego członka otwartego fun-
duszu emerytalnego indywidualny rachunek, na którym ewidencjonuje się wpłacane
składki i pobrane opłaty, a zgromadzone na tym koncie środki przelicza się na jed-
6
nostki rozrachunkowe. Emerytura z otwartego funduszu emerytalnego (tzw. drugi
filar), pochodzić będzie z części obowiązkowej składki poprzednio w całości wnoszo-
nej do FUS i stanowić integralną część świadczenia zabezpieczającego ryzyko osią-
gnięcia wieku emerytalnego. Jeśli członek otwartego funduszu emerytalnego nie do-
żyje wieku emerytalnego, to środki zgromadzone na koncie podlegają wypłacie
zgodnie z zasadami określonymi w art. 131 i 133 ustawy z 28 sierpnia 1997 r. I tak,
jeżeli członek funduszu w chwili śmierci pozostawał w związku małżeńskim, fundusz
dokonuje wypłaty kwalifikowanej połowy środków zgromadzonych na rachunku
zmarłego małżonka (art. 131 ust.1), jeżeli małżeństwo uległo rozwiązaniu lub unie-
ważnieniu wypłacie kwalifikowanej podlegają środki przypadające byłemu małżon-
kowi w wyniku podziału majątku wspólnego (art. 126), środki, które nie zostaną prze-
kazane (ex) małżonkowi przekazywane są (w formie jednorazowej wypłaty) osobom
wskazanym przez zmarłego (beneficjentowi), a jeśli beneficjent nie został wskazany,
wchodzą w skład spadku (art. 132 ust.1), jeżeli (ex)małżonek nie posiadał rachunku
w O.F.E. fundusz, do którego należał zmarły, otwiera mu taki rachunek (art. 128).
Wypłata środków zgromadzonych na otwartym rachunku może się dokonać w formie
wypłaty jednorazowej na warunkach określonych w art. 129a gdy: (ex) małżonek ma
przyznaną emeryturę z ubezpieczenia społecznego, albo z zaopatrzenia społeczne-
go, albo z ubezpieczenia społecznego rolników, albo pobiera uposażenie w stanie
spoczynku, ukończył: 60 lat kobieta i 65 lat mężczyzna i nie nabył prawa do emerytu-
ry lub uposażenia w stanie spoczynku, zgromadzone na utworzonym rachunku
środki nie są wyższe niż określona w tym przepisie (ust. 1 pkt 3) kwota. Z treści art.
129a wynika, że otwarcie rachunku, o którym mowa w art. 128 ust. 1 dotyczy wszyst-
kich (ex) małżonków uprawnionych, a więc także osób, które: mimo prawnej możli-
wości nie zdecydowały się na członkostwo w O.F.E. (osoby urodzone w latach 1949 -
1968), nie miały prawnej możliwości nawiązania członkostwa w O.F.E. z tego powo-
du, że: urodziły się przed 1 stycznia 1949 r. albo podlegały zaopatrzeniu społeczne-
mu, albo podlegały ubezpieczeniu społecznemu rolników. Ustawodawca przyznał
członkom O.F.E. prawo zadysponowania tylko (tzw. swoją) połową zgromadzonych
środków. Druga natomiast połowa (należna małżonkowi z tytułu wspólności mająt-
kowej) ma pozostać w systemie, jako swego rodzaju dodatkowa składka mająca po-
większyć stan konta (ex) małżonka. Jeśli osoba uprawniona nie podlega obowiąz-
kowi ubezpieczenia, to kwota ta jest „niejako przechowywana” przez fundusz do
czasu osiągnięcia przez tę osobę wieku emerytalnego.
7
Prezentując przepisy regulujące zasady postępowania funduszu w takich
sprawach i w związku ze stanowiskiem Sądu, według którego przepisy te winny być
wykładane celowościowo, należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznic-
twem Sądu Najwyższego i jednolitym stanowiskiem doktryny prawa ubezpieczeń
społecznych, przepisy prawa ubezpieczeń społecznych powinny być wykładane ści-
śle (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 9 listopada 1999 r., II UKN 187/99,
OSNAPiUS 2001 nr 4, poz. 121; z 16 sierpnia 2005 r., I UK 378/04 OSNP 2006 nr
13-14, poz. 218), co oznacza w zasadzie prymat dyrektyw wykładni językowej w od-
niesieniu do pozostałych metod wykładni, w tym wykładni systemowej i wykładni hi-
storycznej lub celowościowej (por. także wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 czerwca
2008 r., II UK 315/07, niepublikowany). W okolicznościach rozpoznawanej sprawy
oznacza to, że przepisy ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytal-
nych przewidziały prawo zadysponowania tylko połową zgromadzonych środków,
wskazując że „druga połowa” (należna małżonkowi z tytułu wspólności majątkowej)
pozostaje na koncie - zgodnie z art. 129a ust. 1 pkt 1 - do czasu złożenia wniosku o
wypłatę z decyzją przyznającą między innymi uposażenie w stanie spoczynku.
W wyroku z dnia 4 czerwca 2008 r., II UK 12/08 (Służba Pracownicza 2008 nr
10, s. 23), Sąd Najwyższy uznał, że art. 111 ust. 1 w związku z art. 22 ust. 3 ustawy
z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych nie narusza art.
