III AUa 953/25

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 22 maja 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił ubezpieczonemu E. C. wszczęcia postępowania o ponowne rozpatrzenie prawa do emerytury pomostowej. Organ rentowy powołując się na przepis art. 114 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że do wniosku ubezpieczony nie dołączył nowych dowodów w rozumieniu tego przepisu, które mogłyby mieć wpływ na zmianę decyzji z dnia 5 lutego 2024 r., którą to decyzją odmówiono ubezpieczonemu prawa do emerytury pomostowej na wniosek ubezpieczonego z dnia 4 stycznia 2024 r., a także nie zostały ujawnione nowe okoliczności, mające wpływ na prawo ubezpieczonego do emerytury.

Ubezpieczony, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, złożył odwołanie od tej decyzji wnosząc o przyznanie mu prawa do emerytury pomostowej, ewentualnie o zmianę zaskarżonej decyzji i zobowiązanie ZUS do wszczęcia postępowania o ponowne rozpatrzenie prawa do emerytury pomostowej. Ponadto wniósł o zasądzenie od organu rentowego na swoją rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu odwołania wskazał, iż spełnia wszystkie przesłanki nabycia prawa do emerytury pomostowej - legitymuje się 15 letnim stażem pracy w warunkach szczególnych. Podniósł, że w decyzji z 5 lutego 2024 r. ZUS odmówił mu prawa do emerytury pomostowej wskazując, iż pracodawca nie potwierdził wykonywania pracy w warunkach szczególnych w latach 1986-2001 r. zgodnie z ustawą o emeryturach pomostowych w formie zaświadczenia. W związku z tym, do wniosku z dnia 22 kwietnia 2024 r., inicjującego obecne postępowanie, ubezpieczony dołączył żądane zaświadczenie, z którego wynika, że okres zatrudnienia w (...) S.A. należy zaliczyć do okresu zatrudnienia w warunkach szczególnych w myśl Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r., a przepisy tego rozporządzenia, zdaniem odwołującego, nie pozostają w sprzeczności z art. 3 ustawy o emeryturach pomostowych, ponieważ zatrudnienie odwołującego na stanowisku spawacza musi zostać ocenione zgodnie z kwalifikacją zawartą w wykazie prac w szczególnych warunkach stanowiącym załącznik nr 1 do ustawy o emeryturach pomostowych (pozycje 28-30).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. wniósł o oddalanie odwołania podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2025 r., wydanym w sprawie o sygn. akt VI U 847/24 w punkcie pierwszym: zmienił decyzję z dnia 22 maja 2024 r. w ten sposób, że przyznał E. C. prawo do emerytury pomostowej od dnia 22 kwietnia 2024 r., w punkcie drugim: stwierdził, że pozwany organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania zaskarżonej decyzji i w punkcie trzecim: zasądził od pozwanego organu rentowego na rzecz ubezpieczonego kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z kwotą należnych odsetek za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego.

Podstawę powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne Sądu I instancji.

W dniu 5 lutego 2024 r. ZUS Oddział w B. odmówił ubezpieczonemu E. C. prawa do emerytury pomostowej, bowiem po dniu 31 grudnia 2008 r. ubezpieczony nie wykonywał pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i ust 3 ustawy o emeryturach pomostowych. ZUS wskazał, że do stażu pracy w warunkach szczególnych, w rozumieniu ustawy emerytalnej, zaliczył ubezpieczonemu 15 lat, 4 miesiące i 1 dzień. Jednak okres ten nie został uwzględniony przez ZUS jako okres pracy w warunkach szczególnych w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych, gdyż wykonywana przez ubezpieczonego praca nie została wymieniona w żadnym załączników do ustawy o emeryturach pomostowych.

Ubezpieczony E. C. w dniu 22 kwietnia 2024 r. ponownie złożył w organie rentowym wniosek o emeryturę pomostową, przedkładając do tego wniosku nowy dokument - zaświadczenie z dnia 8 kwietnia 2024 r., wystawione przez (...) S.A., z którego wynikało, że ubezpieczony był zatrudniony w (...)w Ż. w okresie od 1 stycznia 1986 r. do 31 grudnia 2001 r. i w czasie zatrudnienia wykonywał pracę na następujących stanowiskach:

•

od 1.01.1986 r. do 31.07.1986 r. - rzemieślnik;

•

od 1.08.1986 r. do 30.04.1995 r.- spawacz;

•

od 1.05.1995 r. do 28.02.1999 r.- starszy rzemieślnik w zawodzie spawacz;

•

od 1.03.1999 r. do 31.12.2001 r. -rzemieślnik specjalista w zawodzie spawacz.

Organ rentowy, zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją z dnia 22 maja 2024 r., odmówił ubezpieczonemu wszczęcia postępowania o ponowne rozpatrzenie prawa do emerytury pomostowej. Organ rentowy powołując się na przepis art. 114 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że do wniosku ubezpieczony nie dołączył nowych dowodów w rozumieniu tego przepisu, które mogłyby mieć wpływ na zmianę decyzji z dnia 5 lutego 2024 r., a także nie zostały ujawnione nowe okoliczności, mające wpływ na prawo ubezpieczonego do emerytury. ZUS wskazał, że zaświadczenie przedłożone z wnioskiem pozostaje bez wpływu na wydaną decyzję odmowną.

