II UK 31/07

Wyrok z dnia 11 września 2007 r. II UK 31/07 Kobieta po osiągnięciu wieku 55 lat nabywa prawo do emerytury na mocy art. 29 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Fundu- szu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 121, poz. 1264), jeżeli jej okres zatrudnienia na podsta- wie umowy o pracę wynosi co najmniej 30 lat (lub 20 lat, jeżeli jest całkowicie niezdolna do pracy) niezależnie od tego, kiedy stosunek pracy został rozwią- zany. Przewodniczący SSN Zbigniew Hajn, Sędziowie SN: Krystyna Bednarczyk (sprawozdawca), Małgorzata Wrębiakowska-Marzec. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 wrześ- nia 2007 r. sprawy z wniosku Krystyny G.-B. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w G.W. o przyznanie emerytury, na skutek skargi kasacyj- nej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 14 września 2006 r. [...] o d d a l i ł skargę kasacyjną. U z a s a d n i e n i e Decyzją z dnia 21 czerwca 2004 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w G.W. odmówił przyznania wnioskodawczyni Krystynie G.-B. prawa do wcześniej- szej emerytury wobec niespełnienia warunków określonych w art. 29 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecz- nych (jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) W uwzględnieniu odwołania wnioskodawczyni Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z dnia 10 listopada 2 2004 r. [...] zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał wnioskodawczyni prawo do eme- rytury od dnia 1 lipca 2004 r., a w pozostałym zakresie oddalił odwołanie. Sąd ustalił, że wnioskodawczyni (urodzona 21 lipca 1948 r.) złożyła wniosek o emeryturę w dniu 26 maja 2004 r. Jej okres składkowy, który stanowi okres zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, wynosi 21 lat. Stosunek pracy trwał do dnia 24 sierpnia 1990 r., a następnie wnioskodawczyni pobierała stałą rentę z tytułu niezdolności do pracy. W dacie zgłoszenia wniosku była całkowicie niezdolna do pracy. Ustalając, iż wniosko- dawczyni osiągnęła wiek 55 lat, jest całkowicie niezdolna do pracy i ma dwudziesto- letni okres składkowy, Sąd Okręgowy uznał, że wnioskodawczyni spełniła warunki określone w art. 29 ustawy o emeryturach i rentach dopiero w dniu 1 lipca 2004 r., kiedy to weszła w życie ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o eme- ryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 121, poz. 1264), która nadała temu przepisowi nowe brzmienie. W poprzednim brzmieniu do nabycia prawa do emerytury wymagane było zatrudnienia na podstawie umowy o pracę bezpośrednio przed zgłoszeniem wniosku, a tego wa- runku wnioskodawczyni nie spełniła. W obecnym stanie prawnym spełnia ona waru- nek określony w art. 29 ust. 3, gdyż cały wymagany okres ubezpieczenia był okre- sem ubezpieczenia pracowniczego. Apelacja organu rentowego od tego wyroku została oddalona wyrokiem Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu z dnia 14 wrześ- nia 2006 r. [...]. Sąd Apelacyjny uznał za prawidłowe zastosowanie przez Sąd Okrę- gowy przepisu, który wszedł w życie po wydaniu zaskarżonej decyzji. Dopuszczalne jest bowiem uwzględnienie zmiany stanu prawnego, która nastąpiła w czasie postę- powania sądowego. W zmienionym stanie prawnym wnioskodawczyni spełniła wy- magane warunki, gdyż pracowniczy staż emerytalny osiągnęła przed przyznaniem jej prawa do renty. Od tego wyroku organ rentowy wniósł skargę kasacyjną i opierając ją na pod- stawie naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 29 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wniósł „o zmianę zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu oraz po- przedzającego go wyroku Sądu Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim” i oddalenie odwołania wnioskodawczyni. W uzasadnieniu skargi podniósł, iż stanowisko Sądu Apelacyjnego uznające, że na podstawie art. 29 powołanej ustawy w brzmieniu obo- wiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji prawo do wcześniejszej emerytury 3 przysługuje również ubezpieczonym, którzy przed zgłoszeniem wniosku o to świad- czenie wykonywali działalność zarobkową na innej podstawie