I BU 9/08

Wyrok z dnia 24 lutego 2009 r. I BU 9/08 Sąd Najwyższy w trybie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie rozpoznaje ponownie sprawy, lecz ocenia, czy objęte skargą orzeczenie jest niezgodne z przepisami, których naruszenie sta- nowi podstawę skargi (art. 42410 k.p.c.). Przewodniczący SSN Zbigniew Korzeniowski (sprawozdawca), Sędziowie SN: Beata Gudowska, Jolanta Strusińska-Żukowska. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 lutego 2009 r. sprawy z odwołania Antoniego F. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Spo- łecznych-Oddziałowi w O.W. o wysokość emerytury, na skutek skargi ubezpieczone- go o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia - wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 13 kwietnia 2007 r. [...] o d d a l i ł skargę. U z a s a d n i e n i e Antoni F. wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 13 kwietnia 2007 r., którym oddalono jego apelację od wy- roku oddalającego jego odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych- Oddziału w O.W. z 2 lutego 2006 r., którą odmówiono mu przeliczenia emerytury we- dług zarobków z innego okresu, gdyż wskaźnik wysokości podstawy wymiaru był niż- szy niż dotychczasowy. W sprawie tej ustalono, że skarżący ma emeryturę od 1 kwietnia 1991 r. obliczoną według zarobków z 12 miesięcy, z wskaźnikiem wysokości podstawy wymiaru 151,30 %. W 2006 r. wystąpił o przeliczenie podstawy wymiaru według zarobków z lat 1970-79. Był wówczas zatrudniony między innymi jako na- czelnik gminy i jego wynagrodzenie było wolne od podatku od wynagrodzeń i potrą- ceń na składkę emerytalną - zgodnie z § 17 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 listopada 1972 r. w sprawie zakresu działania naczelnika gminy. W zaświadczeniu 2 o zarobkach z lat 1972-77 jego wynagrodzenia podano w kwotach „netto”. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru był niższy i wyniósł 150,82 %, co zdecydowało o od- daleniu odwołania od decyzji odmawiającej przeliczenia emerytury oraz apelacji skarżącego przez Sądy pierwszej i drugiej instancji (art. 111 w związku z art. 15 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS). Skargę oparto na obu podstawach (art. 4244 k.p.c.) i zarzucono: 1. naruszenie art. 111 ustawy o emeryturach i rentach z FUS oraz § 1 i 2 rozporządzenia z 31 sierpnia 1972 r. w sprawie ustalania podstawy wymiaru emerytury lub renty pracow- nikom otrzymującym wynagrodzenie zwolnione od podatku od wynagrodzeń na cele emerytalne i rozporządzenia z 22 listopada 1990 r. w sprawie przygotowania do re- waloryzacji emerytur i rent - przez przyjęcie za podstawę wymiaru emerytury kwoty zarobków netto zamiast ustawowych kwot ryczałtowych; 2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, a w szcze- gólności art. 385 i art. 386 § 4 i 6 k.p.c. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że wyrok objęty skargą pomija, iż jego za- robki netto należało przeliczyć na brutto „techniką” wskazaną w rozporządzeniu z 31 sierpnia 1972 r., co dałoby wskaźnik za lata 1970-79 164,01 %. Odmowa przelicze- nia emerytury jest zatem niezgodna z prawem i zaniża jego emeryturę na kwotę nie niższą niż 6.000 zł. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Podstawy skargi nie uzasadniają stwierdzenia, że zaskarżone orzeczenie jest niezgodne z prawem. Sąd Najwyższy w trybie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie rozpoznaje ponownie merytorycznie sprawy, gdyż było to przedmiotem sporu pomiędzy stronami sprawy pierwotnej, lecz ocenia, czy objęte skargą orzeczenie jest niezgodne z przepisami, których naruszenie zarzu- ca skarżący w podstawach skargi (art. 42410 k.p.c.). Zachodzi przy tym związanie ustalonym stanem faktycznym leżącym u podstaw poprzedniej sprawy (art. 42412 k.p.c. w związku z art. 39813 § 2 k.p.c.). Zarzuty podstawy procesowej skargi są nieuprawnione z tej przyczyny, że przepisy art. 385 i art. 386 § 4 i 6 k.p.c. nie zostały naruszone. Sąd Apelacyjny odda- lił apelację i dlatego zastosował art. 385 k.p.c. Natomiast art. 386 § 4 k.p.c. dotyczy nierozpoznania istoty sprawy przez sąd pierwszej a nie drugiej instancji. Poza tym, 3 skoro zastosowano art. 385 k.p.c., to