II UZP 3/08

wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 2 października 2007 (wyrok ten został po- wołany w uzasadnieniu pytania prawnego w sprawie oznaczonej w Sądzie Najwyż- szym sygn. II UZP 1/08), w którym Sąd ten wyraził pogląd, że użyte w art. 32 ustawy systemowej określenie „w zakresie poboru składek” oznacza jedynie zespół czynno- ści technicznych wykonywanych przez organ rentowy w celu uzyskania wpływu na konta Funduszu Pracy i Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy z 1993 r. oraz o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym z 2003 r. określają jedynie podmioty obowiązane do opłacania składek, nie zawierają natomiast odesłania do Ordynacji podatkowej. Odesłanie zawarte w art. 32 nie obejmuje zatem odpowied- niego stosowania do tych składek przepisów Ordynacji podatkowej o odpowiedzial- ności osób trzecich za zobowiązania podatkowe. Wprawdzie uzasadnienie przed- stawionego Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego nie za- wiera rozbudowanej argumentacji, wydaje się jednak, iż u podstaw zgłoszonych przez Sąd Apelacyjny wątpliwości interpretacyjnych leży przedstawione stanowisko, wyrażone w wyroku z 2 października 2007 r. Wykładnia użytego w art. 32 ustawy systemowej określenia o „ poborze” skła- dek, ograniczająca to pojęcie do czynności technicznych, nieobejmujących tym sa- mym odpowiedzialności z tytułu nieopłaconych składek przez osoby trzecie (człon- ków zarządu spółki) nie jest trafna. Na pobór składek istotnie składają się określone czynności o charakterze czysto technicznym, jednak w rozumieniu art. 32 ustawy systemowej ma ono inne, szersze znaczenie. Przede wszystkim należy zwrócić 6 uwagę, iż przepisy prawa ustawowego z reguły nie odnoszą się do czynności czysto technicznych ; te kwestie ustawodawca przekazuje do aktów wykonawczych. Prze- pisy ustawowe o poborze składek dotyczą przede wszystkim określenia podmiotu zobowiązanego do ich zapłacenia (por. uchwałę Sądu Najwyższego z 23 paździer- nika 1987 r., III UZP 38/87, OSNCP 1989 nr 7-8, poz. 110; zob. także uchwałę z dnia 7 maja 2008, II UZP 1/08, OSNP 2008 nr 23-24, poz. 352). Podmiotem zobowiąza- nym do opłacenia składek może być następca prawny podmiotu, na którym ciążył obowiązek składkowy, jak i osoba trzecia, na którą przepisy prawa nakładają obo- wiązek spełnienia przy istnieniu określonych warunków zobowiązania składkowego, niespełnionego przez podmiot bezpośrednio zobowiązany. Taką możliwość przewi- duje art. 31 ustawy systemowej, który odsyła do odpowiedniego stosowania między innymi art. 116 , 116a, 117, 118 i 119 Ordynacji podatkowej, tj. do przepisów o od- powiedzialności osób trzecich za zobowiązania podatkowe. Za zastosowalnością tego przepisu nie tylko do składek na ubezpieczenie społeczne, ale również do skła- dek na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne przemawiają następujące argumenty. W pierwszym rzędzie należy wskazać, że skoro art. 32 ustawy systemowej w wymienionych w nim kategoriach spraw odsyła do odpowiedniego stosowania prze- pisów dotyczących składek na ubezpieczenie społeczne, to oznacza to odesłanie do wszystkich przepisów dotyczących składek na ubezpieczenie społeczne, a więc rów- nież do przepisów Ordynacji podatkowej, wymienionych w art. 31 ustawy systemo- wej, a więc i do przepisu art. 116 i następnych. Na gruncie wykładni jezykowo-logicz- nej art. 32 nie ma uzasadnienia do wybiórczego stosowania tylko niektórych przepi- sów Ordynacji, wręcz przeciwnie, taka interpretacja pozostawałaby w sprzeczności z wykładnią systemową. Nie byłaby trafna argumentacja, że zawarte w art. 32 ustawy systemowej ode- słanie do odpowiedniego stosowania przepisów dotyczących składek na ubezpie- czenie społeczne zostało ograniczone do przepisów o składkach, jednak z wyłącze- niem przepisu art. 31, odsyłającego do niektórych przepisów Ordynacji podatkowej, zważywszy na to, iż niektóre przepisy o składkach odsyłają wprost do Ordynacji po- datkowej. Otóż, gdyby dopuścić możliwość stosowania do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i na ubezpieczenie zdrowotne przepisów Ordynacji podatkowej jedynie w takim zakresie, w jakim szcze- gólne przepisy ustawy systemowej odsyłają do Ordynacji podatkowej (jak np. art. 27 7 ustawy systemowej dotyczący zabezpieczenia należności z tytułu składek ustawo- wym prawem zastawu), to w niektórych sprawach unormowania ustawy systemowej okazałyby się niepełne. Na przykład zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy systemowej od nieopłaconych w terminie składek należne są od płatnika składek odsetki za zwłokę, na zasadach i w wysokości określonych w Ordynacji podatkowej. Przepis art. 23 nie określa jednak początku/końca biegu terminu. Te elementy określa natomiast art. 12 Ordynacji podatkowej, do którego odsyła art. 31 ustawy systemowej. Osobno należy podkreślić, że art. 31 tej ustawy odsyła do Ordynacji podatkowej w sprawach, które w ogóle nie zostały uregulowane ustawą systemową, jak np. w sprawie nadpłaty (skła- dek). Przepisy art. 31 i 32 ustawy systemowej należy więc postrzegać łącznie, ina- czej mówiąc, odesłanie zawarte w art. 32 ustawy systemowej obejmuje odesłanie do przepisów dotyczących składek na ubezpieczenie społeczne łącznie z przepisem art. 31, zwierającym odesłanie do wymienionych w nim przepisów Ordynacji podatkowej. Wykładnia językowo-logiczna i systemowa pozostają w zgodzie wykładnią funkcjonalną art. 32 ustawy systemowej. Celem wymienionego przepisu jest zabez- pieczenie uzyskiwania składek na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świad- czeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie społeczne na poziomie analogicznym, co w przypadku składek na ubezpieczenia społeczne. Składki te, podobnie jak składki na ubezpieczenie społeczne, służą gromadzeniu dochodów, z których są na- stępnie pokrywane świadczenia socjalne w postaci odpowiednich zasiłków bądź też świadczeń w naturze w razie zaistnienia ryzyka socjalnego w postaci utraty zarobków z powodu ogłoszenia upadłości pracodawcy, braku pracy czy też konieczności le- czenia. Wyłączenie bądź też ograniczenie zakresu ściągalności składek wymagałoby w tej sytuacji wyraźnej szczególnej regulacji prawnej, której analizowane unormowa- nia nie zawierają Z przytoczonych motywów, Sąd Najwyższy podjął uchwałę jak w sentencji po- stanowienia. ========================================