I UK 324/05

Wyrok z dnia 14 czerwca 2006 r. I UK 324/05 Nie ma podstaw do traktowania zaległości składkowych (długu) wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako niemających znaczenia w aspekcie sy- tuacji finansowej spółki i przyjęcia w związku z tym, że nie doszło do trwałego zaprzestania spłaty długu (art. 116 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordy- nacja podatkowa, jednolity tekst: Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm. oraz art. 5 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe, jednolity tekst: Dz.U. z 1991 r. Nr 118, poz. 512 ze zm.). Przewodniczący SSN Herbert Szurgacz (sprawozdawca), Sędziowie: SN Zbigniew Myszka, SA Romualda Spyt. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 czerwca 2006 r. sprawy z odwołania Bogdana K. i Ryszarda H. przeciwko Zakładowi Ubezpie- czeń Społecznych-Oddziałowi w B. o ustalenie odpowiedzialności za zaległości składkowe, na skutek skargi kasacyjnej ubezpieczonych od wyroku Sądu Apelacyj- nego w Białymstoku z dnia 28 czerwca 2005 r. [...] o d d a l i ł skargę kasacyjną. U z a s a d n i e n i e Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku wyro- kiem z dnia 28 czerwca 2005 r., oddalił apelacje Bogdana K. i Ryszarda H. od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku z dnia 27 grudnia 2004 r., którym Sąd ten oddalił ich odwołania od decyzji Zakładu Ubezpie- czeń Społecznych-Oddziału w B. z 16 lutego 2004 r., stwierdzającej, że Bogdan K. oraz Zbigniew K. i Ryszard H. odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem za zobowiązania Spółki „P.” powstałe z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne pracowników za okres od grudnia 2000 r. do maja 2002 r. w łącznej kwo- 2 cie 50.771,31 zł wraz z odsetkami za zwłokę, oraz zmienił punkt I wyroku i poprze- dzającą go decyzję organu rentowego, w ten sposób, że ustalił, iż Zbigniew K., jako członek zarządu, nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania Przedsiębiorstwa Bu- dowlano -Transportowego „P." Spółki z o.o. w B. z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne pracowników za okres od grudnia 2000 r. do maja 2002 r. w łącznej kwocie 50.771,31 zł. Podstawę rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia faktyczne i ich prawna ocena. Bogdan K. pełnił funkcję prezesa zarządu „P.” Spółki z o.o. w B. Członkami zarządu Spółki zostali Zbigniew K. i Ryszard H. Spółka zalega z uiszcze- niem składek na ubezpieczenie społeczne pracowników z tytułu prowadzonej działal- ności gospodarczej za okres od grudnia 2000 r. do maja 2002 r. Prowadzona egze- kucja nie przyniosła rezultatów. Postępowanie zostało umorzone. Należności Zakła- du Ubezpieczeń Społecznych nie zostały również zaspokojone z nieruchomości w ramach postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Komornika Sądowego Rewiru III przy Sądzie Rejonowym w Białymstoku. W dniu 26 listopada 2001 r. Bog- dan K. i Ryszard H. złożyli w Sądzie Rejonowym-Sądzie Gospodarczym w Białym- stoku wniosek o ogłoszenie upadłości. Postanowieniem z 4 lutego 2002 r. Sąd ten oddalił wniosek na podstawie art. 13 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypo- spolitej Polskiej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe (jednolity tekst: Dz.U. z 1991 r. Nr 118, poz. 512 ze zm.), z uwagi na brak środków na zaspokojenie kosztów postępowania. W ramach przeprowadzonego wywiadu Sąd ustalił, że Spółka w latach 2000 i 2001 wykazała stratę. Obecnie nie posiada żadnego majątku. Od 1 czerwca 2002 r. nie zatrudnia pracowników i nie jest zobowiązana do opłacania składek. Decyzją z 16 lutego 2004 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w B. stwierdził, że Bogdan K. pełniący funkcję prezesa zarządu oraz Zbigniew K. i Ry- szard H. pełniący funkcje członków zarządu „P." Sp. z o.o. odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem za zobowiązania Spółki powstałe z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne pracowników za okres od grudnia 2000 r. do maja 2002 r. w łącznej kwocie 50.771,31 zł z odsetkami za zwłokę liczonymi od dnia zapłaty od wskazanych w decyzji kwot. Od decyzji organu rentowego Bogdan K., Zbigniew K. i Ryszard H. wnieśli odwołania. