II UK 242/07

Uzasadnienie Sąd Apelacyjny – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 20 marca 2007 r. oddalił apelacje A. S. i Z. B. od wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Ubezpieczeń Społecznych w S. z dnia 10 października 2006 r., którym oddalono odwołania ubezpieczonych od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 22 grudnia 2003 r. stwierdzającej, że A. S. nie podlega od dnia 16 sierpnia 2002 r. ubezpieczeniom społecznym. Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiedli wnioskodawcy i opierając ją na podstawie naruszenia przepisów postępowania, a mianowicie art. 233 § 1 k.p.c. w związku z art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 6 k.c., wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku i orzeczenie co do istoty sprawy oraz o zasądzenie na rzecz wnioskodawców kosztów procesu według norm przepisanych, ewentualnie o 2 uchylenie tego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania. W skardze kasacyjnej zawarty jest wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania na podstawie „art. 3989 § 1 ust. 1 i ust. 2 k.p.c.” , bowiem „w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, a mianowicie potrzeba wyjaśnienia, na której ze stron postępowania w sprawie o ubezpieczenie społeczne spoczywa ciężar dowodu (art. 6 k.c.) w sytuacji, gdy ZUS na skutek wydania decyzji odmawiającej prawa do ubezpieczenia, wywodzi z tego faktu skutki prawne, a nadto w niniejszej sprawie potrzeba wykładni przepisów prawnych, w szczególności art. 233 § 1 k.p.c. w związku z art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 6 k.c. budzących poważne wątpliwości w postępowaniu w sprawie o ubezpieczenie społeczne”. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c., do istotnych wymagań skargi kasacyjnej należy także obowiązek skarżącego złożenia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania i uzasadnienia tego wniosku. Wymóg ten wiąże się z tzw. przedsądem, polegającym m.in. na możliwości odmowy przez Sąd Najwyższy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). Właśnie ze względu na ten sposób zakończenia postępowania kasacyjnego, kolidujący z intencją strony skarżącej, nadano obowiązkowi z art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c. walor zrównany z obowiązkiem przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia (art. 3984 § 1 pkt 2 k.p.c.). Nie są to jednak obowiązki tożsame, zatem nie jest spełnieniem wymagania z art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c. jedynie wskazanie podstaw kasacyjnych lub odwołanie się przez skarżącego do ich uzasadnienia. Argumentacja uzasadniająca wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinna nawiązywać do wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c. przesłanek „przedsądu” oraz wykazywać, że okoliczności te w sprawie zachodzą. Pozostaje to w ścisłym związku z modelem skargi kasacyjnej, w którym rozpoznanie skargi następuje tylko z przyczyn kwalifikowanych, wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c., tj. wówczas, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, bądź istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, czy też zachodzi nieważność postępowania lub gdy skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Za 3 prawidłową motywację wniosku nie można przy tym uznać powtórzenia ogólnych sformułowań ustawy przewidujących okoliczności uzasadniające przyjęcie przez Sąd Najwyższy skargi kasacyjnej do rozpoznania. Tym bardziej nie spełnia obowiązku określonego w art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c. powołanie się przez skarżącego na jakiekolwiek okoliczności, które w jego ocenie uzasadniają przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 kwietnia 2006 r., II CSK 65/06, LEX nr 189753). Skarga kasacyjna ubezpieczonych nie zawiera uzasadnienia wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania w powyższym rozumieniu. Odwołuje się bowiem niejako do dwóch przesłanek „przedsądu” w postaci potrzeby wykładni przepisów wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów oraz występowania istotnego zagadnienia prawnego, ale trudno doszukać się w niej wyjaśnienia, w czym konkretnie przejawia się potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy. Rozpoznanie skargi kasacyjnej następuje tylko z przyczyn kwalifikowanych, gdyż tylko one decydują o wyniku „przedsądu”. Powołanie się na przesłankę zawartą w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. zobowiązuje zatem skarżącego do określenia, które przepisy wymagają wykładni Sądu Najwyższego, ze wskazaniem, na czym polegają związane z tym poważne wątpliwości, lub z przedstawieniem rozbieżności występujących w orzecznictwie sądów (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, Biuletyn SN z 2002, nr 7, s. 10). Nie budzi wątpliwości, że uzasadnienie wniosku o przyjęcie w sprawie niniejszej skargi kasacyjnej do rozpoznania z powołaniem się na tę przesłankę nie czyni zadość takim wymaganiom. Wymienia bowiem jedynie ponownie przepisy prawa, powołane w podstawach skargi, nie wskazując na jakiekolwiek trudności związane z ich wykładnią. Wykazanie okoliczności, które uzasadniałyby rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne (art. 3984 § 1 pkt 3 i art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), polega natomiast na przedstawieniu tego zagadnienia przez jego sformułowanie z przytoczeniem argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych. Autor skargi nie wypełnił tego obowiązku, bowiem wskazując ogólnie na potrzebę wyjaśnienia rozkładu ciężaru dowodu w niniejszej sprawie, w istocie nie przedstawił ani problemu prawnego, ani argumentów 4 przemawiających za możliwością różnej jego interpretacji. Spełnienia tego wymagania - nałożonego na osoby uprawnione do sporządzenia skargi kasacyjnej, którymi są profesjonalni pełnomocnicy procesowi lub podmioty o kwalifikacjach wskazanych w ustawie - nie można zaś, z przyczyn wskazanych wyżej, poszukiwać w uzasadnieniu podstaw kasacyjnych. Skarga kasacyjna ubezpieczonych nie zawiera więc w istocie uzasadnienia wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania, a zatem nie odpowiada ustawowym wymaganiom konstrukcyjnym, wobec czego Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3986 § 3 k.p.c., postanowił jak w sentencji.