III AUa 485/24

Wygrał pozwany
Sąd Apelacyjny w Gdańsku — III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
SA16 września 2024·
Ubezpieczenia społeczne
Podsumowanie AI

Sąd Apelacyjny oddalił apelację ZUS od wyroku Sądu Okręgowego w Toruniu, który oddalił odwołanie ZUS od decyzji KRUS z 20 października 2023 r. Sprawa dotyczyła obowiązku zwrotu przez ZUS na rzecz Prezesa KRUS nienależnie pobranych przez W.K. świadczeń: renty rolniczej za okres 25 lutego 2021 r. – 31 sierpnia 2023 r. w kwocie 2.739,08 zł z odsetkami 456,07 zł oraz dodatkowych świadczeń pieniężnych za lata 2021–2023 w łącznej kwocie 5.516,20 zł. W.K. pobierał rentę rolniczą z KRUS; od 25 lutego 2021 r. nabył prawo do emerytury z ZUS. ZUS decyzją z 23 kwietnia 2021 r. przyznał emeryturę, ale przez niedopatrzenie nie przekazał decyzji do KRUS, mimo że KRUS w piśmie z 8 kwietnia 2021 r. wnosił o pilne nadesłanie decyzji. KRUS nadal wypłacał rentę rolniczą i świadczenia dodatkowe. Sąd uznał, że ZUS przekazał nieprawdziwe dane w rozumieniu art. 84 ust. 6 ustawy systemowej poprzez brak informacji o okolicznościach, które powinny być ujawnione. Rażące zaniedbanie pracownika ZUS uzasadnia odpowiedzialność ZUS za zwrot nienależnych świadczeń. Sąd Apelacyjny podzielił ocenę prawną i ustalenia Sądu I instancji, uznając, że tylko zawinione nieprzekazanie informacji organowi rentowemu można kwalifikować jako nieprawdziwe dane. Apelacja ZUS nie zasługiwała na uwzględnienie.

Kluczowe kwestie prawne:
  • ·Odpowiedzialność ZUS za zwrot nienależnie pobranych świadczeń na podstawie art. 84 ust. 6 ustawy systemowej w zw. z art. 52 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników
  • ·Pojęcie 'nieprawdziwych danych' obejmujące brak informacji o okolicznościach, które powinny być ujawnione
  • ·Obowiązek powiadomienia KRUS przez ZUS o przyznaniu emerytury pracowniczej
  • ·Wina pracownika ZUS (rażące zaniedbanie) jako przesłanka odpowiedzialności
  • ·Zbieg świadczeń z KRUS i ZUS
Wygenerowane przez AI, może zawierać błędy.

Decyzją z dnia 20 października 2023 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego ustalił nadpłatę renty rolniczej w kwocie 2.739,08 zł, dodatkowego rocznego świadczenia pieniężnego w 2022 r. w kwocie 1.338,44 zł i dodatkowego rocznego świadczenia pieniężnego w 2023 r. w kwocie 1.588,44 zł, kolejnego dodatkowego rocznego świadczenia pieniężnego w 2021 r. w kwocie 1.250,88 zł i kolejnego dodatkowego rocznego świadczenia pieniężnego w 2022 r. w kwocie 1.338,44 zł. Rolniczy organ rentowy stwierdził, że W. K. wypłacono bezpodstawnie rentę rolniczą w okresie od dnia 25 lutego 2021 r. do dnia 31 sierpnia 2023 r. w kwocie 2.739,08 zł wraz z należnymi odsetkami od nienależni pobranego świadczenia naliczonymi w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego, tj. w kwocie 456,07 zł oraz dodatkowe świadczenia pieniężne za lata 2022 i 2023 i kolejne dodatkowe świadczenia pieniężne za lata 2021 i 2022 w łącznej kwocie 5.516,20 zł. ZUS był powiadomiony o wypłacanej przez KRUS rencie rolniczej, a mimo zajścia tych okoliczności podjął wypłatę emerytury pracowniczej i nie powiadomił o tym fakcie – stosownie do postanowień art. 52 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 90; dalej ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników) ZUS jest zobowiązany do zwrotu kwoty 8.711,35 zł. Obciążenie obowiązkiem zwrotu tych należności jest uzasadnione, ponieważ we wniosku skierowanym do ZUS zainteresowany poinformował ZUS o pobieraniu renty rolniczej z KRUS. W wyniku błędu pracownika ZUS, który nie powiadomił tutejszej Placówki KRUS o podjęciu wypłaty emerytury pracowniczej, tutejsza Placówka wydała zaskarżoną decyzję.

W odwołaniu od powyższej decyzji Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. wniósł o jej zmianę i stwierdzenie, że nie jest zobowiązany do zwrotu kwoty 8.711,35 zł oraz o zasądzenie od rolniczego organu rentowego zwrotu kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. Wskazał, że zobowiązanie podmiotu trzeciego do zwrotu wypłaconych świadczeń, o którym mowa w art. 84 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 497; dalej ustawa systemowa) powstaje wyłącznie wówczas, gdy doszło do przekazania przez ten podmiot nieprawdziwych danych. Konsekwencje przewidziane w tym przepisie nie zachodzą wobec tego ani w razie przekazania organowi rentowego informacji niekompletnych, ani w przypadku nieprzekazania informacji. Ponadto, rolniczy organ rentowy został zawiadomiony o nabyciu przez W. K. prawa do emerytury powszechnej już w marcu 2021 r. Powinien zatem podjąć działania zmierzające do uzupełnienia posiadanych danych o datę wydania decyzji przyznającej to prawo przed terminem wypłaty kolejnych świadczeń z ubezpieczenia społecznego rolników. Tymczasem rolniczy organ rentowy poprzestał na skierowaniu do odwołującego pisma z dnia 8 kwietnia 2021 r., po czym przez kolejne 2,5 roku nie interesował się tym decyzja o przyznaniu emerytury została wydana i wypłacał kolejne świadczenia. Odwołujący się zwrócił również uwagę na zachowanie samego ubezpieczonego, który nie poinformował rolniczego organu rentowego przyznaniu i pobieraniu emerytury powszechnej, pomimo ustawowego obowiązku w tym zakresie.

W odpowiedzi na odwołanie rolniczy organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Ponadto domagał się zasądzenia od odwołującego się zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W piśmie z dnia 5 stycznia 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. wskazał, że nie kwestionuje okoliczności faktycznych podanych w zaskarżonej decyzji oraz w odpowiedzi na odwołanie. Poza sporem w sprawie pozostaje, że ZUS nie przekazał rolniczemu organowi rentowemu informacji o fakcie i dacie wydania decyzji przyznającej W. K. emeryturę powszechną, jak również, że nastąpiło to w wyniku niedopatrzenia pracownika odwołującego. Odwołujący kwestionuje natomiast ocenę prawną poszczególnych faktów i skutki prawne wywodzone z tych faktów przez rolniczy organ rentowy.