I PZ 14/06

Postanowienie z dnia 10 czerwca 2008 r. I PZ 14/08 Rodzaj opłaty sądowej (podstawowa bądź stosunkowa) od środków za- skarżenia wnoszonych w sprawach z zakresu prawa pracy zależy od wartości przedmiotu sporu, którą w razie skutecznego przekształcenia przedmiotowego powództwa przed sądem pierwszej instancji stanowi suma właściwa w chwili ostatecznego sprecyzowania żądań przez powoda. Przewodniczący SSN Zbigniew Myszka, Sędziowie SN: Zbigniew Hajn, Jolanta Strusińska-Żukowska (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 czerwca 2008 r. sprawy z powództwa Aleksandra W. przeciwko C.Z. SA w Z. o rentę wyrów- nawczą, na skutek zażalenia strony pozwanej na postanowienie Sądu Okręgowego- Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Częstochowie z dnia 12 lutego 2008 r. [...] u c h y l i ł zaskarżone postanowienie. U z a s a d n i e n i e Zaskarżonym postanowieniem z dnia 12 lutego 2008 r. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Częstochowie na podstawie art. 1302 § 3 k.p.c. w związku z art. 370 k.p.c. i art. 397 § 2 k.p.c. odrzucił zażalenie pozwanej C.Z. SA w Z. na postanowienie tego Sądu z dnia 8 stycznia 2008 r., którym to postanowieniem wobec nieuiszczenia opłaty stosunkowej odrzucono apelację pozwanej od wyroku Sądu Rejonowego-Sądu Pracy w Zawierciu z dnia 7 sierpnia 2007 r. zasądzającego na rzecz powoda Aleksandra W. rentę wyrównawczą. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że powód sprecyzował dochodzone względem pozwanej roszczenia majątkowe tytułem renty wyrównawczej w piśmie procesowym z dnia 16 stycznia 2007 r. Wartość przedmiotu sporu obliczona zgodnie z regułami wskazanymi w art. 19 k.p.c. i art. 22 k.p.c. łącznie wyniosła 70.868,15 zł, wobec czego zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w 2 sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.) pozwana zobligowana była do opłacenia zażalenia opłatą stosunkową w wysokości obliczonej od wartości przed- miotu zaskarżenia. W takiej sytuacji wniesione przez radcę prawnego zażalenie, które opłacono jedynie opłatą podstawową w wysokości 30 zł, podlegało odrzuceniu na podstawie art. 1302 § 3 k.p.c. bez wzywania do uiszczenia stosownej opłaty. W zażaleniu na powyższe postanowienie pozwana Spółka podniosła zarzut naruszenia art. 1302 § 3 k.p.c. i art. 25 § 1 k.p.c. oraz art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Zdaniem skarżącej, okre- ślenie wartości przedmiotu zaskarżenia należy do strony wnoszącej apelację, bądź zażalenie, natomiast Sąd może w razie wątpliwości co do prawidłowości określenia podanej wartości zarządzić dochodzenie w celu jej sprawdzenia stosownie do dyspo- zycji art. 25 § 1 k.p.c. Sąd Okręgowy nie zarządził takiego dochodzenia, a mimo to, wbrew wskazanej w zażaleniu i wcześniej złożonej apelacji wartości przedmiotu za- skarżenia, bezzasadnie przyjął, iż wartość ta przewyższa kwotę 50.000 zł. Ponadto skarżąca podniosła, że powód kilkakrotnie zmieniał w toku procesu swoje żądania, lecz umknęło uwadze Sądu, iż ostatecznie sprecyzował dochodzone roszczenia nie w piśmie z dnia 16 stycznia 2007 r., lecz dopiero, po doręczeniu mu drugiej uzupeł- niającej opinii biegłego, w piśmie procesowym z dnia 27 kwietnia 2007 r. oraz na rozprawie przed Sądem pierwszej instancji w dniu 9 maja 2007 r. Wyrokiem z dnia 7 sierpnia 2007 r. Sąd Rejonowy uwzględnił tak ostatecznie sprecyzowane przez po- woda powództwo, bowiem zasądził w całości żądane przez niego kwoty, zgodne z wyliczeniami przyjętymi przez biegłego w opinii z dnia 16 kwietnia 2007 r. Zdaniem skarżącej, nie ulega wątpliwości, że wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi 45.433 zł i bez wątpienia jest niższa niż graniczna kwota 50.000 zł, a tym samym zażalenie pozwanej było prawidłowo opłacone. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.), w sprawach z zakresu prawa pracy pobiera się opłatę podstawową w kwocie 30 złotych wyłącznie od apelacji, za- żalenia, skargi kasacyjnej i skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomoc- nego orzeczenia (zdanie pierwsze), przy czym w sprawach, w których wartość przed- miotu sporu przewyższa kwotę 50.000 zł, pobiera się od wszystkich podlegających 3 opłacie pism procesowych opłatę stosunkową (zdanie drugie). Wykładnia tego prze- pisu prowadzi do wniosku, że art. 35 ust. 1 zdanie drugie ustawy dotyczy spraw, w których wartość przedmiotu sporu, a nie wartość przedmiotu zaskarżenia, przewyż- sza kwotę 50.000 zł. Wartość przedmiotu sporu i wartość przedmiotu zaskarżenia nie są zaś pojęciami tożsamymi. Stosownie do treści art. 19 § 1 k.p.c., w sprawach o roszczenia pieniężne, podana kwota pieniężna stanowi wartość przedmiotu sporu, zaś zgodnie z art. 19 § 2 k.p.c., w innych sprawach majątkowych powód obowiązany jest oznaczyć w pozwie kwotą pieniężną wartość przedmiotu sporu. Wartość przed- miotu sporu stanowi zatem suma właściwa dla chwili wniesienia pozwu albo dla ostatecznego sprecyzowania żądań przed sądem pierwszej instancji. Tak określona wartość pozostaje niezmieniona do końca postępowania (a więc również w postępo- waniu apelacyjnym), chyba że w dalszym jego toku nastąpi dopuszczalne przekształ- cenie przedmiotowe powództwa (jego zmiana) pociągające za sobą zmianę wartości przedmiotu sporu (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z 14 listopada 1997 r., III CZ 82/97, Prokuratura i Prawo 1998 nr 6, poz. 38). Wartość przedmiotu zaskarżenia, o jakiej mowa w art. 368 § 2 k.p.c. i art. 3984 § 2 k.p.c., odpowiadać zaś powinna - i to jednolicie - ustalonej w sprawie wartości całości lub tej części przedmiotu sporu, która odpowiada zakresowi zaskarżenia orzeczeń. Wartość przedmiotu zaskarżenia nie może być wyższa od wartości przedmiotu sporu (art. 368 § 2 k.p.c.), ale skiero- wanie apelacji, bądź skargi kasacyjnej tylko do części kwestionowanego wyroku nie oznacza, iż wartość przedmiotu sporu ulega jakimkolwiek zmianom, a w szczególno- ści, że ulega obniżeniu do wysokości odpowiadającej wartości przedmiotu zaskarże- nia. W rozpoznawanej sprawie, jak zasadnie podnosi skarżąca, doszło do dopusz- czalnej zmiany (przekształcenia przedmiotowego) powództwa, albowiem o ile w uwzględnionym przez Sąd Okręgowy piśmie procesowym z dnia 16 stycznia 2007 r. powód domagał się zasądzenia łącznie kwoty 70.868,15 zł, o tyle w dalszym toku postępowania modyfikował swoje roszczenia, precyzując je ostatecznie na rozprawie przed Sądem pierwszej instancji w dniu 7 sierpnia 2007 r. w ten sposób, że wniósł „o wydanie wyroku zgodnego z wyliczeniem biegłego jak w opinii uzupełniającej z dnia 16 kwietnia 2007 r. wraz z należnymi odsetkami” [...]. W tejże opinii biegły sądowy wskazał zaś, że skapitalizowana renta wyrównawcza za okres od 1 sierpnia 2003 r. do 31 lipca 2006 r. wynosi 35.785,39 zł, a ponadto powodowi przysługuje dodatkowa renta wyrównawcza za następujące okresy w następujących kwotach: od 1 sierpnia 4 2006 r. do 31 grudnia 2006 r. po 1391,61 zł miesięcznie, od 1 do 31 stycznia 2007 r. - 1394,32 zł i od 1 do 26 lutego 2006 r. - 1294,72 zł [...]. Łącznie należności powoda z tytułu żądanej renty wyrównawczej biegły wyliczył więc na 45.432,48 zł, która to kwota wobec dokonanego przez powoda na rozprawie poprzedzającej wydanie wy- roku przez Sąd pierwszej instancji przekształcenia przedmiotowego powództwa, sta- nowiła wartość przedmiotu sporu w niniejszej sprawie. Skoro zaś wartość ta jest niż- sza niż 50.000 zł, to rację należy przyznać pozwanej, że wnoszone przez nią środki zaskarżenia podlegały opłacie podstawowej, a nie opłacie stosunkowej, jak nieprawi- dłowo przyjął Sąd Okręgowy, naruszając w konsekwencji art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych i art. 1302 § 3 k.p.c., bowiem zażalenie było prawidłowo opłacone, a zatem nie było podstaw do jego od- rzucenia. Z tych względów Sąd Najwyższy z mocy art. 3941 § 3 w związku z art. 39816 k.p.c. postanowił jak w sentencji. ========================================