67 ust. 1 Konstytucji RP, zaś konstytucyjne prawo do zabezpieczenia społecznego
(art. 67 ust. 1 Konstytucji RP) obejmuje także - wynikający z przyjętej przez ustawo-
dawcę techniki realizacji tego prawa - obowiązek zawarcia przez ubezpieczonego
umowy z otwartym funduszem emerytalnym. W uzasadnieniu tego wyroku zwrócono
uwagę, odnosząc się do założeń reformowanego systemu ubezpieczeń, że składka
w ubezpieczeniach społecznych jest wprawdzie osobistym wkładem ubezpieczone-
go, ale z przeznaczeniem na tworzenie ogólnego funduszu ubezpieczeniowego, z
którego prawo do świadczeń czerpią ci ubezpieczeni, którym ziści się określone ry-
zyko socjalne w pewnej proporcji do wcześniej opłacanych składek. W konsekwencji
odprowadzana do otwartego funduszu emerytalnego część składki na ubezpieczenie
emerytalne nie stanowi własności ubezpieczonego, co wynika zarówno z ubezpie-
czeniowej konstrukcji prawa do emerytury jak i z przyjęcia założenia, że pomimo
ustawowego podziału składki na część finansowaną przez ubezpieczonego i płatni-
ka, składki na ubezpieczenia społeczne są nadal finansowane przez płatnika. Należy
zwrócić uwagę, że w związku z nałożeniem na pracodawców obowiązku ubruttowie-
8
nia wynagrodzenia (przychodu) pracowników od 1 stycznia 1999 r. o wartość obcią-
żających ich składek, w tym na ubezpieczenie emerytalne (art. 110 ustawy systemo-
wej), składka ta stanowi w części finansowanej w istocie w dalszym ciągu przez pra-
codawcę część prawa majątkowego pracownika do wynagrodzenia określonego
brutto, a z punktu widzenia szerokiego zakresu podmiotowego obowiązku składko-
wego - prawa majątkowego ubezpieczonego do przychodu stanowiącego podstawę
wymiaru składki (por. w tym zakresie także wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia
30 stycznia 2001 r., K 17/00, OTK 2001 nr 1, poz. 4). Składka odprowadzana do
otwartego funduszu emerytalnego jest częścią tej właśnie składki, a zatem wprowa-
dzenie obowiązku jej odprowadzania należałoby postrzegać nie przez pryzmat prawa
własności, ale nakazu ochrony innych niż własność praw majątkowych, podobnie jak
w przypadku prawa do emerytury, której prawo własności nie obejmuje (art. 64 ust. 1
i 2 Konstytucji RP). Kwestia konstytucyjności obowiązku składkowego powinna być
rozważana przez pryzmat art. 67 ust. 1 Konstytucji RP, a nie przez zarzut naruszenia
prawa własności. Przepis art. 67 ust. 1 Konstytucji RP stanowi, że „obywatel ma
prawo do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy ze względu na
chorobę lub inwalidztwo oraz po osiągnięciu wieku emerytalnego. Zakres i formy za-
bezpieczenia społecznego określa ustawa”. Przepis ten jest skierowaną do państwa
normą, która z jednej strony nakłada na nie obowiązek stworzenia regulacji prawnych
zapewniających realizację prawa każdego obywatela do zabezpieczenia społeczne-
go, a z drugiej - udziela ustawodawcy kompetencji do uregulowania kwestii związa-
nych z przedmiotowym prawem. W konsekwencji, zgodnie z art. 67 ust. 1 Konstytucji
RP każdemu przysługuje prawo do zabezpieczenia społecznego w ramach określo-
nych w ustawie, która ustanawia warunki nabycia, trwania i utraty tego prawa, w tym
formy i zakres świadczeń.
Odnosząc te uwagi do niewątpliwych okoliczności faktycznych rozpoznawanej
sprawy, należy stwierdzić, że regulacja przyjęta w art. 129a, 131 i 133 ustawy z dnia
28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych nie naru-
sza przedstawionych wyżej zasad, bowiem odprowadzana do otwartego funduszu
emerytalnego część składki na ubezpieczenie emerytalne nie stanowi własności
ubezpieczonego, mając na względzie z jednej strony ubezpieczeniowy charakter
prawa do emerytury, z drugiej zaś przyjęte w systemie założenie, że pomimo usta-
wowego podziału składki na część finansowaną przez ubezpieczonego i płatnika,
składki na ubezpieczenia społeczne są nadal finansowane przez płatnika. W ocenie
9
Sądu Najwyższego, przyjęta w ustawie konstrukcja, według której fundusz dokonuje
wypłaty kwalifikowanej połowy środków zgromadzonych na rachunku zmarłego mał-
żonka (art. 131 ust.1), zaś druga połowa (należna małżonkowi z tytułu wspólności
majątkowej) pozostaje w systemie i jest „przechowywana” przez fundusz do czasu
osiągnięcia przez tę osobę wieku emerytalnego, jest zgodna z zasadą zawartą w art.
67 ust. 1 Konstytucji RP, w myśl której każdemu przysługuje prawo do zabezpiecze-
nia społecznego w ramach określonych w ustawie.
Konkludując, skoro podstawa zarzutu naruszenia prawa materialnego jest w
pełni uzasadniona, a pozwany [...] Otwarty Fundusz Emerytalny zastosował prawi-
dłowo przepisy ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r., należało uwzględnić jego skargę
kasacyjną i orzec jak w sentencji po myśli art. 39816
k.p.c. O kosztach orzeczono po
myśli art. 102 k.p.c.
========================================