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku wyro- kiem z dnia 27 grudnia 2004 r. oddalił odwołania. Uznał, że w sprawie mają zastoso- 3 wanie art. 31 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecz- nych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) oraz art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (jednolity tekst: Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), który sta- nowi, że za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowia- dają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał, że a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy, a także nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Odpowie- dzialność członków zarządu, obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu. W ocenie Sądu, organ rentowy ma wykazać jedynie okoliczność pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego składkowego, które przero- dziło się w dochodzoną zaległość publicznoprawną spółki oraz bezskuteczność eg- zekucji przeciwko spółce. Ciężar wykazania którejkolwiek okoliczności uwalniającej od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu. Wedle art. 5 Prawa upadło- ściowego, wniosek o ogłoszenie upadłości jest aktualny, gdy zachodzi warunek do zgłoszenia takiego wniosku. Gospodarczą przyczyną upadłości jest załamanie finan- sowe podmiotu gospodarczego, polegające na jego trwałej niewypłacalności, a za- tem na braku możliwości zaspokojenia wszystkich wierzycieli. Podstawą do ogłosze- nia upadłości jest wobec tego stan, gdy dłużnik z braku środków płatniczych nie płaci przeważającej części swoich długów. Dla stwierdzenia, czy członkowie zarządu po- noszą odpowiedzialność z tytułu nieopłacania składek na ubezpieczenie społeczne konieczne jest, zdaniem Sądu, ustalenie kiedy wystąpił stan trwałego zaprzestania płacenia długów, a w konsekwencji, czy w terminie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości bądź o wszczęcie postępowania układowego. Przy rozważaniu tych oko- liczności należy uwzględnić art. 5 Prawa upadłościowego, wedle którego, złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości powinno nastąpić nie później niż w ciągu dwóch ty- godni od dnia zaprzestania płacenia długów. Sformułowanie „od dnia zaprzestania płacenia długów” nawiązuje wprost do art. 1 § 1 Prawa upadłościowego, który wska- zuje przesłanki uznania podmiotu za upadły. „Właściwym czasem" do złożenia wnio- 4 sku o upadłość nie może być czas, w którym wniosek został oddalony z powodu braku majątku dłużnika na zaspokojenie samych kosztów postępowania upadłościo- wego. W rozpoznawanej sprawie wniosek został złożony w takim momencie, w któ- rym majątek spółki nie pozwalał nie tylko na spłacenie zobowiązań wobec dłużników, ale nawet był niewystarczający na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego. Spółka „P.” utraciła płynność finansową w 2000 r., albowiem w tym czasie nie reali- zowała wszystkich ciążących na niej zobowiązań. Wobec tego członkowie zarządu powinni zgłosić upadłość najpóźniej po sporządzeniu bilansu za rok 2000, który wy- kazał stratę rzędu 100.000 zł. W dacie zgłoszenia wniosku o upadłość pasywa spółki znacznie przekraczały jej aktywa, co oznacza, że wniosek ten