II PZ 34/08

Postanowienie z dnia 14 listopada 2008 r. II PZ 34/08 Odrzucenie przez sąd drugiej instancji zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji nie jest rozpoznaniem zażalenia w rozumieniu art. 3941 § 2 k.p.c. Przewodniczący SSN Romualda Spyt, Sędziowie SN: Małgorzata Gersdorf, Jerzy Kwaśniewski (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 listopa- da 2008 r. sprawy z powództwa Zenona P. przeciwko L. Maszyny Budowlane Spółce z o.o. w W., B.D. SA w W. o rentę uzupełniającą, zwrot kosztów leczenia, uznanie odpowiedzialności za wszelkie koszty wypadku przy pracy, na skutek zażalenia po- woda na postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2008 r. [...] u c h y l i ł zaskarżone postanowienie. U z a s a d n i e n i e Postanowieniem z dnia 19 listopada 2007 r. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy i Ubez- pieczeń Społecznych dla Warszawy - Żoliborza w Warszawie odrzucił na podstawie art. 1302 § 3 k.p.c. - jako nienależycie opłaconą - apelację pełnomocnika powoda z dnia 12 listopada 2007 r. od wyroku Sądu Rejonowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych dla Warszawy - Żoliborza w Warszawie z dnia 2 października 2007 r. Powyższe postanowienie Sądu Rejonowego zaskarżył zażaleniem z dnia 29 listopa- da 2007 r. pełnomocnik powoda. Postanowieniem z dnia 6 grudnia 2007 r. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy i Ubezpie- czeń Społecznych dla Warszawy - Żoliborza w Warszawie odrzucił na podstawie art. 1302 § 3 k.p.c. zażalenie pełnomocnika powoda wobec nieuiszczenia opłaty od za- żalenia w wymaganej prawem wysokości. 2 Pełnomocnik powoda zaskarżył powyższe postanowienie zażaleniem, wno- sząc o jego uchylenie. Zarzucił naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 1302 § 3 k.p.c. Postanowieniem z dnia 11 lutego 2008 r. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy w War- szawie odrzucił na podstawie art. 370 k.p.c. w związku z art. 397 § 2 k.p.c. oraz z art. 373 zdanie pierwsze k.p.c. zażalenie pełnomocnika powoda na postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 6 grudnia 2007 r. Sąd Okręgowy stwierdził, że profesjonalny peł- nomocnik powoda nie uiścił opłaty od zażalenia w wymaganej prawem wysokości i zgodnie z art. 1302 § 3 k.p.c. zostały spełnione przesłanki do odrzucenia zażalenia. W dniu 15 kwietnia 2008 r. pełnomocnik powoda wniósł zażalenie do Sądu Najwyższego na postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 11 lutego 2008 r. Postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2008 r. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy w War- szawie na podstawie art. 3941 § 2 k.p.c. w związku z art. 397 k.p.c. w związku z art. 370 k.p.c. odrzucił zażalenie pełnomocnika powoda na postanowienie Sądu Okręgo- wego-Sądu Pracy w Warszawie z dnia 11 lutego 2008 r. Sąd Okręgowy stwierdził, że zażalenie jest niedopuszczalne, gdyż zostało wniesione na postanowienie Sądu dru- giej instancji wydane w wyniku rozpoznania zażalenia na postanowienie Sądu pierw- szej instancji. Pełnomocnik powoda zaskarżył bowiem postanowienie Sądu Okręgo- wego (Sądu drugiej instancji) z dnia 11 lutego 2008 r. wydane w wyniku rozpoznania zażalenia na postanowienie Sądu Rejonowego (Sądu pierwszej instancji) z dnia 6 grudnia 2007 r. Wobec tego - stosownie do treści art. 3941 § 2 k.p.c. - zażalenie do Sądu Najwyższego na postanowienie Sądu drugiej instancji wydane w wyniku rozpo- znania zażalenia na postanowienie Sądu pierwszej instancji jest niedopuszczalne i podlegało odrzuceniu. Zażalenie na postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 24 kwietnia 2008 r. wniósł do Sądu Najwyższego pełnomocnik powoda domagając się uchylenia zaskar- żonego postanowienia w całości. Zdaniem wnoszącego zażalenie skarżone posta- nowienie Sądu Okręgowego z dnia 24 kwietnia 2008 r. jest postanowieniem Sądu drugiej instancji kończącym postępowanie, wydanym w sprawie, w której przysługuje skarga kasacyjna i nie jest postanowieniem wydanym w wyniku rozpoznania zażale- nia na postanowienie Sądu pierwszej instancji. Wobec tego przysługuje od niego za- żalenie do Sądu Najwyższego na podstawie art. 3941 § 2 k.p.c. Podobnie postano- wienie Sądu Okręgowego z dnia 11 lutego 2008 r. również nie było wydane w wyniku rozpoznania zażalenia na postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 6 grudnia 2007 r. 3 Postanowieniem z dnia 11 lutego 2008 r. nie rozpoznano merytorycznie zażalenia powoda z dnia 17 grudnia 2007 r. i nie oddalono, lecz odrzucono zażalenie z powo- łaniem się na „rzekomo” istniejące przyczyny formalne (nieopłacenie zażalenia w pełnej wysokości). Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W zażaleniu została zakwestionowana ocena prawna zaskarżonego postano- wienia dotycząca określonego w art. 3941 § 2 k.p.c. warunku przysługiwania zażale- nia do Sądu Najwyższego. Stosownie do tego przepisu w odniesieniu do postano- wienia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie - co nie jest przedmiotem kontrowersji - warunkiem dopuszczalności zażalenia jest to, że nie może dotyczyć postanowienia wydanego w wyniku rozpoznania zażalenia na posta- nowienie sądu pierwszej instancji. W zaskarżonym postanowieniu Sąd Okręgowy - Sąd Pracy w Warszawie błęd- nie ocenił postanowienie tego Sądu z dnia 11 lutego 2008 r. jako postanowienie wy- dane w wyniku rozpoznania zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji w rozumieniu powołanego wyżej art. 3941 § 2 k.p.c. Tymczasem postanowienie z dnia 11 lutego 2008 r. nie wynikało z rozpoznania zarzutów zażalenia i w jakimkolwiek stopniu nie odnosiło się do podstaw (legalności i zasadności) zaskarżonego posta- nowienia Sądu pierwszej instancji. Postanowienie z dnia 11 lutego 2008 r. „nie roz- poznawało” zażalenia jako środka weryfikacji zaskarżonego nim postanowienia, za- trzymując się wyłącznie na ocenie warunków formalnych samego zażalenia, że nie zostało ono należycie opłacone. Trzeba więc zobaczyć i podkreślić te podstawy po- stanowienia Sądu drugiej instancji, które nie dotyczą w ogóle kontroli („rozpoznania”) postanowienia Sądu pierwszej instancji. W tym funkcjonalnym sensie, odnoszącym się do kontroli instancyjnej (zasady weryfikacji orzeczeń w dwuinstancyjnym postę- powaniu) postanowienie Sądu drugiej instancji odrzucające zażalenie na postano- wienie Sądu pierwszej instancji nie wynika z rozpoznania zażalenia, to jest jego za- rzutów i wniosków w odniesieniu do zaskarżonego postanowienia. Z tego punktu wi- dzenia odrzucenie zażalenia jest rozstrzygnięciem, które chociaż pochodzi od Sądu drugiej instancji, to nie opiera się na właściwości tego Sądu do instancyjnej weryfika- cji postanowienia Sądu pierwszej instancji ale wynika wyłącznie z przesłanek po raz pierwszy rozpatrzonych przez Sąd drugiej instancji, przesłanek odnoszących się wy- 4 łącznie do tego co zaistniało już po wydaniu postanowienia przez Sąd pierwszej in- stancji. Można więc uważać, że w powyższym istotnym z punktu widzenia kontroli instancyjnej znaczeniu, postępowanie Sądu drugiej instancji o odrzuceniu zażalenia jest co do takiego rozstrzygnięcia dla zainteresowanej strony dopiero pierwszą „wy- powiedzią” Sądu, która powinna podlegać kontroli weryfikacyjnej przez Sąd Najwyż- szy. Patrząc na konstrukcję zaskarżalności postanowień sądu drugiej instancji do Sądu Najwyższego, konstrukcję zbudowaną w art. 3941 § 2 k.p.c., należy zwrócić uwagę na jej fundament określony w zdaniu pierwszym tego przepisu. Jest nim za- sada, że w sprawach, w których przysługuje skarga kasacyjna, stronie przysługuje zażalenie na postanowienie sądu drugiej instancji kończące postępowanie w spra- wie. Natomiast to, co jest w zdaniu drugim art. 3941 § 2 k.p.c. jest wyjątkiem od za- sady, który powinien być - w analizach interpretacyjnych - rozpatrywany z uwzględ- nieniem wymaganej ostrożności, ażeby nie uszczuplić znaczenia zasady bez wystar- czających do tego racji. Jak już to wyżej powiedziano powodem odstępstwa od zasa- dy jest to, że postanowienie sądu drugiej instancji jest formą instancyjnej kontroli po- stanowienia sądu pierwszej instancji. W takim bowiem wypadku nie zachodzi potrze- ba angażowania Sądu Najwyższego do weryfikacji postanowienia już poddanego właściwej kontroli instancyjnej. Racje te nie dotyczą przypadku - takiego jak w spra- wie rozpoznawanej - postanowienia Sądu drugiej instancji odrzucającego zażalenie z powodu niewniesienia wymaganej opłaty (por. także podobne stanowisko Sądu Naj- wyższego wyrażone w uzasadnieniach postanowienia z dnia 24 kwietnia 2007 r., I BP 16/07, OSNP 2008 nr 11-12, poz. 168 oraz postanowienia z dnia 6 czerwca 2007 r. II CZ 27/07 - LEX nr 3476311). Z powyższych przyczyn Sąd Najwyższy postanowił stosownie do art. 39815 § 1 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. ========================================