I UK 195/07

Wyrok z dnia 30 stycznia 2008 r. I UK 195/07 W sytuacji, gdy po uprawomocnieniu się decyzji przyznającej prawo do emerytury, nie przedstawiono nowych dowodów ani nie ujawniono nieuwzlęd- nionych poprzednio okoliczności a uznane poprzednio za wiarygodne dowody dawały podstawy do przyznania tego prawa, organ rentowy nie może z urzędu wszcząć postępowania o ponowne ustalenie prawa do świadczeń w trybie art. 114 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Fun- duszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r., Nr 39, poz. 353 ze zm.). Przewodniczący SSN Krystyna Bednarczyk (sprawozdawca), Sędziowie SN: Zbigniew Myszka, Herbert Szurgacz. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 stycznia 2008 r. sprawy z odwołania Andrzeja T. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecz- nych-Oddziałowi w C. o emeryturę, na skutek skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 25 stycznia 2007 r. [...] 1. u c h y l i ł zaskarżony wyrok i oddalił apelację, 2. zasądził od organu rentowego na rzecz wnioskodawcy 150 zł (sto pięćdzie- siąt) tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. U z a s a d n i e n i e Decyzją z dnia 30 września 2004 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w C. przyznał wnioskodawcy Andrzejowi T. prawo do emerytury na podstawie § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku eme- rytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm.), po ustaleniu, że wnioskodawca osiągnął w dniu 16 sierpnia 2004 r. wiek emerytalny (60 lat), ma wymagane dla mężczyzn okresy składkowe i nieskładkowe oraz ma ponad piętnastoletni okres pracy w szcze- 2 gólnych warunkach na stanowiskach wymienionych w załączniku do rozporządzenia - wykazie A dziale XIV poz.24. To ostanie ustalenie zostało dokonane na podstawie świadectwa pracy wystawionego przez pracodawcę. W marcu 2005 r. organ rentowy zwrócił się do pracodawcy wnioskodawcy o dodatkowe informacje odnośnie zajmo- wanych stanowisk pracy i po otrzymaniu odpowiedzi o wykonywaniu we wskazanych okresach nadzoru na budowach decyzją z dnia 15 kwietnia 2005 r. wstrzymał z dniem 1 maja 2005 r. dalszą wypłatę emerytury. Wnioskodawca wniósł odwołanie od tej ostatniej decyzji. Uzasadnienie decyzji zostało sporządzone dopiero w odpowiedzi na odwołanie. Organ rentowy stwierdził, że po dokonaniu ponownej analizy posiada- nej dokumentacji uznano, że zebrany materiał nie dawał podstaw do przyznania wnioskodawcy emerytury. Wnioskodawca sprawując dozór inżynieryjno-techniczny nie mógł wykonywać pracy w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Jak wynika z analizy zakresów obowiązków na zajmowanych stanowi- skach pracy, szereg czynności miało charakter administracyjny i nie można przyjąć, aby były wykonywane w warunkach, w których nie są zachowane higieniczne normy pracy. Wyrokiem z dnia 20 stycznia 2006 r. [...] Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpie- czeń Społecznych w Częstochowie zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał wniosko- dawcy prawo do emerytury z dniem 1 maja 2005 r. Sąd ustalił, że w okresie od dnia 1 maja 1969 r. do dnia 12 grudnia 1991 r. wnioskodawca był zatrudniony w „M.-Z.” Holding SA w Z. zajmując stanowiska kierownicze na różnych budowach. Jako okresy pracy w szczególnych warunkach pracodawca wskazał okresy od 1 maja 1970 r. do 31 grudnia 1982 r., od 27 maja 1983 r. do 4 listopada 1985 r. i od 5 listo- pada 1985 r. do 31 stycznia 1986 r. (łącznie 15 lat i 3 miesiące) na stanowiskach kie- rownika obiektu oraz kierownika i zastępcy kierownika budowy. Na tych stanowi- skach wnioskodawca sprawował bezpośredni dozór inżynieryjno-techniczny nad pra- cownikami zatrudnionymi na stanowiskach monterów i spawaczy elektrycznych kon- strukcji metalowych na wysokościach, a także prowadził na bieżąco kontrolę jakości wykonywanych prac oraz czuwał nad bezpieczeństwem i higieną pracy. Były to prace w warunkach szczególnych wymienione