był spóźniony. Według Sądu, wnioskodawcy nie udowodnili, że nie ponoszą winy w spóźnionym zgłoszeniu wniosku o upadłość i nie wskazali składników majątku spółki, których egzekucja po- zwoliłaby na uregulowanie należności publicznoprawnych. Sąd oddalił wniosek do- wodowy o oszacowanie nieruchomości należącej do spółki, albowiem uznał, że nie ma on znaczenia dla sprawy. Wartość nieruchomości wynika z akt komorniczych i dłużnik mógł ją kwestionować w postępowaniu egzekucyjnym. Ponadto, środki uzy- skane z tej nieruchomości nie pozwoliłyby na zaspokojenie wszystkich zobowiązań spółki. Apelację od wyroku Sądu Okręgowego złożyli Bogdan K., Ryszard H. i Zbi- gniew K. Zarzucając wyrokowi obrazę prawa materialnego, a mianowicie art. 116 § 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa w związku z art. 5 § 2 Prawa upadłościo- wego, a także naruszenie przepisów postępowania, a to: art.227 k.p.c., art. 233 § 1 k.p.c. oraz art. 278 § 1 k.p.c. w związku z art. 6 k.c., Bogdan K. i Ryszard H. wnosili o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i ustalenie, że wnioskodawcy nie ponoszą odpowiedzialności za zobowiązania spółki „P.” powstałe z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne pracowni- ków oraz o umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie o uchylenie zaskarżo- nego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpo- znania przy orzeczeniu o kosztach postępowania. Zbigniew K. wnosił o zmianę za- skarżonego wyroku w całości poprzez uwzględnienie odwołania, uchylenie decyzji organu rentowego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Zarzucił wyrokowi naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 116 ustawy Ordynacja podatkowa, a także sprzeczność istot- 5 nych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału - poprzez przyjęcie, że zebrany materiał dowodowy nie wskazuje, aby pozwany nie ponosił winy za opóźnio- ne zgłoszenie upadłości. Sąd Apelacyjny uwzględnił apelację Zbigniewa K., podnosząc, że może on po- nosić odpowiedzialność za nieterminowe opłacanie składek na ubezpieczenie spo- łeczne jedynie za okres czynnego pełnienia obowiązków członka zarządu i w tym zakresie zmienił wyrok Sądu pierwszej instancji. Apelacje Bogdana K. i Ryszarda H. uznał za niezasadne i podzielił pogląd oraz argumentację Sądu pierwszej instancji w kwestii ich odpowiedzialności. Według Sądu, nie udowodnili oni okoliczności, które mogłyby usprawiedliwić zachowanie polegające na zaniechaniu złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości „we właściwym czasie”. Nowych dowodów na tę okoliczność nie powołali również w apelacji. Zgłoszony przed Sądem pierwszej instancji i w ape- lacji wniosek dowodowy o powołanie biegłego księgowego w celu oceny, czy wnio- sek o upadłość został złożony „we właściwym czasie" należało uznać za bezzasad- ny. Ze zgromadzonych w toku postępowania dowodów, zwłaszcza dowodu z akt upadłościowych, należy bowiem wnosić, że wniosek o upadłość spółki był spóźniony. Bogdan K. i Ryszard H. zaskarżyli ten wyrok skargą kasacyjną w części oddalają- cej apelację. Wskazując jako jej podstawy naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 116 § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa w związku z art. 5 § 1 i § 2 Prawa upadłościowego - przez wyrażenie błędnego poglądu, że „wykazanie przez spółkę w okresie obrachunkowym od 1.01 do 31.12.2000 roku straty nakładało na jej zarząd w osobach wnioskodawców, obowiązek wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości, pomimo, że strata została pokryta z funduszu zapasowego, a wartość majątku spółki przewyższała wysokość zobowiązań, jak też nie doszło do trwałego zaprzestania spłaty długów przez spółkę co