I BP 16/07

Postanowienie z dnia 24 kwietnia 2007 r. I BP 16/07 Postanowienie sądu drugiej instancji odrzucające zażalenie na postano- wienie sądu pierwszej instancji odrzucające apelację może być zaskarżone za- żaleniem w sprawie, w której przysługuje skarga kasacyjna (art. 3941 § 2 k.p.c.) i z tego względu skarga o stwierdzenie jego niezgodności z prawem jest niedo- puszczalna (art. 4241 § 1 k.p.c.). Przewodniczący SSN Józef Iwulski. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 kwietnia 2007 r. sprawy z powództwa Józefa B. przeciwko Przedsiębiorstwu Robót Inżynieryj- nych „B.” SA w K. o ustalenie, na skutek skargi powoda o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia - postanowienia Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie z dnia 2 sierpnia 2006 r. [...] o d r z u c i ł skargę. U z a s a d n i e n i e Postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2006 r. [...] Sąd Okręgowy w Krakowie w sprawie z powództwa Józefa B. przeciwko Przedsiębiorstwu Robót Inżynieryjnych B. SA w K. o ustalenie istnienia stosunku pracy w warunkach szkodliwych odrzucił za- żalenie powoda na postanowienie Sądu Rejonowego dla Krakowa-Nowej Huty w Krakowie z dnia 30 maja 2006 r. [...], odrzucające apelację powoda od wyroku Sądu pierwszej instancji z 27 marca 2006 r. W uzasadnieniu postanowienia Sąd Okręgowy stwierdził, że postanowienie Sądu pierwszej instancji doręczono powodowi 6 czerwca 2006 r., wobec czego tygodniowy termin do złożenia zażalenia upływał 13 czerwca 2006 r., tymczasem zażalenie zostało wniesione na poczcie w dniu 14 czerwca 2006 r., a zatem było spóźnione. Od postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 2 sierpnia 2006 r. powód wywiódł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem, wskazując jako podstawę naruszenie 2 art. 373 w związku z art. 397 § 2 k.p.c., przez przyjęcie, że odebrał postanowienie Sądu Rejonowego w dniu 6 czerwca 2006 r., gdy tymczasem nastąpiło to w dniu 7 czerwca 2006 r., a więc zażalenie złożone w dniu 14 czerwca 2006 r. nie było spóź- nione. Jako uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody spowodowanej wydaniem za- skarżonego postanowienia, powód wskazał: 1) kserokopię postanowienia Sądu Rejo- nowego z 30 maja 2006 r. z datą doręczenia powodowi 7 czerwca 2006 r. - na oko- liczność wykazania rzeczywistego terminu doręczenia tego postanowienia; 2) ksero- kopię apelacji z 22 maja 2006 r. - na okoliczność udowodnienia, że w wyniku wyda- nia przez Sąd Okręgowy postanowienia z 2 sierpnia 2006 r. „został pozbawiony moż- liwości dochodzenia swoich praw pracowniczych i uzyskania wymiernych korzyści, jakie mogłyby zaistnieć w przypadku merytorycznego rozpatrzenia zażalenia powoda z dnia 12 czerwca 2006 r.”; 3) kserokopię potwierdzenia nadania apelacji z 22 maja 2006 r.; 4) kserokopię pisma z 22 maja 2006 r. poświadczającego uiszczenie opłaty za apelację w wysokości 30 zł; 5) kopertę z pieczęcią poczty zawierającą datę 22 maja 2006 r. W uzasadnieniu skargi powód wskazał na oczywisty błąd Sądu Okrę- gowego przy ustaleniu rzeczywistej daty doręczenia mu odpisu postanowienia Sądu pierwszej instancji, wynikający z wadliwego wszycia do akt sądowych potwierdzenia odbioru tego pisma. Wskutek tego nie może dochodzić swych praw, a w konsekwen- cji nie ma możliwości wcześniejszego przejścia na emeryturę, gdyż postępowanie dotyczyło ustalenia istnienia stosunku pracy w warunkach szkodliwych. Ponadto skarżący podniósł, że jego apelacja została bezzasadnie odrzucona przez Sąd Rejo- nowy z powołaniem się na jej nieopłacenie, gdyż uiścił należną opłatę podstawową, co