w wykazie A dziale XIV poz.24 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytal- nego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Z zakresów czynności wnioskodawcy wynika, że niektóre czynności nie dotyczyły sprawowania bezpośredniego dozoru nad pracownikami, jednakże, z 3 uwagi na specyfikę wykonywanych prac (budowa dużych obiektów przemysłowych) wnioskodawca pracował po kilkanaście godzin dziennie. W związku z tym można przyjąć, że co najmniej 8 godzin dziennie stale sprawował bezpośrednio dozór nad pracownikami wykonującymi pracę przy montażu konstrukcji metalowych na wysoko- ści i spawaniu elektrycznym również na wysokości. Zdaniem Sądu wnioskodawca spełnił wszystkie warunki do przyznania mu emerytury. Po rozpoznaniu apelacji organu rentowego od tego wyroku Sąd Apelacyjny- Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach wyrokiem z dnia 25 stycznia 2007 r. [...] zmienił zaskarżony wyrok Sądu pierwszej instancji i oddalił odwołanie. Analizując wskazane w świadectwie pracy okresy pracy wnioskodawcy Sąd Apela- cyjny uznał, że praca na wskazanych stanowiskach odpowiadała stanowiskom wy- mienionym w nieobowiązującym już wykazie C dziale III poz. 6 załącznika do powo- łanego rozporządzenia. Praca na tych stanowiskach nie dawała prawa do emerytury w niższym wieku od powszechnie wymaganego, a jedynie uprawniała do wzrostu emerytury lub renty. Aby uzyskać prawo do emerytury wnioskodawca musiałby wy- kazać wykonywanie pracy określonej w wykazie A dziale XIV poz. 24, do których za- licza się między innymi prace dozoru inżynieryjno-technicznego na oddziałach i wy- działach, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie. Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Z zakresów obowiązków wynika, że do obowiązków wnioskodawcy należało szereg czynności o charakterze administracyjnym, na przykład przeprowadzanie odbiorów zagospoda- rowania placów budów w zakresie obiektów produkcyjnych i socjalno-bytowych przed rozpoczęciem robót montażowych, nadzór nad opracowaniem przez podległe służby harmonogramów działania w zakresie przygotowania dokumentacji technicznej, technologicznej, materiałowej, sprzętu montażowego, środków transportowych i in- nych związanych z realizacją zadań produkcyjnych na budowach i obiektach, podpi- sywanie dokumentów źródłowych i sprawozdawczości z podległego odcinka pracy oraz korespondencji do działów i jednostek organizacyjnych przedsiębiorstwa, opra- cowywanie planu przygotowania i zabezpieczenia na okres zimowy budowom i obiektom potrzebnych materiałów i środków do prowadzenia robót, sporządzanie obowiązującej sprawozdawczości z wykonania zadań postępu technicznego, opra- cowywanie projektów instrukcji roboczych dotyczących prowadzenia budowy, wyko- 4 nywania i rozliczania robót, zakresów czynności podległych pracowników. Wniosko- dawca na zajmowanych stanowiskach nadzorował bezpośrednio prace na realizowa- nych budowach i podlegali mu kierownicy tych budów i obiektów, a im zastępcy kie- rownika, mistrzowie i brygadziści. Brak było podstaw do przyjęcia, że w całym spor- nym okresie wnioskodawca pracował po kilkanaście godzin dziennie. Mógł on okre- sowo pracować po kilkanaście godzin dziennie, jednak sytuacja taka nie mogła wy- stępować w całym spornym okresie. Charakter zajmowanych stanowisk (kierowni- czego dozoru inżynieryjno-technicznego) oraz związane z nimi obowiązki nie po- zwalają na przyjęcie, że były to stanowiska, na których prace wykonywane są stale i bezpośrednio przy stanowisku wymienionym w wykazie. Wnioskodawca nie spełnia więc warunków określonych w § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szcze- gólnych warunkach lub w szczególnym charakterze, gdyż nie posiada co najmniej 15 lat pracy w warunkach szczególnych. Od tego wyroku wnioskodawca wniósł skargę kasacyjną, którą oparł na obu podstawach wymienionych w art. 3983 § 1 k.p.c. Pierwszą podstawą jest naruszenie prawa materialnego, która została sformułowana