Powód zatrudniony był w (...)w Ż. w okresie od 1 stycznia 1986 r. do 31 grudnia 2001 r. na pełen etat, ale pracował też w nadgodzinach. Pracował w brygadzie naprawczej, jako spawacz. Każda brygada miała w składzie jednego spawacza. Brygada, w której pracował powód zajmowała się głównie naprawą palenisk w parowozach, była to podstawowa praca tej brygady. Tych palenisk było 112 i ich naprawy były dość częste. W palenisku mógł spawać tylko jeden spawacz. Oprócz ubezpieczonego na stanowisku spawacza zatrudniony był jeszcze jeden lub dwóch spawaczy. Było to spawanie elektryczne. Ubezpieczony wykonywał je wewnątrz kotła - paleniska, o małej kubaturze, do którego, aby rozpocząć w nim pracę, trzeba było wejść od spodu. Nie było wentylacji - gdy ubezpieczony był wewnątrz paleniska, to były otwarte tylko drzwi od paleniska. Palenisko/kocioł parowy, był w środku brudny od sadzy, wewnątrz było wiele rurek płomieniowych, które trzeba było oczyścić i ponownie ospawać. Długość paleniska w parowozie wynosiła ok. 1,5 m a szerokość 1,20 -1,30 m. Było ciasno. Praca była wykonywana na parowozach, które były jeszcze ciepłe, bo nie wystygły, a pozycja do pracy była bardzo niewygodna. W palenisku nie było praktycznie żadnej wentylacji. Wymianie podległy tzw. płomieniówki i aby dokonać ich wymiany, ospawać je, należało wejść do środka paleniska. Ubezpieczony był jedynym spawaczem, który dokonywał tych napraw i wymian. Ubezpieczony w miarę potrzeb spawał także inne elementy - tory, przedwojenne żeliwne kola, inne elementy parowozu, jednak głównie zajmował się spawaniem wewnątrz kotłów a tymi innymi pracami spawalniczymi zajmowały się inne brygady naprawcze.

Praca wykonywana przez ubezpieczonego przez cały okres zatrudnienia w (...) w charakterze spawacza jest pracą w warunkach szczególnych w rozumieniu art. 3 ust. 3 ustawy o emeryturach pomostowych, gdyż odpowiada pracom wymienionym w załączniku nr 1 do tej ustawy pod punktami 28. tj. „pracom bezpośrednio przy spawaniu łukowym lub cięciu termicznym w pomieszczeniach o bardzo małej kubaturze, z utrudnioną wentylacją (podwójne dna statków, zbiorniki, rury itp.)” oraz oraz 29 - „Prace bezpośrednio przy malowaniu, nitowaniu lub montowaniu elementów wyposażenia w pomieszczeniach o bardzo małej kubaturze z utrudnioną wentylacją (podwójne dna statków, zbiorniki, rury itp.)”.

Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie powoływanych wyżej dowodów osobowych, którym w całości dał wiarę, gdyż zeznania świadków oraz ubezpieczonego były szczere, spójne ze sobą i korespondowały z materiałem dowodowym w postaci dokumentacji pracowniczej znajdującej się w aktach osobowych ubezpieczonego.

Sąd I instancji zważył, iż odwołanie ubezpieczonego zasługiwało na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności Sąd ten wskazał, że zaskarżona w niniejszym postępowaniu decyzja, była decyzją odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie zakończonej już wydaniem decyzji przez ZUS, a odmowa wszczęcia tego postępowania wynikała, zdaniem organu rentowego, z okoliczności, iż ubezpieczony nie złożył nowych dowodów, które miałyby wpływ na wydaną wcześniej decyzję.

W przypadku wystąpienia przez ubezpieczonego z kolejnym wnioskiem o to samo świadczenie, należy potraktować taki wniosek jak złożony w trybie art. 114 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS i w pierwszej kolejności zbadać przesłanki dopuszczalności złożenia takiego wniosku. W razie stwierdzenia ich braku organ rentowy powinien odmówić ponownego ustalenia prawa do świadczenia. Organ rentowy może jednak wydać decyzję o wznowieniu postępowania, gdy istnieją ku temu ustawowe przesłanki i ponownie odmówić przyznania dochodzonego przez wnioskodawcę świadczenia, jeśli nowe okoliczności lub dowody nie pozwalają na stwierdzenie powstania po stronie zainteresowanego prawa do tego świadczenia. W obydwu przypadkach mamy do czynienia z nowymi decyzjami organu rentowego, od których służą odwołania.

Art. 114 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS pozwala na zmianę podstawy faktycznej poprzednio zapadłego rozstrzygnięcia. Jeśli bowiem zostaną spełnione przesłanki określone w tym przepisie, tj. wnioskodawca powoła nowe okoliczności lub przedstawi nowe dowody mające znaczenie dla oceny jego prawa do świadczenia bądź jego wysokości, organ rentowy może dokonać odmiennych niż w poprzednim postępowaniu ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy i tę nową podstawę faktyczną roszczeń ubezpieczonego poddać ocenie w świetle przepisów prawa materialnego normujących warunki nabywania uprawnień emerytalnych lub rentowych. Na tym polega specyfika spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych.