najmniej do dnia zgłoszenia wniosku o upadłość”, oraz art. 5 § 1 i § 2 Prawa upadłościowego - przez niewskazanie „konkretnej przesłanki wymienionej w powołanym przepisie jako okoliczności uzasadniającej powstanie obowiązku zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości po stronie wnioskodawców i początek biegu terminu do wystąpienia z tym wnioskiem”, a także naruszenie przepisów postępowania: art. 378 § 1 k.p.c., art. 382 k.p.c., art. 278 § 1 k.p.c. w związku z art. 232 k.p.c. w związku z art. 6 k.c. oraz art. 328 § 2 k.p.c. - poprzez odmowę dopuszczenia dowodu z opinii biegłego z za- kresu rachunkowości oraz pominięcie w ocenie dowodów z dokumentów zgłoszonych i przedstawionych przez wnioskodawców na okoliczność stanu majątku spółki na dzień zgłoszenia wniosku o upadłość oraz na okoliczność spłaty zobowiązań, wnieśli o zmianę 6 zaskarżonego wyroku, ewentualnie o jego uchylenie i zasądzenie na rzecz wnioskodawców kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżącypodnosili, że stanowisko Sądu w kwestii zło- żenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki wniewłaściwym czasie jest błędne.W toku postę- powania sądowego podejmowali inicjatywę dowodową zmierzającą do wykazania, że wnio- sek o ogłoszenie upadłości nie był spóźniony. Przedstawiali w tym zakresie szeroką argumentację, a zwłaszcza, że wynik ekonomiczny spółki za 2000 r. nie stwarzał prze- słanek do zgłoszenia wniosku o upadłość albowiem strata bilansowa znalazła pokrycie w kapitale zakładowym wynoszącym 100.000 zł oraz funduszu zapasowym utworzonym z zysków wypracowanych w okresach poprzednich wynoszącym 87.000 zł, które łącznie tworzyły kapitał w wysokości 187.000 zł, co pokrywało straty i sumę zobowiązań, a spółka nie zaprzestała regulowania długów. Podnosili również, że wypłacalność spółki na przełomie 2000 r. i 2001 r. potwierdzają: brak zaległości w spłacie zobowiązań publiczno- prawnych, w tym wobec organu rentowego, spłata linii kredytowej za 2000 r. środkami wła- snymi oraz pozytywna ocena banku o zdolności kredytowej spółki do zaciągnięcia w roku 2001 kredytu obrotowego w postaci linii kredytowej do kwoty 150.000 zł, w oparciu o jeden rodzaj zabezpieczenia w postaci hipoteki na prawie użytkowania wieczystego nieru- chomości. Ponadto, do listopada 2002 r. spółka „P.” osiągała przychody i regulowała zobowiązania, zaś wartość majątku spółki oszacowana w oparciu o wartość rynkową prawa użytkowania wieczystego oraz środków trwałych była wyższa od wysokości zobowiązań. Powołane okoliczności znajdują - zdaniem skarżących- potwierdzenie w przytoczonych w kasacji dowodach, zgłaszanych już wcześniej . Pogląd Sądu, wedle którego członkowie zarządu powinni zgłosić upadłość po spo- rządzeniu bilansu za rok 2000, który wykazał stratę rzędu 100.000 zł, jest niekonse- kwentny i pozostaje w sprzeczności z materialnoprawnymi przesłankami zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości określonymi w art. 5 § 2 Prawa upadłościowego. Po- wołany przepis stanowi, że reprezentant spółki zobowiązany jest złożyć wniosek o ogło- szenie upadłości w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym majątek spółki nie wystarcza na zaspokojenie długów, chyba że wcześniej rozpoczął się bieg terminu, również dwutygo- dniowego, liczony od dnia trwałego zaprzestania płacenia długów. Sąd nie wskazał, która z powyższych przesłanek stanowiła podstawę do obciążenia wnioskodawców obowiązkiem zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Twierdzenie Sądu, że w dacie zgłoszenia upadłości pasywa spółki znacznie przekraczały jej aktywa, nie może decydować o tym, czy wniosek był spóźniony, albowiem „brak jest normy nakazującej zarządowi spółki zło- 7 żenie wniosku o ogłoszenie upadłości zanim nastąpi stan niewypłacalności”. Wniosek został złożony we właściwym czasie. W celu weryfikacji danych o wartości majątku spółki i w konsekwencji ustalenia, czy upadłość została zgłoszona we właściwym czasie, skarżący składali wniosek o powołanie biegłego z zakresu rachunkowości. Wniosek ten nie został jednak uwzględniony przez Sąd, który swoje rozważania poparł wyłącz- nie postanowieniem Sądu Gospodarczego o oddaleniu wniosku o ogłoszeniu upadłości spółki „P.”