następująco: „a) naruszenie art. 7, 32 § 1 i 2, 64 § 1 i 2, 67 § 1 i 2 Konstytucji poprzez błędną ich wykładnię i niezasto- sowanie nieuwzględniającą zasady ochrony praw nabytych wcześniej dotyczących praw do ubezpieczenia społecznego i prawa do dokumentowania prawa do świad- czeń dokumentami określanymi w przepisach prawa; b) naruszenie art. 114 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych poprzez ich niewłaściwą wykładnię i niezastosowanie bowiem Sąd II instancji nie ustalił braku przesłanek do wszczęcia postępowania o wstrzymanie emerytury czym naruszył za- sadę ochrony praw nabytych wcześniej do świadczeń z ubezpieczenia społecznego; c) naruszenie § 2 ust. 1 i 2 i § 4 ust. 1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7. 02. 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczegól- nych warunkach lub w szczególnym charakterze w związku z art. 32 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 17. 12. 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe stosowania polegające na nieuwzględnieniu tego, iż świadectwa pracy w warunkach szczególnych i szczegól- nym charakterze są dokumentami przewidzianymi przez ustawodawcę do dowodze- nia faktu pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze, a wobec ich posiadania inne środki dowodowe nie powinny być stosowane; d) naruszenie 5 przepisów, o których mowa w pkt c w związku z art. 253 k.p.c. 82-88 k.c. poprzez ich niezastosowanie bowiem treść świadectwa pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze może być podważona wyłącznie poprzez udowodnione zarzuty dotyczące prawdziwości dokumentu, wad oświadczenia woli, lub zaistnienia przestępstwa związanego z jego wydaniem; e) naruszenie przepisów, o których mowa w pkt. c w związku z wykazem A poz. 24 pkt 1 stanowiący załącznik nr 1 do zarządzenia nr 9 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z 1.08.1983 r. (Dziennik Urzędowy MBiPMB nr 3 poz. 6 z 1983) poprzez błędne przy- jęcie, że ten ostatni akt nie stanowi źródła prawa i w rezultacie jego niezastosowanie oraz błędną wykładnię polegającą na niezastosowaniu wykładni celowościowej, jaka przyświecała ustawodawcy umieszczając stanowiska dozoru inżynieryjno - technicz- nego w grupie stanowisk, na których praca jest uznawana za pracę w warunkach szczególnych i uprawnia do wcześniejszego nabycia prawa do emerytury”. Druga podstawa skargi - naruszenie przepisów postępowania - została sformułowana na- stępująco: „a) naruszenie art. 382 k.p.c. w związku z art. 328 § 2 i 391 § 1 k.p.c. oraz art. 233 § 1 k.p.c. poprzez braki uzasadnienia wyroku polegające na niedokonaniu omówienia, którym dowodom Sąd odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a na których się oparł, co ma istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem uniemożliwia odtwo- rzenie sfery motywacyjnej wyroku a zatem nie poddaje się kontroli kasacyjnej; b) na- ruszenie art. 228 § 1, 231 k.p.c. w związku z art. 328 § 2, 382 i 391 § 1 k.p.c. po- przez fakt, iż braki uzasadnienia uniemożliwiają zbadanie, czy Sąd II instancji doko- nał domniemań faktycznych lub wykorzystywał fakty powszechnie znane ustalając stan faktyczny, a jeżeli przyjąć, że to robił, to braki uzasadnienia uniemożliwiają czy domniemania zostały wywiedzione w sposób spójny i logiczny zgodny z zasadami współżycia społecznego z materiału dowodowego sprawy, powyższe ma istotny wpływ na wynik sprawy, uniemożliwia kontrolę kasacyjną wyroku i odtworzenie jego sfery motywacyjnej; c) naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. w związku z art. 328 § 2, 382, 391 § 1 k.p.c. ponieważ braki uzasadnienia uniemożliwiają kontrolę, czy w postępo- waniu apelacyjnym nie doszło do przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów, co ma istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ uniemożliwia kontrolę kasacyjną wyroku i ustalenia jego sfery motywacyjnej”. W związku z tymi zarzutami skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie apelacj, ewentualnie przekaza- nie sprawy Sądowi drugiej instancji do ponownego rozpoznania. 