W przedmiotowej sprawie, wnioskodawca ponownie wnosząc o przyznanie prawa do emerytury pomostowej, wskazał na nowe dokumenty w postaci zaświadczenia o wykonywaniu pracy w warunkach szczególnych, wystawionego przez byłego pracodawcę, w których pracodawca wskazywał okresy pracy w warunkach szczególnych. Był to nowy dokument, którym organ wcześniej nie dysponował, zatem Sąd Okręgowy uznał, że jego złożenie uzasadniało ponowne rozpatrzenie prawa do emerytury w rozumieniu art. 114 ust. 1 ustawy emerytalnej. Dlatego też Sąd ten rozpoznał wniosek ubezpieczonego, inicjujący przed ZUS postępowanie zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji, merytorycznie.

Sąd I instancji stwierdził, iż spór w niniejszej sprawie ograniczył się do kwestii, czy praca na kolei, wykonywana przez ubezpieczonego w latach 1986- 2001, która na podstawie § 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. stanowiła pracę w warunkach szczególnych w rozumieniu ustawy emerytalnej jest pracą w warunkach szczególnych także w rozumieniu art. 3 ustawy o emeryturach pomostowych. Wszystkie bowiem inne przesłanki prawa do emerytury pomostowej, wymienione w artykule 4 tej ustawy ubezpieczany spełniał.

Emerytury pomostowe zostały wprowadzone do systemu ubezpieczeń społecznych przez ustawę z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych, która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2009 r. i dotyczą ubezpieczonych zatrudnionych w szczególnych warunkach i szczególnym charakterze (urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r.). Zastąpiły one emerytury w niższym wieku przyznawane na podstawie ustawy o emeryturach i rentach z FUS pracownikom zatrudnionym w szczególnych warunkach pracy lub w szczególnym charakterze. Prawo do tego świadczenia było nabywane z reguły w niższym niż wiek emerytalny wieku, pod warunkiem wykazania piętnastoletniego okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze. Cechą charakterystyczną emerytur pomostowych jest ich przejściowy charakter, zgodnie bowiem z art. 16 ustawy, prawo do tego świadczenia ustaje nie tylko z dniem śmierci uprawnionego, ale również z dniem poprzedzającym dzień nabycia prawa do emerytury, z dniem osiągnięcia przez uprawnionego wieku 60 lat w przypadku kobiet i 65 lat w przypadku mężczyzn, jeżeli uprawniony nie ma prawa do emerytury ustalonego decyzją organu rentowego.

Zgodnie z art. 4 ustawy o emeryturach pomostowych prawo do emerytury pomostowej, z uwzględnieniem art. 5-12, przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:

1)  urodził się po dniu 31 grudnia 1948 r.;

1)  ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat;

2)  osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn;

3)  ma okres składkowy i nieskładkowy, ustalony na zasadach określonych w art. 5- 9 i art. 11 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn;

4)  po dniu 31 grudnia 2008 r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3.

Z kolei zgodnie z art. 49 ustawy o emeryturach pomostowych prawo do emerytury pomostowej przysługuje również osobie, która:

1)  po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3;

2)  spełnia warunki określone w art. 4 pkt 1-4 lub art. 5-12;

1)  w dniu wejścia w życie ustawy miała wymagany w przepisach, o których mowa w pkt 2, okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3.

Sąd I instancji wskazał, iż nie było sporu (ZUS nie kwestionował okoliczności), że ubezpieczony spełnia warunki wymienione w punktach 1) i 2) do artykułu 49 ustawy o emeryturach pomostowych. Jednak zdaniem ZUS ubezpieczony nie spełniał warunków z art. 49 pkt. 3), ponieważ ponad 15-letni okres pracy w warunkach szczególnych w rozumieniu przepisów ustawy emerytalnej, którym legitymuje się ubezpieczony, nie daje się zakwalifikować jako okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze także w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych.

W ocenie Sądu Okręgowego postępowanie dowodowe wykazało jednak bez żadnych wątpliwości, że nazwy stanowisk pracy zajmowanych przez ubezpieczonego w trakcie spornego zatrudnienia w (...), wskazanych w zaświadczeniu od pracodawcy z dnia 8 kwietnia 2024 r., mają charakter formalny i nie oddają dokładnie czynności, które w istocie wykonywał ubezpieczony przez cały okres zatrudnienia w (...).

W toku postępowania przed sądem pierwszoinstancyjnym przeprowadzono postępowanie dowodowe na okoliczność wyjaśnienia w jakich dokładnie warunkach ubezpieczony wykonywał prace spawacza w czasie zatrudnienia w (...). Zeznania ubezpieczonego i świadków złożone przed tym Sądem pozwoliły na poczynienia ustaleń, że w istocie ubezpieczony nie wykonywał zwykłej pracy spawalniczej, ale było to spawanie i montowanie elementów kotłów parowych parowozów w ich wnętrzu, tj. w bardzo małych pomieszczeniach o małej kubaturze, ciasnych i bez wentylacji czy z utrudnioną wentylacją. Takie prace są wymienione w załączniku nr 1 do ustawy o emeryturach pomostowych pod pozycją 28 - „prace bezpośrednio przy spawaniu łukowym lub cięciu termicznym w pomieszczeniach o bardzo małej kubaturze, z utrudnioną wentylacją (podwójne dna statków, zbiorniki, rury itp.)” oraz 29 - „Prace bezpośrednio przy malowaniu, nitowaniu lub montowaniu elementów wyposażenia w pomieszczeniach o bardzo małej kubaturze z utrudnioną wentylacją (podwójne dna statków, zbiorniki, rury itp.).