. W ocenie skarżących, postanowienie Sądu Gospodarczego nie stwarza do- mniemania, że wniosek był spóźniony, a bilans z 30 września 2001 r. nie może stanowić dowodu, że majątek spółki nie wystarczał na zaspokojenie zobowiązań. Sąd nie wziął pod uwagę, że aktywa spółki zostały ujęte w bilansie poniżej wartości, nawet poniżej kwot jakie uzyskano w trakcie sprzedaży majątku w czasie egzekucji. Wartość prawa użytko- wania wieczystego nieruchomości oszacowana według cen rynkowych była wyższa od danych bilansu o 115.000 zł, a kwota uzyskana ze sprzedaży w trakcie egzekucji była również wyższa ponad dwukrotnie od ujętej w bilansie. Wartość majątku spółki przekra- czała sumę jej zobowiązań, nawet w dacie zgłoszenia wniosku o upadłość. W konkluzji skarżący podnieśli, że Sąd nie uzasadnił należycie podstawy prawnej wydanego orzeczenia oraz nie odniósł się do zarzutów apelacji, zwłaszcza do zarzutu, iż bezskuteczność egzekucji wynikała z winy organu rentowego, który nie powiadomił spółki o zaległościach, a wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpiło ze znacz- nym opóźnieniem. Zobowiązania podatkowe zostały uregulowane ze sprzedaży środków trwałych spółki, lecz organ rentowy nie wykazał zainteresowania i nie dochodził swych należności w czasie, gdy spółka dysponowała majątkiem. W ich ocenie, rozstrzygnię- cie Sądu „nie spełnia funkcji gwarancyjnej jaką ustawa przyznaje orzeczeniom drugiej instancji”. Oznacza to, że Sąd naruszył art. 78 Konstytucji w związku z art. 6 ust. 1 Kon- wencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, albowiem strona została pozbawiona możliwości obrony swych praw. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 116 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzial- nością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji , spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarzą- du, jeżeli egzekucja z majątki spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a 8 członek zarządu : 1) nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłosze- nie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości ( postępowa- nie układowe) albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie po- stępowania zapobiegającego upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy; 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podat- kowych w znacznej części. Z kolei w myśl art. 5 § 1 i 2 Prawa upadłościowego przedsiębior- ca jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia zaprzestania płacenia długów, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości ( § 1). Reprezentant tego przed- siębiorcy jest zobowiązany zgłosić wniosek o ogłoszenie upadłości w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym majątek nie wystarcza na zaspokojenie długów, chyba że wcześniej roz- począł się bieg terminu określonego w § 1. Zarzucając naruszenie wymienionych przepisów skarżący przyjmuje, że między ure- gulowaniami Ordynacji podatkowej oraz Prawa upadłościowego zachodzi bezpośredni zwią- zek, w tym znaczeniu, że pojęcie „we właściwym czasie”, użyte w art. 116 § 1 pkt 1 a Ordy- nacji podatkowej należy rozumieć wprost jako termin złożenia wniosku o ogłoszenie upadło- ści, przewidziany w art. 5 