prawda w odrębnym piśmie procesowym, lecz w terminie otwartym dla wniesienia apelacji (22 maja 2006 r.). Zdaniem skarżącego, wzruszenie postanowienia Sądu Okręgowego z 2 sierpnia 2006 r. w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe, bowiem brak jest ustawowej podstawy do złożenia skargi o wznowienie postępowania, a postanowienie to nie podlega zaskarżeniu skargą kasacyjną ani za- żaleniem w trybie art. 3941 k.p.c. Wskazując na powyższe, powód wniósł o stwier- dzenie, że zaskarżone postanowienie jest niezgodne z art. 373 w związku z art. 397 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 3 Zgodnie z art. 4241 § 1 k.p.c., skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia przysługuje od prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, gdy przez jego wydanie stronie zo- stała wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie tego orzeczenia w drodze przysłu- gujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Skarga powinna za- wierać: 1) oznaczenie orzeczenia, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości lub w części, 2) przytoczenie jej podstaw oraz ich uza- sadnienie, 3) wskazanie przepisu prawa, z którym zaskarżone orzeczenie jest nie- zgodne, 4) uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie orzeczenia, którego skarga dotyczy, 5) wykazanie, że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe, 6) wnio- sek o stwierdzenie niezgodności orzeczenia z prawem (art. 4245 § 1 k.p.c.). Postanowienie Sądu Okręgowego z 2 sierpnia 2006 r. o odrzuceniu zażalenia na postanowienie Sądu Rejonowego odrzucającego apelację jest prawomocne i zo- stało wydane przez Sąd drugiej instancji. Jednakże, po wydaniu przez Sąd Okręgowy tego postanowienia (zaskarżonego niniejszą skargą), powód w dniu 17 sierpnia 2006 r. wniósł na to postanowienie zażalenie do Sądu Najwyższego w trybie art. 3941 § 2 k.p.c. oraz wniosek do Sądu Okręgowego o „reasumpcję” postanowienia z 2 sierpnia 2006 r. Zażalenie to zostało odrzucone przez Sąd Okręgowy postanowieniem z 1 września 2006 r., którego powód nie zaskarżył. Oznacza to, że powód miał możli- wość wzruszenia postanowienia Sądu Okręgowego z 2 sierpnia 2006 r. przy pomocy środków prawnych, innych niż skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem. Pogląd Sądu Okręgowego, sformułowany w uzasadnieniu jego postanowienia z 1 września 2006 r. jakoby na postanowienie tego Sądu z 2 sierpnia 2006 r. nie przysługiwało za- żalenie do Sądu Najwyższego, był bowiem błędny. Sąd Okręgowy bezzasadnie przy- jął, że złożone przez powoda w dniu 17 sierpnia 2006 r. zażalenie na postanowienie z 2 sierpnia 2006 r., dotyczyło postanowienia wydanego przez Sąd drugiej instancji zapadłego „w efekcie rozpoznania zażalenia strony na postanowienie sądu pierwszej instancji”. Przepis art. 3941 § 2 in fine k.p.c. uniemożliwia wniesienie zażalenia do Sądu Najwyższego jedynie na te postanowienia Sądu drugiej instancji, które zostały wydane w wyniku rozpoznania zażalenia na postanowienie Sądu pierwszej instancji. Przez „rozpoznanie zażalenia” należy rozumieć merytoryczne ustosunkowanie się przez Sąd do sformułowanych w zażaleniu zarzutów. Nie jest więc rozpoznaniem zażalenia wydanie postanowienia odrzucającego zażalenie z przyczyn formalnych. 