6 Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie mogą zostać uwzględnione. Dotyczą one wadliwej oceny dowodów, błędów w ustaleniach faktycznych oraz nie- zachowania wymagań, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie wyroku. Zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c. podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów. Zarzuty w tym zakresie nie podlegają więc roz- poznaniu przez Sąd Najwyższy. Ewentualne wady uzasadnienia wyroku nie są uchy- bieniami, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c.), gdyż uzasadnienie sporządza się po wydaniu wyroku, kiedy wynik sprawy jest już przesądzony. Zarzuty w tym zakresie również nie mogą stanowić samodzielnej pod- stawy skargi kasacyjnej. Przytaczając podstawę naruszenia prawa materialnego skarżący dość przy- padkowo wskazał jako naruszone liczne przepisy Konstytucji RP, naruszenie to po- lega - jego zdaniem - na nierespektowaniu praw nabytych. Ochrona praw nabytych jest istotnie jedną z podstawowych zasad praworządnego państwa i zasadę zaufania do państwa wyprowadza się z treści art. 2 Konstytucji RP a nie z przepisów wskaza- nych w skardze kasacyjnej. Jednakże ochroną objęte są tylko prawa słusznie nabyte, zatem przepisy prawa przewidujące możliwość pozbawienia praw nabytych niesłusz- nie nie pozostają w sprzeczności z zasadami konstytucyjnymi. W zakresie nabycia prawa do świadczeń emerytalno-rentowych, które zostało przyznane prawomocną decyzją organu rentowego, możliwość ponownego ustalenia prawa do świadczeń, w tym możliwość odmowy przyznania uzyskanego uprzednio prawa, przewiduje przepis art. 114 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubez- pieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.). Jed- nakże zmiana w prawie do świadczeń może nastąpić tylko w warunkach ściśle okre- ślonych w tym przepisie. Przepis art. 114 ust. 1 stanowi, że prawo do świadczeń lub ich wysokość ulega ponownemu ustaleniu na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji w sprawie świadczeń zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na prawo do świadczeń lub na ich wysokość. Na podstawie tego przepisu po- stępowanie o ponowne ustalenie prawa do świadczeń może zostać wszczęte tylko w dwóch przypadkach - przedłożenia nowych dowodów, czyli dowodów, którymi organ 7 rentowy nie dysponował w poprzednim postępowaniu, oraz ujawnienie okoliczności istniejących przed wydaniem decyzji a nieuwzględnionych przez organ rentowy. Je- żeli nie pojawią się nowe dowody lub nie ujawnią się nowe okoliczności, nie jest do- puszczalne wszczęcie postępowania na podstawie art. 114 ust. 1. Na tle tego prze- pisu aktualna jest uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca 2003 r., III UZP 5/03 (OSNP 2003 nr 18, poz. 442), stwierdzająca, że od- mienna ocena dowodów dołączonych do wniosku o emeryturę lub rentę przeprowa- dzona przez organ rentowy po uprawomocnieniu się decyzji przyznającej świadcze- nie, nie jest okolicznością uzasadniającą wszczęcie z urzędu postępowania o po- nowne ustalenie prawa do świadczeń. W świetle tej uchwały nie jest dopuszczalne ponowne ustalenie prawa do świadczeń tylko z tej przyczyny, że organ rentowy w wyniku ponownej oceny dowodu uzna go za niewiarygodny, lub też poweźmie wąt- pliwości co do jego wiarygodności i przeprowadzi postępowanie dowodowe w celu ponownego sprawdzenia stwierdzonych tym dowodem okoliczności. W niniejszej sprawie nie pojawiły się ani nowe dowody, ani nie zostały ujaw- nione nieuwzględnione dotychczas okoliczności. Podstawą wszczęcia postępowania przez organ rentowy była notatka służbowa z dnia 8 marca 2005 r. podpisana przez głównego specjalistę do spraw emerytur i rent treści następującej: „proszę o analizę dokumentów mających wpływ na przyznanie emerytury z tytułu zatrudnienia w szczególnych warunkach na stanowisku dozoru