Jak podkreśla się w doktrynie i orzecznictwie, jeśli chodzi o pracę w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze sąd winien oceniać czy ubezpieczony wykonywał stale i pełnym wymiarze pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, badając faktycznie wykonywane przez wnioskodawcę obowiązki, ich charakter i ryzyko oraz obciążenie dla organizmu pracownika. Kluczowe są w takiej sytuacji nie formalna kwalifikacja (nazwa) danego stanowiska pracy, a faktycznie wykonywane przez pracownika obowiązki, a nie jedynie nazwa stanowiska.

Postępowanie dowodowe wykazało zatem, że praca ubezpieczonego, wykonywana przed 1 stycznia 2009 r. była pracą w warunkach szczególnych w rozumieniu art. 3 ust. 3 ustawy o emeryturach pomostowych.

Wobec powyższego ubezpieczony spełnia wszystkie przesłanki z art. 49 ustawy o emeryturach pomostowych do nabycia prawa do emerytury pomostowej.

Z tego też względu Sąd Okręgowy zmienił zaskarżoną decyzję i orzekał, jak wyroku, na podstawie art. 477 ¹⁴ § 2 k.p.c.

W punkcie 2. wyroku Sąd ten, zgodnie z przepisem art. 118 ust. la ustawy o emeryturach i rentach z FUS, z urzędu orzekł w przedmiocie odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji.

Zdaniem Sądu Okręgowego w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie wystąpiły podstawy do stwierdzenia odpowiedzialności organu rentowego. Dopiero bowiem postępowanie dowodowe przed sądem - przesłuchanie świadków i ubezpieczonego - pozwoliło na uwzględnienie roszczenia ubezpieczonego.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zawarte w punkcie 3. wyroku, Sąd I instancji wydał w oparciu o zasadę odpowiedzialności za wynik procesu (art. 98 k.p.c.) oraz na podstawie § 9 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Organ rentowy, jako strona, która przegrała proces w całości, ma obowiązek zwrócić odwołującej reprezentowanej przez radcę prawnego koszty zastępstwa procesowego. Należne koszty ustalono zgodnie z § 9 ust. 2 powołanego Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości. O odsetkach orzeczono zgodnie z treścią art. 98 §1 ¹ k.p.c.

Apelację od powyższego wyroku wywiedli zarówno pozwany organ rentowy, jak i ubezpieczony.

Pozwany wniesioną przez siebie apelacją zaskarżył wyrok w punktach 1. i 3., zarzucając mu naruszenie:

- prawa procesowego - art. 233 §1 k.p.c. poprzez sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału, polegającą na przyjęciu przez Sąd, że ubezpieczony stale i wykonywał pracę w szczególnych warunkach w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych, wymienioną w załączniku nr 1 do w/w ustawy pod poz. 28 i 29, podczas gdy z dokumentów i zeznań wynika, że wykonywał również inne prace polegające na spawaniu, jednakże nie wymienione w załączniku nr 1 do ustawy o emeryturach pomostowych,

- prawa materialnego, tj. art. 4 i 49 ustawy o emeryturach pomostowych i przyznanie prawa do świadczenia, mimo że ubezpieczony nie spełnia wszystkich warunków do przyznania prawa do emerytury pomostowej, tj. nie wykonywał pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze wynoszącej co najmniej 15 lat,

- prawa materialnego, tj. art. 114 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS poprzez uznanie, że przedłożone przez powoda dokumenty stanowią podstawę wszczęcia postępowania o ponowne rozpatrzenie prawa do emerytury, podczas gdy organ rentowy uznał, że nie stanowią nowej okoliczności.

Powołując się na powyższą podstawę apelacji, pozwany wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i oddalenie odwołania, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie od powoda na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu apelacji pozwany organ rentowy wskazał w szczególności, iż zaskarżoną decyzją odmówiono ubezpieczonemu wszczęcia postępowania w sprawie emerytury pomostowej z uwagi na brak nowych dowodów, jak też brak ujawnienia nowych okoliczności, zaistniałych przed wydaniem decyzji, a które mogłyby mieć wpływ na wcześniej wydaną decyzję odmowną (tj. decyzję z 5.02.2024 r.). Pozwany nie zgadzając się ze stanowiskiem Sądu I instancji podnosił, iż odwołujący nie wykonywał prac w szczególnych warunkach po 31.12.2008 r., zatem praca w szczególnych warunkach wykonywana przed tą datą powinna być ujęta w załączniku do ustawy o emeryturach pomostowych, a nie jedynie w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z 7.02.1983 r. Apelujący wskazał, iż z zeznań świadków wynika, że odwołujący wykonywał również inne prace. Świadek Z. S. zeznał, że powód spawał też na dworze, np. wózki bo nie mieściły się już warsztacie. Świadek F. W. zeznał, że powód spawał rożne elementy, podwozia, nadwozia parowozów, lokomotyw spalinowych, rozjazdy, torowiska oraz rożne inne rzeczy np. bramy, ogrodzenia w obrębie warsztatu. Zatem nawet gdyby przyjąć, że praca wykonywana przez ubezpieczonego przy spawaniu wewnątrz kotłów-palenisk była pracą wymienioną w załączniku nr 1 do ustawy o emeryturach pomostowych pod poz. 28, to, jak wynika z postępowania dowodowego, nie była wykonywana stale i w pełnym wymiarze, ponieważ stanowiła tylko część powierzonych mu zadań. Powód zajmował się bowiem również spawaniem różnego rodzaju elementów wykonywanym na otwartej przestrzeni. Apelujący podnosił także, iż sam pracodawca, posiadając szczegółową wiedzę na czym konkretnie polegała praca ubezpieczonego wskazał w zaświadczeniu z 8.04.2024 r., że stanowiska, jakie zajmował E. C. nie występują w załączniku do ustawy z dnia 19.12.2008 r. o emeryturach pomostowych, wobec powyższego sporządzenie zaświadczenia o pracy w szczególnym charakterze nie jest możliwe. Zdaniem pozwanego, mając na uwadze przeprowadzone postępowanie sądowe, nie sposób uznać, że ubezpieczony spełnił przesłankę posiadania 15-letniego okresu pracy w warunkach szczególnych w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych. A zatem nie zostały spełnione wszystkie przesłanki z art. 4 bądź art. 49 ustawy o emeryturach pomostowych.