4 Wbrew poglądom Sądu Okręgowego, zawartym w uzasadnieniu postanowienia z 1 września 2006 r., powód był uprawniony do skutecznego wniesienia zażalenia do Sądu Najwyższego w trybie art. 3941 § 2 k.p.c. na postanowienie Sądu Okręgowego z 2 sierpnia 2006 r. Zażalenie to zostało jednak odrzucone przez Sąd drugiej instancji postanowieniem z 1 września 2006 r., a powodowi przysługiwało prawo wniesienia zażalenia na to postanowienie (czego nie uczynił). Z tego względu, skarga o stwier- dzenie niezgodności z prawem postanowienia z 2 sierpnia 2006 r. jest niedopusz- czalna, gdyż było możliwe jego wzruszenie w drodze innych środków prawnych (art. 4241 § 1 k.p.c.). Skarga nie spełnia również wymagania wskazanego w art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c., gdyż nie zawiera uprawdopodobnienia wyrządzenia szkody spowodowanej wydaniem postanowienia z 2 sierpnia 2006 r. Powód błędnie upatruje źródła szkody, mającej polegać - w jego ocenie - na braku możliwości przejścia na wcześniejszą emeryturę, w wydaniu zaskarżonego postanowienia z 2 sierpnia 2006 r. Zaskarżone postanowienie Sądu Okręgowego było orzeczeniem o charakterze formalnym, doty- czącym kwestii proceduralnej. Nie dotyczyło ono w sposób bezpośredni „pozbawie- nia powoda możliwości wcześniejszego przejścia na emeryturę”. Powód nie wykazał w uzasadnieniu przedmiotowej skargi adekwatnego związku przyczynowego pomię- dzy rzekomą szkodą, jaką poniósł nie uzyskawszy prawa do wcześniejszej emery- tury, a wydaniem przez Sąd Okręgowy zaskarżonego postanowienia, odrzucającego zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji odrzucające apelację. Wymaga- nie uprawdopodobnienia szkody polega na przedstawieniu wyodrębnionego wywodu prawnego wskazującego, że szkoda została wyrządzona oraz określającego czas jej powstania, postać i związek przyczynowy z wydaniem orzeczenia niezgodnego z prawem (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 31 stycznia 2006 r., IV CNP 38/05, OSNC 2006 nr 7-8, poz. 141). Nie stanowi uprawdopodobnienia szkody argumenta- cja sprowadzająca się do twierdzenia, że powstanie ona w przyszłości. Szkoda pole- gająca na „pozbawieniu możliwości wcześniejszego przejścia na emeryturę” nie po- zostaje w związku przyczynowym z wydaniem zaskarżonego postanowienia oraz ma charakter hipotetyczny, gdyż można o niej mówić dopiero w razie odmowy przyzna- nia powodowi takiej emerytury w postępowaniu z zakresu ubezpieczeń społecznych (w którym to postępowaniu zresztą powód może wykazywać świadczenie pracy w szczególnych warunkach przy pomocy wszelkich środków dowodowych; por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 8 kwietnia 1999 r., II UKN 619/98, OSNAPiUS 2000 nr 11, 5 poz. 439 oraz z dnia 8 grudnia 1998 r., II UKN 357/98, OSNAPiUS 2000 nr 3, poz. 112). Nadto, przedstawione przez powoda uprawdopodobnienie poniesionej szkody nie odnosi się do wydania postanowienia z 2 sierpnia 2006 r., a jedynie może mieć związek z wydaniem przez Sąd pierwszej instancji innego orzeczenia, w wyniku któ- rego mógł ponieść szkodę. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 27 stycznia 2006 r., II CNP 18/05 (OSNC 2006 nr 7-8, poz. 139), postanowienie sądu drugiej instancji oddalające zażalenie na postanowienie sądu pierwszej instancji od- rzucające skargę o wznowienie postępowania może być przedmiotem skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia tylko wtedy, gdy szkoda została wyrządzona przez wydanie tego orzeczenia, a nie przez wydanie orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania. Pogląd ten dotyczy odpo- wiednio postanowienia sądu drugiej instancji odrzucającego zażalenie na postano- wienie sądu pierwszej instancji odrzucające apelację. Z tych względów skarga powoda o stwierdzenie niezgodności z prawem pra- womocnego orzeczenia podlegała odrzuceniu, o czym Sąd Najwyższy orzekł na pod- stawie art. 4248 § 1 i § 2 k.p.c. ========================================