niż stosunek pracy, jest błędne. Z użytego w przepisie sformułowania „ubezpieczeni urodzeni przed dniem 1 stycznia 1949 r., będący pracownikami” wynika, że prawo do wcześniejszej emerytury przysługuje tylko takim ubezpieczonym, którzy przed złożeniem wniosku byli objęci ubezpieczeniem z tytułu pracy wykonywanej w ramach stosunku pracy. Przepis nie pozwala na uznanie za ubezpieczonych „będących pracownikami” także byłych pracowników, którzy wprawdzie legitymują się wymaganym stażem ubezpie- czeniowym i wiekiem, ale w momencie przejścia na emeryturę pracownikami nie są. Orzecznictwo Sądu Najwyższego w tej kwestii jest rozbieżne, jednak zdaniem skar- żącego należy przyjąć pogląd, że wymagane przepisem warunki muszą być przez ubezpieczonego spełnione w okresie, kiedy jest on pracownikiem, albo nie utracił statusu pracownika przez objęcie innym systemem ubezpieczenia społecznego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje; Skarga kasacyjna jest bezzasadna, a podniesione w niej zarzuty są prawdo- podobnie wynikiem nieporozumienia. Skarżący kwestionuje wykładnię przepisu art. 29 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpie- czeń Społecznych w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Przepis ten stanowił, że ubezpieczeni urodzeni przed dniem 1 stycznia 1949 r., bę- dący pracownikami, którzy nie osiągnęli wieku emerytalnego określonego w art. 27 pkt 1 mogą przejść na emeryturę: kobieta po osiągnięciu 55 lat, jeżeli ma co najmniej 30-letni okres składkowy i nieskładkowy albo jeżeli ma co najmniej 20-letni okres składkowy i nieskładkowy oraz została uznana za całkowicie niezdolną do pracy. Zdaniem organu rentowego do wnioskodawczyni nie można zastosować określenia „ubezpieczeni będący pracownikami”. Skarżący pomija jednak fakt, że Sąd Okręgo- wy podzielił jego stanowisko co do tego, że wnioskodawczyni nie była pracownikiem w rozumieniu art. 29 ustawy o emeryturach i rentach w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Żądanie oparte na tej podstawie prawnej nie zo- stało uwzględnione i w tej części odwołanie zostało prawomocnie oddalone. Podstawą prawną przyznania prawa do emerytury od dnia 1 lipca 2004 r. był przepis art. 29 w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektó- 4 rych innych ustaw. Nowy przepis art. 29 ust. 1 we wstępnej części stanowi, że ubez- pieczeni, którzy nie osiągnęli wieku emerytalnego określonego w art. 27 pkt 1, mogą przejść na emeryturę, a w dalszej części wymienia dotychczasowe warunki dotyczą- ce wieku i okresu ubezpieczenia. Nie zostało tu użyte określenie „ubezpieczeni bę- dący pracownikami”, jak to miało miejsce w poprzedniej wersji przepisu. Dodatkowe warunki zostały określone w art. 29 ust. 2. Zgodnie z tym przepisem emerytura przy- sługuje ubezpieczonym, którzy ostatnio przed zgłoszeniem wniosku o emeryturę, byli pracownikami (pkt 1) i w okresie ostatnich 24 miesięcy pozostawali w stosunku pracy co najmniej przez 6 miesięcy (pkt 2). Przepis art. 29 ust. 3 w nowym brzmieniu sta- nowi, że spełnienia warunków, o których mowa w ust. 2, nie wymaga się od ubezpie- czonych, którzy przez cały wymagany okres, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, pod- legali ubezpieczeniu społecznemu lub ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu z tytułu pozostawania w stosunku pracy. Wymagany okres, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 (w odniesieniu do kobiet) wynosi 30 lat okresów na zasadach ogólnych lub 20 lat w przypadku całkowitej niezdolności do pracy. W obecnym stanie prawnym kobieta po osiągnięciu wieku 55 lat nabywa prawo do emerytury na podstawie art. 29 ustawy o emeryturach i rentach, jeżeli jej okres zatrudnienia na podstawie umowy o pracę wy- nosi co najmniej 30 lat (lub 20 lat, jeżeli jest całkowicie niezdolna do pracy) niezależ- nie od tego, kiedy stosunek pracy został rozwiązany. Warunek ten został spełniony przez wnioskodawczynię, która jest całkowicie niezdolna do pracy a jej okres zatrud- nienia przekracza 20 lat. Z tych przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 k.p.c. oddalił skargę kasacyjną. ========================================