Prawa upadłościowego. Stanowisko to nie jest trafne. Przede wszystkim należy zauważyć, że przepisy Ordynacji podatkowej nie odsyłają wprost do Prawa upadłościowego w związku z czym brakuje dogmatycznej podstawy do przyjmowania takiego bezpośredniego związku między wymienionymi uregulowaniami. Ponadto, różny jest przedmiot regulacji wymienionych aktów prawnych, a w związku z tym również ich cel i funk- cja. Ze względu na cel i funkcję uzasadnione jest natomiast odwołanie się do zasad odpo- wiedzialności członków zarządu za zobowiązania spółki, na których zresztą wzorowano się formułując treść art. 116 Ordynacji podatkowej. W myśl art. 299 k.s.h. (art. 298 k.h.), jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają soli- darnie za jej zobowiązania. Członek zarządu może się uwolnić od odpowiedzialności, jeżeli wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe, albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz nie- wszczęcie postępowania upadłościowego nastąpiło nie z jego winy. Przepis art. 116 Ordy- nacji podatkowej przewiduje zaostrzone, w porównaniu do Kodeksu spółek handlowych warunki odpowiedzialności członków zarządu. Na gruncie art. 298 k.h. została ukształtowana wykładnia pojęcia „właściwego czasu” zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania układowego, która - zdaniem Sądu Najwyższego w składzie orze- kającym - powinna zostać uwzględniona przy wykładni tego pojęcia użytego w art. 116 Or- dynacji podatkowej. W szczególności na uwzględnienie zasługuje pogląd, według którego 9 nie ma uzasadnienia dla mechanicznego przenoszenia do wykładni tego pojęcia użytego w Kodeksie handlowym, unormowania art. 5 Prawa upadłościowego, określającego, że wnio- sek o ogłoszenie upadłości powinien zostać zgłoszony w ciągu 2 tygodni od dnia ujawnienia, że majątek spółki nie wystarcza na zaspokojeniu długów (por. wyroki SN z 6 czerwca 1997, III CKN 65/97, OSNC 1997 nr 11, poz. 187; z 11 października 2000, III CKN 252/00, Lex nr 51887). Nie powinien być uznany za „właściwy” czas zgłoszenia, w którym stan majątkowy spółki kwalifikuje ją już jako bankruta, bowiem niweczyłoby to cały sens postępowania upa- dłościowego, pozbawiając wszystkich wierzycieli jakiejkolwiek ochrony prawnej ich interesów (wyrok SN z 18 października 2000 r., V CKN 109/00, Lex nr 52742). W rozpoznawanej sprawie wniosek o ogłoszenie upadłości został zgłoszony w momencie, kiedy majątek spółki nie wystarczał nawet na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego, co nie jest czasem właściwym w rozumieniu art. 116 Ordynacji podatkowej. Zarzut skargi kasacyjnej, że w sprawie występowała okoliczność zwalniająca z od- powiedzialności (art. 116 § ust. 1 pkt b Ordynacji podatkowej) w postaci co najmniej współ- winy organu rentowego, który nie wystąpił z wnioskiem o egzekucję należności składkowych wówczas, gdy spółka dysponowała jeszcze majątkiem, z którego mogły zostać zaspokojone zaległości składkowe, polega na nieporozumieniu. Przepis art. 116 ust. 1 pkt b Ordynacji podatkowej wyłącza odpowiedzialność, o ile członek zarządu wykazał, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy. Przepis ten przewiduje więc inną sytuację, w której nie mieści się sformułowany zarzut. Można dodać, że z mocy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie spo- łeczne ciążył na pracodawcy, którym była pozwana spółka. Zakres tego obowiązku oraz sposób jego realizacji wyznaczały przepisy wymienionej ustawy . Zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania stanowią w części konsekwencję przyjętej przez skarżących interpretacji przepisów prawa materialne- go, której Sąd Najwyższy nie podziela. Odnośnie do pozostałych zarzutów należy najpierw stwierdzić, że