Ubezpieczony w apelacji zaskarżył wydane w sprawie orzeczenie w części, tj. w punkcie 1. jedynie w zakresie ustalenia daty początkowej przyznania świadczenia, zarzucając mu naruszenie art. 133 ust. 1 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS w zw. z art. 26 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych poprzez przyznanie emerytury pomostowej od dnia złożenia wniosku o ponowne ustalenie prawa do świadczenia tj. 22.04.2024 r. zamiast „od miesiąca złożenia wniosku”, a więc od

1.04.2024 r.

Powołując się na powyższe, ubezpieczony wniósł o zmianę wyroku w punkcie 1. w ten sposób, iż prawo do emerytury pomostowej zostanie mu przyznane od 1.04.2024 r., a ponadto o zasądzenie od organu na rzecz odwołującego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego w postępowaniu apelacyjnym, według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

W uzasadnieniu apelacji wskazał w szczególności, iż wnioskiem z 4.01.2024 r. wystąpił do organu rentowego o przyznanie prawa do emerytury pomostowej; w dniu 5.02.2024 r. organ wydał decyzję odmowną, wskazując na niespełnianie przez odwołującego warunków wskazanych w art. 4, jak również art. 49 ustawy o emeryturach pomostowych. Do pracy w szczególnych warunkach nie zaliczył bowiem okresów pracy odwołującego w (...) S.A. w latach 1986-2001, ponieważ pracodawca nie potwierdził faktu wykonywania przez pracownika pracy w szczególnych warunkach zaświadczeniem, o którym mowa w art. 51 ustawy. W tych okolicznościach odwołujący wystąpił do (...) S.A. o wydanie stosownego zaświadczenia. Po jego otrzymaniu wraz z pismem pracodawcy z 8.04.2024 r. złożył w dniu 22.04.2024 r. wniosek o ponowne rozpatrzenie prawa do emerytury pomostowej. Zaskarżoną decyzją z 22.05.2024 r. organ odmówił jednak wszczęcia postępowania o ponowne rozpatrzenie prawa do emerytury pomostowej podnosząc, że do wniosku z 22.04.2024 r. odwołujący nie przedłożył żadnych nowych dowodów ani też nie zostały ujawnione nowe okoliczności zaistniałe przed wydaniem decyzji, które mogłyby mieć wpływ na wcześniej wydaną decyzję odmowną. Ubezpieczony zaznaczył, że w odwołaniu domagał się przyznania emerytury pomostowej od dnia złożenia pierwszego wniosku, tj. 4.01.2024 r., jednakże prawo to zostało mu przyznane od 22.04.2024 r. Jak wynikało z uzasadnienia wyroku, dopiero przeprowadzone postępowanie dowodowe, umożliwiło poczynienie ustaleń faktycznych, dotyczących charakteru pracy wykonywanej przez odwołującego bezpośrednio przy spawaniu łukowym lub cięciu termicznym w pomieszczeniach o bardzo małej kubaturze, z utrudnioną wentylacją. W tych okolicznościach niemożność stwierdzenia błędu organu uniemożliwiała przyznanie świadczenia od daty złożenia pierwszego wniosku 4.01.2024 r. Zdaniem ubezpieczonego wziąwszy pod uwagę treść art. 133 ust. 1 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS w zw. z art. 26 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych, świadczenie powinno zostać mu przyznane „od miesiąca, w którym złożono wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy”, co należy rozumieć w ten sposób, że należne jest za pełny miesiąc począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek. Wniosek został złożony 22.04.2024 r., a tym samym pierwszym miesiącem wypłaty świadczenia winien być kwiecień 2024 r. Ponieważ świadczenie ma zostać wypłacone od tego miesiąca, to data przyznania świadczenia winna zdaniem odwołującego zostać wskazana na 1.04.2024 r.

W odpowiedzi na apelację pozwanego organu rentowego, ubezpieczony domagał się oddalenia apelacji w całości oraz zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania apelacyjnego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja pozwanego organu rentowego okazała się uzasadniona i skutkowała wydaniem przez Sąd Odwoławczy orzeczenia o charakterze reformatoryjnym, apelacja zaś ubezpieczonego, jako bezprzedmiotowa, podlegała oddaleniu.