inżynieryjno-technicznego na budo- wie i zajęcia ponownego stanowiska z uwzględnieniem wytycznych przekazywanych na szkoleniach”. Kolejną czynnością organu rentowego było skierowanie w dniu 30 marca 2005 r. pisma do pracodawcy wnioskodawcy z prośbą o udzielenie informacji, w jakich okresach i na jakich stanowiskach wnioskodawca wykonywał pracę w szczególnych warunkach oraz jaki był charakter wykonywanej przez niego pracy. W odpowiedzi z dnia 7 kwietnia 2005 r. pracodawca wnioskodawcy wskazał stanowiska wymienione w świadectwie pracy wyjaśniając, że praca na tych stanowiskach była wykonywana w szczególnych warunkach. Po otrzymaniu tej odpowiedzi organ rento- wy wydał zaskarżoną decyzję, a zakresy czynności wnioskodawcy były żądane już po wniesieniu przez wnioskodawcę odwołania od tej decyzji. Jeżeli podstawą do wszczęcia postępowania były wątpliwości co do wiarygodności świadectwa pracy (prawdziwości zamieszczonych w nim danych), to nie była to wystarczająca podsta- wa do zastosowania art. 114 ust. 1. Wszystkie ewentualne wątpliwości mogły być wyjaśnione w poprzednim postępowaniu. Jeżeli dokument został uznany za praw- 8 dziwy i wiarygodny, organ rentowy nie mógł zmienić prawomocnej decyzji w oparciu o „wytyczne przekazywane na szkoleniach”. W tych warunkach nie mógł być zasto- sowany przepis art. 114 ust. 1, a ewentualna zmiana w prawie do świadczeń mogła nastąpić tylko w oparciu o przepis art. 114 ust. 1a. Ten ostatni przepis został dodany ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektó- rych innych ustaw (Dz.U. Nr 121, poz. 1264) i stanowi, że przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji okaże się, że przedłożone do- wody nie dawały podstaw do ustalenia prawa do emerytury lub renty albo ich wy- sokości. Przepis ten ma zastosowanie wówczas, gdy świadczenie zostało przyznane w wyniku błędu organu rentowego (na przykład podwójnego uwzględnienia tych sa- mych okresów zatrudnienia u różnych pracodawców) lub w wyniku pominięcia usta- lenia istotnych okoliczności (na przykład niezbadania spełnienia jednego spośród kilku wymaganych warunków). W niniejszej sprawie przepis ten mógłby być zastoso- wany, gdyby świadectwo pracy nie zawierało wszystkich danych wymaganych do ustalenia wykonywania przez wnioskodawcę pracy w szczególnych warunkach. W świadectwie tym zostały wskazane okresy wykonywania pracy w szczególnych wa- runkach i stanowiska zajmowane przez wnioskodawcę, na których stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał dozór inżynieryjno-techniczny na budowie na sta- nowisku wymienionym w wykazie A dziale XIV poz. 24 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W dalszej części wymienione są pozycje resortowego wykazu stanowisk, na których wykony- wane są prace w szczególnych warunkach. W wykazie A dziale XIV poz. 24 wymie- niona jest kontrola międzyoperacyjna, kontrola jakości produkcji i usług oraz dozór inżynieryjno-techniczny na oddziałach i wydziałach, w których jako podstawowe wy- konywane są prace wymienione w wykazie. W odniesieniu do budownictwa chodzi tu o dozór inżynieryjno-techniczny nad robotami wymienionymi w dziale V wykazu A. Po skonfrontowaniu wskazanych w świadectwie pracy stanowisk wymienionych w wykazie resortowym ze stanowiskami wymienionymi w wykazie A można stwierdzić, że chodzi tu o prace wymienione w dziale V poz. 5 - prace przy montażu konstrukcji metalowych na wysokości. W dziale XIV poz. 24 za pracę w szczególnych warun- kach zostało uznane samo wykonywanie dozoru inżynieryjno- technicznego w okre- ślonych obiektach i nie jest wymagane wykonywanie pracy w „warunkach, w których 9 nie są zachowane higieniczne normy pracy”, jak to twierdzi organ rentowy, lub „stale i bezpośrednio przy stanowisku wymienionym w wykazie”, jak stwierdza Sąd Apela- cyjny. Zgodnie z art. 32 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpie- czeń Społecznych, za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawno- ści psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne i otoczenia. Za taką pracę został uznany w wykazie A dozór inżynieryjno-techniczny nad pracami wykonywa- nymi w warunkach zagrażających bezpieczeństwu, jakimi są prace przy montażu konstrukcji metalowych na wysokości. Osoba wykonująca taki dozór nie musi stale przebywać na stanowiskach, gdzie jest wykonywana praca, w zakresie jej obowiąz- ków musi być przewidziane sporządzanie dokumentacji, planów organizacyjnych i innych czynności. Ponoszenie odpowiedzialności za wykonywanie pracy, w której każdy błąd techniczny może narazić na niebezpieczeństwo pracowników i inne osoby, zostało uznane za wykonywanie pracy w warunkach szczególnych. Podobny pogląd zaprezentował Sąd Najwyższy w niepublikowanym jeszcze wyroku z dnia 4 października 2007 r., I UK 111/07, stwierdzając, że objęcie nadzorem lub kontrolą także innych prac niż wymienione w wykazie A nie wyłącza zakwalifikowania samego nadzoru lub kontroli jako pracy w szczególnych warunkach, jeżeli te inne prace nie są na danym oddziale lub wydziale podstawowe. W sytuacji, gdy dozór inżynieryjno- techniczny jest pracą w szczególnych warunkach i praca wnioskodawcy polegająca na dozorze była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, nie było żad- nej potrzeby ustalania, ile czasu poświęcał on na bezpośredni nadzór nad pracowni- kami, a ile na inne czynności, które również były związane z tym dozorem. Świa- dectwo pracy zawierało więc pełne dane pozwalające na stwierdzenie, że we wska- zanych w nim okresach wnioskodawca wykonywał prace wymienione w wykazie A dziale XIV poz. 24 załącznika do powołanego rozporządzenia Rady Ministrów w wa- runkach określonych w § 2 tego rozporządzenia - stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Nie można zatem uznać, że przedłożone w poprzednim postępowaniu dowody nie dawały podstaw do ustalenia prawa do emerytury. W związku z tym przepis art. 114 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach również nie stanowił podstawy do wszczęcia z urzędu postępowania o ponowne ustalenie prawa do świadczeń. W sytuacji, gdy po uprawomocnieniu się decyzji przyznającej prawo do eme- rytury nie przedstawiono nowych dowodów ani nie ujawniono nieuwzględnionych 10 poprzednio okoliczności, a uznane poprzednio za wiarygodne dowody dawały pod- stawy do przyznania tego prawa, organ rentowy nie może z urzędu wszcząć postę- powania o ponowne ustalenie prawa do świadczeń w trybie art. 114 ust. 1 i ust. 1a. Organ rentowy wydał decyzję niezgodnie z tymi przepisami, zatem słusznie Sąd pierwszej instancji zmienił tę decyzję i przywrócił wnioskodawcy prawo do emerytury. Decyzja jest sprzeczna z prawem także z innych przyczyn. Jeżeli postępowanie zo- stało wszczęte na podstawie art. 114 ust. 1 lub ust.1a, powinno być ono zakończone decyzją zmieniającą uprzednio ustalone prawo, w tym wypadku decyzją odmawiają- cą przyznania wnioskodawcy prawa do emerytury. Tymczasem organ rentowy bez podstawy prawnej wstrzymał dalszą wypłatę emerytury. Przepis art. 134 ust. 1 pkt 4 stanowi, że wypłatę świadczeń wstrzymuje się, jeżeli okaże się, że prawo do świad- czeń nie istniało. Podstawą do zastosowania tego przepisu jest stwierdzenie decyzją braku prawa do świadczeń, a w tym przypadku decyzja w trybie art. 114 ust. 1 lub ust. 1a nie została wydana. Oddalenie przez Sąd Apelacyjny odwołania od niezgod- nej z prawem decyzji organu rentowego nastąpiło z naruszeniem art. 114 ust. 1 i 1a ustawy o emeryturach i rentach. Ponieważ nie było podstaw do zastosowania tych przepisów i w konsekwencji zbędne było prowadzenie postępowania co do wykony- wania przez wnioskodawcę pracy w szczególnych warunkach, nie ma potrzeby usto- sunkowania się do pozostałych zarzutów naruszenia prawa materialnego podniesio- nych w skardze kasacyjnej. Z tych przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 39816 k.p.c. uchylił zaskar- żony wyrok i oddalił apelację organu rentowego. ========================================