w szczególności nie jest usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. Naruszenie tego przepisu może mieć wpływ na rozstrzygnięcie tylko w wyjątkowych sytu- acjach, w których treść uzasadnienia orzeczenia sądu drugiej instancji uniemożliwia dokona- nia oceny toku wywodu, który doprowadził do wydania orzeczenia. W rozpoznawanej spra- wie stwierdzenie przez Sąd Apelacyjny, że podziela w pełni ustalenia i ocenę prawną doko- nane przez Sąd pierwszej instancji w warunkach obszernego przytoczenia ustaleń faktycz- nych tego Sądu oraz dokonanej oceny prawnej, a także odniesienie się do zarzutów i wnio- sków apelacji - nie uzasadniają zarzutu naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. Zarzut naruszenia art. 10 378 § 1 k.p.c. nie został w skardze kasacyjnej uzasadniony, co zwalnia od jego rozważenia. Co się tyczy zarzutu naruszenia art. 278 w związku z art. 232 k.p.c. i w związku z art. 6 k.c. to zarzut ten pozostaje w związku z inną niż przyjęły Sądy orzekające, interpretacją przepisu art. 116 Ordynacji podatkowej. Skarżący są zdania - jak już podkreślono - że czasem „wła- ściwym” w rozumieniu tego przepisu jest moment całkowitego zaprzestania płacenia długów. Zdaniem skarżących „brak jest normy prawnej nakazującej zarządowi spółki złożenie wnio- sku o ogłoszenie upadłości zanim nastąpi niewypłacalność”. Skarżący twierdzą, że w roku 2001 płacili długi. Tymczasem zaległości wobec ZUS nie były regulowane od grudnia 2000 r., przy czym nie wynikało to z kwestionowania przez powodów zasadności należności składkowych, ale było następstwem sytuacji ekonomicznej spółki. Na gruncie obowiązujące- go prawa nie ma podstaw do traktowania zaległości składkowych (długu) wobec ZUS jako nie mających znaczenia w aspekcie sytuacji finansowej spółki i przyjmowania w związku z tym, że nie doszło do trwałego zaprzestania zaspokojenia długu. Wnioski dowodowe powo- dów, w tym wniosek o powołanie biegłego (nieuwzględnione przez Sąd Apelacyjny) zmie- rzały w kierunku wykazania, że spółka przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości dysponowała jeszcze pewnymi aktywami. W świetle postanowienia Sądu Rejonowego-Sądu Gospodarczego w Białymstoku z dnia 4 lutego 2002 r. w czasie zgłoszenia wniosku o upa- dłość spółka dysponowała aktywami na kwotę ponad 30.000 zł. Jak ustalił Sąd Apelacyjny również środki uzyskane ze sprzedaży nieruchomości nie pozwoliły na zaspokojenie wszyst- kich zobowiązań spółki. Nie jest usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 78 Konstytucji oraz art. 6 ust. 1 Kon- wencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, przez pozbawienie strony możliwości obrony swych praw. Art. 78 Konstytucji dotyczy prawa strony do zaskarżania orzeczeń wydanych w pierwszej instancji. Skarżący nie zostali pozbawieni tego prawa, sko- rzystali z niego zaskarżając wyrok Sądu Okręgowego do Sądu Apelacyjnego . Naruszenie art. 6 ust. 1 Konwencji zostało uzasadnione tym, że strona została pozbawiona możliwości obrony swych praw, a niekorzystne uzasadnienie nie zostało przekonująco uzasadnione. Tymczasem przepis art. 6 ust. 1 Konwencji dotyczy prawa do sprawiedliwego i publicznego rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny sąd. Niezadowole- nie strony z rozstrzygnięcia , jej subiektywne przekonanie o tym, że wyrok jest niesłuszny, nie stanowi naruszenia powołanego przepisu Konwencji. Również nie narusza tego przepisu zarzut skrótowego- zdaniem strony - uzasadnienia wyroku. Zarzut ten, w kontekście naru- szenia art. 328 k.p.c., został przez Sąd Najwyższy oceniony jako nieuzasadniony. Z przytoczonych motywów należało orzec jak w sentencji wyroku (art. 39814 k.p.c.). 11 ========================================