Nietrafny pozostawał wniosek apelującego organu rentowego o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. W myśl obowiązujących przepisów uchylenie wyroku może nastąpić jedynie w przypadkach wskazanych w art. 386 § 2 i § 4 k.p.c., tj. w razie stwierdzenia nieważności postępowania, nierozpoznania przez Sąd I instancji istoty sprawy albo w sytuacji, gdy wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości. W niniejszej sprawie żadna z tych okoliczności nie miała miejsca.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie było prawo wnioskodawcy E. C. do emerytury pomostowej, a w szczególności spór koncentrował się wokół kwestii, czy praca w (...)w Ż., wykonywana przez ubezpieczonego w latach 1986-2001, zaliczana zgodnie z § 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. do pracy w warunkach szczególnych w rozumieniu ustawy emerytalnej, stanowi pracę w warunkach szczególnych także w rozumieniu art. 3 ustawy o emeryturach pomostowych i czy w związku z tym ubezpieczony legitymował się 15-letnim stażem pracy w warunkach szczególnych.

W ramach powyższego konieczne było zatem rozstrzygnięcie, czy prace wykonywane we ww. okresie podlegały kwalifikacji jako prace wymienione w załączniku nr 1 do ustawy o emeryturach pomostowych pod poz. 28 (prace bezpośrednio przy spawaniu łukowym lub cięciu termicznym w pomieszczeniach o bardzo małej kubaturze, z utrudnioną wentylacją (podwójne dna statków, zbiorniki, rury itp.) i pod poz. 29 (prace bezpośrednio przy malowaniu, nitowaniu lub montowaniu elementów wyposażenia w pomieszczeniach o bardzo małej kubaturze z utrudnioną wentylacją (podwójne dna statków, zbiorniki, rury itp.).

Sąd Odwoławczy zasadniczo podzielił i przyjął za własne ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd Okręgowy, z wyjątkiem uznania, że ubezpieczony legitymuje się piętnastoletnim stażem pracy w warunkach szczególnych, co uprawniałoby go do przyznania prawa do emerytury pomostowej.

Kognicja sądu drugiej instancji obejmuje jednak rozpoznanie sprawy w taki sposób, w jaki mógł i powinien rozpoznać sprawę sąd pierwszej instancji, dlatego sąd ten nie może poprzestać jedynie na zbadaniu zarzutów apelacyjnych, lecz powinien poczynić własne ustalenia i ocenić je przez zastosowanie prawa materialnego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2013 r., I UK 555/12, LEX nr 1383249). Innymi słowy Sąd Odwoławczy orzeka w oparciu o całokształt zgromadzonego materiału dowodowego, dokonując na nowo jego własnej, samodzielnej i swobodnej oceny, w tym oceny zgromadzonych w postępowaniu przed sądami obu instancji dowodów. Jako sąd merytoryczny, bazując na tym samym materiale dowodowym, co Sąd I instancji, sąd odwoławczy może czynić własne, odmienne ustalenia.

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż Sąd Apelacyjny nie dopatrzył się zarzucanego przez pozwany organ rentowy naruszenia przepisu art. 114 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Skoro wnioskodawca, domagając się ponownie przyznania prawa do emerytury pomostowej, powołał się na nowe dokumenty w postaci zaświadczenia z dnia 8 kwietnia 2024 r., wystawionego przez byłego pracodawcę, w treści którego wskazano, iż okres zatrudnienia w (...) w rozumieniu przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników kolejowych zalicza się do okresu zatrudnienia w warunkach szczególnych, o których mowa w § 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983 r., zasadnym było uznanie, iż zaktualizowała się norma wynikająca z treści ww. przepisu, co skutkowało koniecznością ponownego rozpatrzenia wnioskowanego prawa. Słusznie zatem Sąd I instancji wskazywał na potrzebę merytorycznego rozpoznania wniosku ubezpieczonego, inicjującego przed ZUS postępowanie zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji.

Dla porządku przypomnieć należy, iż zgodnie z art. 4 ustawy o emeryturach pomostowych prawo do emerytury pomostowej, z uwzględnieniem art. 5-12, przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki: 1) urodził się po dniu 31 grudnia 1948 r.; 2) ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat; 3) osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn; 4) ma okres składkowy i nieskładkowy, ustalony na zasadach określonych w art. 5- 9 i art. 11 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn; 5) po dniu 31 grudnia 2008 r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3.

W świetle art. 4 pkt 2 i 5 w związku z art. 3 ust. 7 ustawy o emeryturach pomostowych, do wymaganego przez tą ustawę stażu przypadającego przed dniem jej wejścia w życie, tj. przed 1 stycznia 2009 roku, wliczało się okresy pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu zarówno art. 3 ust. 1 i 3 tej ustawy, a więc pracy ujętej w załączniku nr 1 i 2 do ustawy o emeryturach pomostowych, jak i art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, tj. pracy wymienionej w rozporządzeniu Rady Ministrów z 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8 poz. 43 ze zm.).

Zgodnie zaś z art. 49 ustawy o emeryturach pomostowych ( w brzmieniu obowiązującym na datę wydania zaskarżonej decyzji ) dla osób, które po 31 grudnia 2008 roku nie wykonywały pracy w warunkach szczególnych w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych, tj. prac wymienionych w załącznikach nr 1 i 2 do ustawy o emeryturach pomostowych, emerytura pomostowa przysługiwała tylko wtedy, gdy spełniają one warunki określone w art. 4 pkt 1-4 i lub art. 5-12 oraz w dniu wejścia w życie ustawy miały wymagany w przepisach, o których mowa w pkt 2, okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 omawianej ustawy.

