III AUa 31/26

Częściowe uwzględnienie
Sąd Apelacyjny w Katowicach — III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
SA27 maja 2026·
Ubezpieczenia społeczneInne
Podsumowanie AI

Sprawa dotyczy ubezpieczonego A.W., nauczyciela, który w 2007 r. uzyskał prawo do emerytury nauczycielskiej (art. 88 Karty Nauczyciela). Wniosek o tę emeryturę złożył 31 sierpnia 2007 r., a prawo przyznano mu wyrokiem Sądu Okręgowego w Częstochowie z 12 lutego 2008 r. (ostatecznie decyzją z 2008 r., wypłatę podjęto od 2015 r.). Powszechny wiek emerytalny osiągnął 22 kwietnia 2023 r., a wniosek o emeryturę powszechną złożył 24 lipca 2025 r. ZUS decyzją z 29 sierpnia 2025 r. obliczył emeryturę powszechną zgodnie z art. 26 ustawy emerytalnej, pomniejszając jej podstawę o kwotę pobranych wcześniejszych emerytur na podstawie art. 25 ust. 1b ustawy (852 776,91 zł), co dało świadczenie niższe od dotychczas pobieranego. Sąd Okręgowy w Częstochowie wyrokiem z 7 listopada 2025 r. zmienił decyzję ZUS, ustalając wysokość emerytury powszechnej z pominięciem pomniejszenia o emerytury pobrane za okres do osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego, opierając się na wyroku TK z 4 czerwca 2024 r. (SK 140/20) i dokonując rozproszonej kontroli konstytucyjności art. 25 ust. 1b w odniesieniu do wniosków złożonych przed 6 czerwca 2012 r. (naruszenie art. 2 i art. 67 ust. 1 Konstytucji – „pułapka prawna”). W pozostałym zakresie, tj. co do wyrównania oraz pominięcia potrącenia za okres od 22 kwietnia 2023 r. do 30 czerwca 2025 r., odwołanie oddalono, stosując uchwałę SN III UZP 6/17 (osoba mogła złożyć wniosek o emeryturę powszechną niezwłocznie po osiągnięciu wieku). Sąd zasądził koszty zastępstwa procesowego 360 zł. Odwołujący wniósł apelację co do części, w której nie przyznano prawa do emerytury bez pomniejszenia za okres do 30 czerwca 2025 r., zarzucając naruszenie art. 25 ust. 1b w zw. z przepisami Konstytucji.

Kluczowe kwestie prawne:
  • ·Konstytucyjność art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej (pomniejszenie podstawy emerytury powszechnej o sumę pobranych wcześniejszych emerytur) w odniesieniu do osób, które złożyły wniosek o wcześniejszą emeryturę przed 6 czerwca 2012 r.
  • ·Rozproszona kontrola konstytucyjności przez sąd powszechny (art. 8 ust. 2 i art. 178 ust. 1 Konstytucji) wobec nieopublikowanego wyroku TK SK 140/20
  • ·Zastosowanie uchwały SN III UZP 6/17 – obowiązek niezwłocznego złożenia wniosku o emeryturę powszechną po osiągnięciu wieku emerytalnego
  • ·Zakres wyrównania świadczenia i możliwość pominięcia potrącenia za okres pobierania emerytury nauczycielskiej po osiągnięciu wieku powszechnego
Wygenerowane przez AI, może zawierać błędy.

Decyzją z 29 sierpnia 2025r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddziałw Ł. przyznał A. W. emeryturę poczynając od 1 lipca 2025r., tj. od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek. Ustalając wysokość świadczenia ubezpieczonego organ rentowy zsumował kwotę składek zewidencjonowanych na koncie z uwzględnieniem waloryzacji wynoszącą 999.775,33 zł i kwotę zwaloryzowanego kapitału początkowego wynoszącą 857.388,30 zł, a następnie od uzyskanej sumy odjął sumę kwot pobranych emerytur wynoszącą 852.776,91 zł, po czym uzyskaną różnicę podzielił przez średnie dalsze trwanie życia wynoszące 191,4 miesiąca, co dało emeryturę w kwocie 5.247,58 zł. Jednocześnie organ rentowy zawiesił wypłatę świadczenia ustalonego powyższą decyzją, ponieważ było ono mniej korzystne od pobieranej przez uprawnionego emerytury nauczycielskiej.

Od powyższej decyzji odwołał się A. W.. W odwołaniu wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez nakazanie organowi ponownego obliczenia emerytury przysługującej mu w związku z osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego z pominięciem art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej od dnia, od którego mogłaby być podjęta wypłata emerytury powszechnej na podstawie art. 24 ustawy emerytalnej wraz z prawem do wyrównania stanowiącego różnicę między sumą kwot emerytur, jakie przysługiwałyby w okresie od dnia, od którego mogłaby być podjęta wypłata emerytury przyznanej na podstawie art. 24 ustawy emerytalnej, do dnia wydania decyzji ponownym obliczeniu emerytury, z uwzględnieniem ich waloryzacji, a sumą kwot wypłaconych w tym okresie. Nadto odwołujący wniósł o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.