II PK 5/07

Wyrok z dnia 28 sierpnia 2007 r. II PK 5/07 Termin przedawnienia roszczenia o odszkodowanie z tytułu otrzymywa- nia niższego świadczenia rentowego wskutek, stanowiącego nienależyte wyko- nanie zobowiązania, wydania pracownikowi przez pracodawcę zaświadczenia zaniżającego podstawę wymiaru składek, biegnie od daty wymagalności rosz- czenia a nie od dnia wydania zaświadczenia (art. 471 k.c. w związku z art. 96 i 97 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin, Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm. oraz art. 118 i 120 k.c.). Przewodniczący SSN: Zbigniew Korzeniowski (sprawozdawca), Sędziowie SN: Krystyna Bednarczyk, Jolanta Strusińska-Żukowska. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 sierpnia 2007 r. sprawy z powództwa Marii L. przeciwko Urzędowi Skarbowemu P.-Ś. o od- szkodowanie, na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgo- wego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu z dnia 25 sierpnia 2006 r. [...] I. o d d a l i ł skargę kasacyjną, II. zasądził od strony pozwanej na rzecz powódki 900 zł (słownie: dziewięćset) tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. U z a s a d n i e n i e Sąd Okręgowy w Poznaniu wyrokiem z 25 sierpnia 2006 r. oddalił apelację pozwanego pracodawcy Urzędu Skarbowego P.-Ś. od wyroku Sądu Rejonowego- Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu z 23 maja 2006 r., zasądzające- go na rzecz powódki Marii L. odszkodowanie w kwocie 17.512,08 zł z odsetkami wy- równujące jej rentę z ubezpieczenia społecznego, którą otrzymywała w niższej wyso- kości, wobec wydania przez pozwanego nieprawidłowego zaświadczenia o zarob- kach. 2 Sąd Rejonowy ustalił, że powódka była pracownikiem pozwanego, który 2 lis- topada 1994 r. sporządził zaświadczenie o jej zatrudnieniu i wynagrodzeniu w latach 1989-93, na podstawie którego ustalono wysokość jej renty z tytułu niezdolności do pracy, otrzymywanej przez nią od 30 stycznia 1995 r. do 24 stycznia 2005 r. W dniu 12 września 2003 r. pozwany wystawił powódce kolejne zaświadczenie o zatrudnie- niu i wynagrodzeniu, w oparciu o które ZUS ustalił jej emeryturę. Porównanie obu za- świadczeń wykazało zaniżenie wynagrodzenia w pierwszym zaświadczeniu na sku- tek pominięcia „trzynastek”, premii za IV kwartał oraz wartości świadectw rekompen- sacyjnych. W związku z podaniem w zaświadczeniu z 2 listopada 1994 r. zaniżonego wynagrodzenia ustalona różnica między rentą wypłaconą a należną powódce przy prawidłowo wyliczonym wynagrodzeniu wynosiła 17.741,52 zł. Pozew o takie od- szkodowanie powódka złożyła 20 maja 2005 r. żądając wyrównania od 1 czerwca 1995 r. w kwocie 17.512,08 zł. Sąd Rejonowy nie uwzględnił zarzutu przedawnienia i jego początek połączył z wydaniem zaświadczenia o prawidłowej treści (w dniu 12 września 2003 r.). Stwierdził, że powódce przysługuje odszkodowanie w ustalonej kwocie wyrównującej zaniżoną rentę wskutek wydania przez pracodawcę nieprawi- dłowego zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia. Sąd Okręgowy w uzasadnieniu oddalenia apelacji stwierdził, że pozwany nie dopełnił obowiązków pracodawcy wynikających z art. 96 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zapatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.; dalej: ustawa o zep) oraz z art. 125 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o eme- ryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), co spowodowało zaniżenie renty. Zasadne było zatem roszczenie powódki o odszkodowanie oparte na podstawie art. 471 k.c. w związku z art. 361 k.c. Odpowiedzialność pozwanego według przepisów prawa cywilnego wyni- ka z art. 97 ust. 1 pkt 2 ustawy