Wskazać zatem należy, iż w myśl art. 4 ustawy o emeryturach pomostowych emerytura pomostowa przysługuje, gdy ubezpieczony wykonywał pracę w szczególnych warunkach wymienioną w załączniku nr 1 do ustawy o emeryturach pomostowych lub pracę o szczególnym charakterze wymienioną w załączniku nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych po 31 grudnia 2008 roku przez dowolny okres i łącznie legitymuje się co najmniej 15-letnim stażem pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych (tj. wykonywał prace wymienione w załączniku nr 1 i 2 ustawy o emeryturach pomostowych) oraz w rozumieniu art. 32 i 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS (tj. wykonywał prace wymienione w załączniku nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Natomiast w drugim przypadku (art. 49 ustawy o emeryturach pomostowych) emerytura pomostowa przysługuje, gdy okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych (prace wymienione w załączniku nr 1 i 2 ustawy o emeryturach pomostowych) wynosi na dzień wejścia w życie ustawy o emeryturach pomostowych, tj. na dzień 1 stycznia 2009 roku co najmniej 15 lat.

Należy dodać, że z art. 3 ust. 4 ustawy o emeryturach pomostowych wynika, iż za pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach uważa się pracowników wykonujących po dniu wejścia w życie ustawy, w pełnym wymiarze czasu, prace, o których mowa w ust. 1.

Sąd Najwyższy w wyroku z 19 stycznia 2016 roku (I UK 269/15, Legalis nr 1433135) wskazał, iż dla uznania, że praca jest wykonywana w szczególnych warunkach niezbędne jest jej rzeczywiste wykonywanie w pełnym wymiarze czasu pracy, to jest codziennie i przez całą przewidzianą dla pracownika dniówkę roboczą. Za taką wykładnią użytego w art. 3 ust. 4 pojęcia "w pełnym wymiarze czasu pracy" przemawia w szczególności to, że ustawodawca związał go ze sformułowaniem "pracowników wykonujących", co jednoznacznie wskazuje, że pełny wymiar czasu pracy związany jest z rzeczywistym wykonywaniem prac, o którym mowa w ust. 1, w takim właśnie wymiarze czasu pracy. Sąd Najwyższy stwierdził również, że w pełni uprawnione jest w tym zakresie odwołanie się do utrwalonej wykładni podobnych pojęć użytych w § 2 ust. 1 rozporządzenia z 1983 roku, w myśl której praca w szczególnych warunkach to praca wykonywana stale (codziennie) i w pełnym wymiarze czasu pracy (przez 8 godzin dziennie, jeżeli pracownika obowiązuje taki wymiar czasu pracy) w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów prac wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia.

Dla oceny, czy pracownik pracował w szczególnych warunkach, nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego przez niego stanowiska, tylko rodzaj powierzonej mu pracy (rzeczywiście wykonywanych zadań pracowniczych). Praca w szczególnych warunkach to praca wykonywana stale (codziennie) i w pełnym wymiarze czasu pracy (przez 8 godzin dziennie, jeżeli pracownika obowiązuje taki wymiar czasu pracy) w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia (por. wyroki Sądu Najwyższego: z 24 marca 2009 roku, I PK 194/08, z 22 stycznia 2008 roku, I UK 210/07, OSNP 2009 nr 5-6, poz. 75; z 6 grudnia 2007 roku, III UK 66/07, LEX nr 483283; z 4 października 2007 roku, I UK 111/07; z 19 września 2007 roku, III UK 38/07, OSNP 2008, nr 21-22, poz. 329; z 14 września 2007 roku, III UK 27/07, OSNP 2008 nr 21-22, poz. 325; z 24 listopada 2010 roku, I UK 128/10, LEX nr 707405; z 22 kwietnia 2011 roku, I UK 351/10, LEX nr 863944; z 26 maja 2011 roku, II UK 356/10, LEX nr 901608; z 19 marca 2012 roku, II UK 166/11, LEX nr 1171002; z 12 kwietnia 2012 roku, II UK 233/11, OSNP 2013 nr 7-8, poz. 86).