znaczy, że Sąd drugiej instancji rozpoznał sprawę merytorycznie i nie zachodziły podstawy do stosowania art. 386 § 4 i 6 k.p.c. Natomiast to czy błędnie zastosowano art. 385 k.p.c., gdyż apelacja według skarżą- cego nie była bezzasadna, wymagałoby jej oceny z takiej pozycji jak dokonana przez Sąd Apelacyjny w poprzedniej sprawie, co nie jest możliwe, gdyż jak zauważono w trybie obecnej skargi nie rozpoznaje się ponownie sprawy (apelacji) merytorycznie. Ta sama ocena odnosi się do zarzutu naruszenia art. 386 § 4 i 6 k.p.c., gdyż w tym postępowaniu nie można stwierdzić, że w poprzednim postępowaniu Sąd pierwszej instancja nie rozpoznała istoty sprawy. Skargę wniesiono od orzeczenia Sądu drugiej instancji z twierdzeniem, że to orzeczenie jest niezgodne z prawem i wyrządza skarżącemu szkodę (art. 4241 § 1 k.p.c.). Chodzi więc o naruszenie prawa materialnego przez ten Sąd, a nie o stwier- dzenie, że powinien on uchylić sprawę do ponownego rozpoznania. Orzeczenie na podstawie art. 386 § 4 i 6 k.p.c. wykluczałoby obecną skargę. Zarzucane naruszenia prawa materialnego nie uzasadniają stwierdzenia nie- zgodności z nimi wyroku objętego skargą, gdyż skarżący wskazał na przepisy nie- obowiązujące już w chwili wystąpienia z wnioskiem o przeliczenie podstawy wymiaru emerytury w trybie art. 111 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS. Otóż rozporządzenie Ministra Pracy, Płacy i Spraw Socjalnych z 31 sierpnia 1972 r. w sprawie ustalania podstawy wymiaru emerytury lub renty pracownikom otrzymującym wynagrodzenie zwolnione od podatku od wynagrodzeń i składki na cele emerytalne utraciło moc 1 maja 1977 r. (zob. § 4 rozporządzenia z 2 kwietnia 1977 r., Dz.U. Nr 11, poz. 48). Z kolei rozporządzenie Rady Ministrów z 22 listopada 1990 r. w sprawie przygotowania do rewaloryzacji emerytur i rent utraciło moc (wy- gasło) 31 grudnia 1990 r. Skarżący w 2006 r. wystąpił o przeliczenie podstawy wy- miaru emerytury i wówczas oba wskazane w skardze rozporządzenia już nie obowią- zywały. Inaczej ujmując, Sąd Apelacyjny mógł stwierdzić, że przepisy rozporządzeń nie miały zastosowania do przeliczenia podstawy wymiaru emerytury skarżącego. Natomiast przeciwne twierdzenie skarżącego w obecnej sprawie musiałoby wskazy- wać regulację prawną, według której podane w podstawie skargi przepisy obu rozpo- rządzeń miałyby nadal zastosowanie. Takiej regulacji w podstawie skargi skarżący nie wskazał (art. 42410 k.p.c.). W konsekwencji nie może zasadnie twierdzić, że ob- jęty skargą wyrok był niezgodny z prawem, gdyż podstawa wymiaru (zarobki na sta- nowisku naczelnika) winny być obliczone z zastosowaniem reguł wynikających ze 4 wskazanych rozporządzeń z 31 sierpnia 1972 r. i z 22 listopada 1990 r. Skoro skarga naruszenie art. 111 ustawy o emeryturach i rentach z FUS łączy z przepisami już nieobowiązujacymi, to nie można stwierdzić, że objęty skargą wyrok jest niezgodny z prawem. Skarżący pomija, że art. 111 ustawy o emeryturach i rentach odwołuje się do art. 15 tej ustawy. Ten przepis stanowi aktualnie punkt wyjścia dla ustalenia pod- stawy wymiaru świadczeń emerytalnych i ich przeliczania. Skarżący nie zarzuca na- ruszenia tego przepisu. Podstawa wymiaru według art. 15 ustawy emerytalnej oparta jest na regule, że podstawę wymiaru stanowi przeciętna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne. Nie koreluje więc z założeniem skarżącego, gdyż we- dług rozporządzenia z 30 listopada 1972 r. w sprawie zakresu działania naczelnika gminy jego wynagrodzenie było wolne od podatku i potrąceń na składkę emerytalną. Inaczej rzecz ujmują, brak jest aktualnie obowiązującego przepisu, a przynajmniej skarżący go nie wskazuje (takiego jak w rozporządzeniu z 22 listopada 1990 r. w sprawie przygotowania do rewaloryzacji emerytur i rent) według którego istniałby obowiązek szczególnego „ubruttowienia” wynagrodzenia naczelnika. W tej sprawie nie chodzi też o rozstrzygnięcie kwestii wysokości wynagrodze- nia jako podstawy wymiaru emerytury, lecz tylko o to, że podstawa skargi nie wska- zuje przepisów, z którymi objęty nią wyrok jest niezgodny. Z tych motywów orzeczono jak w sentencji, stosownie do art. 42411 § 1 k.p.c. ========================================