II PZP 1/06

wyroku, od którego jest wniesiona apelacja, ze wskazaniem, czy jest on zaskarżony w całości czy w części, 2) zwięzłego przedstawienia zarzutów apelacji, 3) uzasadnie- nia tych zarzutów, 4) wniosku o zmianę lub uchylenie wyroku z zaznaczeniem zakre- su żądanej zmiany. W pierwszym rzędzie istotny jest kontekst historyczny rozważanych regulacji procesowych, z którego wynika, że przed wprowadzeniem art. 3701 k.p.c. sąd pierw- szej instancji odrzucał na posiedzeniu niejawnym apelację wniesioną po upływie przepisanego terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również apelację, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie (art. 370 k.p.c.). Z art. 370 k.p.c. wynikało, że zasady w nim zawarte miały wcześniej zastosowanie do każ- dej apelacji, a zatem także do apelacji sporządzonej przez profesjonalnego pełno- mocnika procesowego. Na gruncie tego unormowania odrzuceniu a limine podlegała wyłącznie apelacja spóźniona lub niedopuszczalna z innych przyczyn, natomiast nie- spełnienie wymagań formalnych apelacji określonych w całym art. 368 k.p.c. mogło stanowić przyczynę odrzucenia tego środka zaskarżenia tylko w razie ich nieuzupeł- nienia przez stronę skarżącą lub jej pełnomocnika procesowego w wyznaczonym terminie. W tym kontekście dodanie art. 3701 k.p.c. można postrzegać jako obowiązek zagwarantowania przez fachowego pełnomocnika procesowego tylko szczególnych wymagań apelacji określonych w art. 368 §1 pkt 1-3 i pkt 5 k.p.c., które wymagają profesjonalnej prawniczej wiedzy i sprawności zawodowej, z rygorem powiadomienia właściwego organu samorządu zawodowego, do którego należy pełnomocnik sprze- niewierzający się obowiązkowi zapewnienia profesjonalnej pomocy prawnej. Nato- miast niezachowanie elementarnych ogólnych wymagań dotyczących apelacji jako pisma procesowego niekiedy może wystąpić jako zwykłe niedopatrzenie lub oczywi- 8 ste niedokładności, które mogą być usunięte (poprawione lub uzupełnione) w krótkim kodeksowym (tygodniowym) terminie, co nie wpływa w istotnym stopniu na spraw- ność postępowania. Tego rodzaju usuwalne ogólne braki formalne nie powinny wy- woływać rygoru powiadamiania organów samorządu zawodowego o braku profesjo- nalizmu prawniczego fachowych pełnomocników procesowych. Wprowadzeniu nowej regulacji art. 3701 k.p.c. nie towarzyszyły żadne zmiany redakcyjne art. 368 § 1 k.p.c., które precyzowałyby zakres zawartego w nim odesła- nia wymuszającego odrzucenie a limine (bez wzywania do uzupełnienia braków) apelacji sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego (adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego). Literalnie rzecz ujmując, art. 3701 k.p.c. zakresem tego odesłania może obejmować cały paragraf 1 art. 368 k.p.c., z wyłą- czeniem punktu 4, a nie tylko pkt 1-3 i pkt 5 tego paragrafu, co mogłoby prowadzić do wniosku, że odrzucenie apelacji następuje w każdym przypadku niezachowania zarówno wymagań ogólnych przewidzianych dla każdego pisma procesowego (art. 368 § 1 in initio k.p.c.), jak i wymagań szczególnych określonych w całym art. 368 § 1 k.p.c., z wyjątkiem jego pkt 4. Jednakże, obok sygnalizowanego wyżej kontekstu historycznego, taka koncepcja budzi wątpliwości na gruncie wymagań stawianych nadzwyczajnemu środkowi zaskarżania prawomocnych orzeczeń sądu drugiej in- stancji, tj. skardze kasacyjnej, co do której ustawodawca wyraźnie odróżnił dwa ro- dzaje braków w zakresie obowiązku spełnienia wymagań stawianych temu nadzwy- czajnemu środkowi zaskarżenia, w stosunku do których przewidział odmienne kon- sekwencje procesowe. Zgodnie z art. 3984 § 1 k.p.c. skarga kasacyjna powinna za- wierać konieczne szczególne wymagania konstrukcyjne w postaci: 1) oznaczenia orzeczenia, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości czy w części, 2) przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, 3) wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jego uzasadnienie oraz 4) wniosek o uchylenie lub uchylenie i zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żą- danego uchylenia i zmiany. Obowiązek spełnienia - między innymi - wymagań przewidzianych dla pisma procesowego wynika z § 2 tego przepisu. Odrzucenie a limine skargi kasacyjnej następuje wyłącznie w sytuacji, gdy nie spełnia ona którego- kolwiek z konstrukcyjnych (szczególnych) wymagań tego środka zaskarżenia (art. 3986 § 2 k.c. w związku z art. 3984 § 1 k.c.). Natomiast, jeżeli skarga kasacyjna nie spełnia innych wymagań, w tym wymagań ogólnych przewidzianych dla pisma pro- cesowego, to przewodniczący sądu drugiej instancji wzywa skarżącego do usunięcia 9 braków w terminie tygodniowym pod rygorem odrzucenia skargi (art. 3986 § 1 k.p.c.) i dopiero w razie nieuzupełnina tych braków w ustawowym terminie sąd drugiej in- stancji odrzuca skargę (art. 3986 § 2 in fine k.p.c.). W odniesieniu do tych unormowań, określających w podobny sposób szcze- gólne wymagania apelacji i skargi kasacyjnej, doktryna (M. Wirwiński: Komentarz do ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych ustaw, Dz.U. Nr 172, poz. 1804, LEX/el. 2005), a także Sąd przestawia- jący zagadnienie prawne trafnie dostrzegli wyraźną analogię, która prowadzi do za- akceptowania takiego kierunku wykładni art. 3701 k.p.c., która opiera się na założe- niu, że racjonalny ustawodawca nie mógł zastosować bardziej rygorystycznych wy- magań do zwykłego środka zaskarżenia, jakim jest apelacja (art. 367 § 1 k.p.c.), w porównaniu do nadzwyczajnego środka zaskarżenia prawomocnych orzeczeń sądo- wych, jakim jest skarga kasacyjna (art. 3981 § 1 k.p.c.). Dopuszczalne jest zatem od- kodowanie odesłania zawartego w art. 3701 k.p.c. w ten sposób, że przepis ten wy- raźnie odsyła do enumeratywnie wskazanych punktów 1-3 i pkt 5 art. 368 § 1 k.p.c., a nie do całego tego paragrafu, przeto skutek w postaci odrzucenia apelacji a limine zachodzi wyłącznie w przypadkach niedochowania wymagań szczególnych tego środka zaskarżenia. Z tych względów Sąd Najwyższy uznał, że art. 3701 k.p.c. od- wołuje się wyłącznie do wymagań szczególnych apelacji wymienionych expressis verbis w pkt 1-3 i pkt 5 § 1 art. 368 k.p.c., a nie do całego tego paragrafu, co dopro- wadziło do podjęcia uchwały jak w sentencji. ========================================