o zep. W konsekwencji również przepisy prawa cywil- nego miały zastosowanie do oceny przedawnienia. Żaden jednak przepis prawa cywilnego nie zawiera szczególnej normy dotyczącej przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej nienależytym wykonaniem zobowiązania. Zastoso- wanie mają więc reguły ogólne i 10-letni termin przedawnienia z art. 118 k.c. Rosz- czenie o naprawienie szkody staje się wymagalne najwcześniej w dniu, w którym powstaje szkoda, a nie w dniu nienależytego wykonania zobowiązania, gdyż nie zawsze od razu powoduje ono szkodę. Nieuzasadniony był zarzut pozwanego o roz- poczęciu biegu przedawnienia od 2 listopada 1994 r., tj. wystawienia nieprawidłowe- 3 go zaświadczenia. Początek przedawnienia należy łączyć ze szkodą, która powsta- wała u powódki w dniu wypłacania jej renty w zaniżonej wysokości. Szkoda ta po- wstawała „sukcesywnie” za każdym razem, gdy wypłacano jej zaniżone świadczenie rentowe począwszy od stycznia 1995 r. Roszczenie zawarte w pozwie składało się z wielu roszczeń odszkodowawczych wynikających z tego samego zdarzenia - wysta- wienia przez pozwanego nienależytego zaświadczenia. Termin przedawnienia biegł dla każdego roszczenia osobno i upływał po 10 latach. Przed wniesieniem pozwu (20 maja 2005 r.) przedawnienie objęło wyrównanie odnoszące się do rent wypłaconych przed 20 maja 1995 r. Powódka objęła pozwem roszczenia od 1 czerwca 1995 r., czyli nieprzedawnione zgodnie z 10-letnim terminem przedawnienia z art. 118 k.c. Skargę kasacyjną pozwany oparł na naruszeniu prawa materialnego i zarzucił błędną jego subsumcję przez zastosowanie art. 471 k.c. i 118 k.c., gdy należało za- stosować przepisy art. 417 k.c. oraz art. 442 § 1 k.c. in fine. W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania wskazał na przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1, 2 i 4 k.p.c. W pierwszej kolejności na potrzebę wyjaśnienia istotnego zagadnienia praw- nego, którym jest właściwe określenie podstawy prawnej dochodzonego odszkodo- wania. Zależy ona od właściwego wyboru „zobowiązania albo deliktu”. Odpowiedzial- ność odszkodowawcza pracodawcy wobec pracownika za zaniechanie obowiązków w sprawach rentowych lub ich nienależyte wykonanie budzi rozbieżności w orzecz- nictwie Sądu Najwyższego. Przyjmuje się odpowiedzialność za czyn niedozwolony (uchwała z 20 grudnia 1978 r., I PZP 38/78, OSNCP 1979 nr 7-8, poz. 137; wyrok z 2 lipca 1968 r., III PRN 17/68, OSNCP 1969 nr 4, poz. 76) albo za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania (wyrok z 8 października 1999 r., II UKN 259/99, OSNAPiUS 2001 nr 1, poz. 24; wyrok z 19 marca 1998 r., I PKN 556/97, OSNAPiUS 1999 nr 4, poz. 127; wyrok z 18 lutego 1988 r., I PR 8/88, OSNCP 1990 nr 1, poz. 17). Skarga jest oczywiście uzasadniona, gdyż nie można przyjąć, że strony łączył stosunek zobowiązaniowy w rozumieniu prawa cywilnego, jeżeli na pozwanym ciążył obowiązek wydania zaświadczenia o wysokości osiąganych dochodów przez powód- kę na podstawie art. 97 (prawidłowo art. 96) ust. 1 pkt 4 ustawy o zep. Nie można postawić znaku równości pomiędzy zobowiązaniem (obowiązkiem) pozwanego do wydania zaświadczenia a zobowiązaniem czyli porozumieniem pomiędzy stronami co do wydania zaświadczenia. Strony nie zawarły żadnej umowy w rozumieniu prawa cywilnego, ponieważ pozwany z mocy powołanych przepisów zobowiązany był do 4 wydania zaświadczenia. Na tej podstawie pozwany wniósł o uchylenie wyroków obu Sądów i oddalenie powództwa. W odpowiedzi na skargę kasacyjną powódka wniosła o oddalenie skargi i za- sądzenie kosztów. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionej podstawy i dlatego polega oddaleniu.