Ubezpieczony domagał się uznania stażu pracy w spornym okresie, przypadającego na lata zatrudnienia w (...)S.A., tj. na lata 1986-2001, kiedy wykonywał pracę na stanowiskach: rzemieślnika, spawacza, starszego rzemieślnika w zawodzie spawacza i rzemieślnika specjalisty w zawodzie spawacza.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności z zeznań słuchanych w sprawie świadków Z. S. i F. W. oraz z zeznań ubezpieczonego wynikało, iż ubezpieczony w całym spornym okresie wykonywał pracę spawacza – spawał elementy torów, elementy lokomotywy, parowozu, wagonów, kotła parowozu; miały one różne gabaryty i w zależności od tego – spawane były na warsztacie (te mniejsze) lub poza warsztatem, w tym także w kanale (te większe). Poza warsztatem, na zewnątrz odbywało się np. spawanie wózków, bram. Spawanie było elektryczne (jako metoda spawania łukowego) i gazowe. Ubezpieczony pracował w jednej z trzech brygad naprawczych. Każda z nich miała w składzie jednego spawacza. Brygada, w której pracował ubezpieczony zajmowała się głównie naprawą palenisk w parowozach, była to podstawowa praca tej brygady. Tych palenisk było 112 i ich naprawy były dość częste. W palenisku mógł spawać tylko jeden spawacz. Ubezpieczony wykonywał je wewnątrz kotła - paleniska, o małej kubaturze, do którego, aby rozpocząć w nim pracę, trzeba było wejść od spodu. Nie było wentylacji - gdy ubezpieczony był wewnątrz paleniska, to były otwarte tylko drzwi od paleniska. Palenisko/kocioł parowy, był w środku brudny od sadzy, wewnątrz było wiele rurek płomieniowych, które trzeba było oczyścić i ponownie ospawać. Długość paleniska w parowozie wynosiła ok. 1,5 m a szerokość 1,20 -1,30 m. Było ciasno. Praca była wykonywana na parowozach, które były jeszcze ciepłe, bo nie wystygły, a pozycja do pracy była bardzo niewygodna. W palenisku nie było praktycznie żadnej wentylacji. Wymianie podległy tzw. płomieniówki i aby dokonać ich wymiany, ospawać je, należało wejść do środka paleniska.

Powyższe ustalenia i ponowna lektura materiału dowodowego spowodowała, że Sąd Odwoławczy przyjął, iż kluczowe dla oceny zasadności żądania ubezpieczonego okazało się właściwe zakwalifikowanie okresu jego pracy pod względem świadczenia w tym czasie pracy w warunkach szczególnych.

Jak to już wskazano wyżej – mimo tego, iż prace przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym, atomowodorowym objęte były wykazem A dział XIV, pkt 12 rozporządzenia z 7 lutego 1983 r., to jednak ubezpieczony nie wykonywał prac w szczególnych warunkach po 31 grudnia 2008 r., zatem praca w szczególnych warunkach wykonywana przed tą datą, powinna być ujęta w załączniku do ustawy o emeryturach pomostowych, nie zaś w załączniku do ww. rozporządzenia.

Przechodząc do analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, podkreślić należy, iż także w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych obowiązuje zasada kontradyktoryjności wyrażona w art. 232 k.p.c. w zw. z art. 6 k.c. Zgodnie z zasadą kontradyktoryjności, ciężar dowodu spoczywa na stronach postępowania cywilnego. To one, a nie sąd, są wyłącznym dysponentem toczącego się postępowania i one wreszcie ponoszą odpowiedzialność za jego wynik. Przepis art. 6 k.c. stanowi, iż ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Przepis art. 232 § 1 zd. 1 k.p.c. stanowi natomiast odpowiednio, że strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Obowiązek przedstawienia dowodów spoczywa zatem na stronach (art. 3 k.p.c.), a ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie (art. 227 k.p.c.) spoczywa na stronie, która z faktów tych wywodzi skutki prawne.

W ocenie Sądu Apelacyjnego całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego nie pozwalał na ustalenie i przyjęcie, iż ubezpieczony w spornym okresie stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace, które można kwalifikować jako prace w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ustawy o emeryturach pomostowych, w szczególności wskazane pod poz. 28 i 29 załącznika nr 1 do tej ustawy. Na potwierdzenie pracy w warunkach szczególnych ubezpieczony zaoferował zaświadczenie z dnia 8 kwietnia 2024 r., wystawione przez byłego pracodawcę, niemniej jednak – mimo wskazania w jego treści, iż okres zatrudnienia ubezpieczonego w (...) zalicza się do okresu w warunkach szczególnych o jakich mowa w § 4 rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r., to jednak było to niewystarczające dla uznania tego okresu jako stażu uprawniającego do nabycia emerytury pomostowej, w rozumieniu przepisów tejże właśnie ustawy. Co więcej – jak wynikało z treści pisma pracodawcy z dnia 8 kwietnia 2024 r., stanowiska pracy jakie zajmował ubezpieczony nie występują w załączniku do ww. ustawy o emeryturach pomostowych, wobec czego sporządzenie zaświadczenia o pracy w szczególnym charakterze okazało się niemożliwe. Pomimo tego, iż w konfrontacji ww. zaświadczenia z dowodami w postaci osobowych źródeł dowodowych możliwe było ustalenie i przyjęcie, iż ubezpieczony po części wykonywał prace, o jakich mowa w szczególności pod poz. 28 załącznika nr 1 do ustawy o emeryturach pomostowych, a więc prace przy spawaniu wewnątrz kotłów-palenisk, to jednak – z zeznań świadków i ubezpieczonego wynikało, iż stanowiły one tylko część zadań powierzonych ubezpieczonemu. Skoro przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe potwierdziło, iż wnioskodawca zajmował się także spawaniem różnego rodzaju elementów wykonywanym zarówno w warsztacie, jak i na otwartej przestrzeni, trudno uznać, iż praca ubezpieczonego polegała wyłącznie na stałym i w pełnym wymiarze czasu jego pracy -spawaniu wewnątrz kotłów-palenisk.

Wykonywanie pracy w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy oznacza, że pracownik nie ma powierzonych innych obowiązków jak tylko te, które dotyczą pracy w szczególnych warunkach (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 17 października 2011 roku, I UK 174/11). Tylko incydentalne, krótkotrwałe i uboczne czynności nieodpowiadające pracy w warunkach szczególnych, wykonywane w wymiarze nieznaczącym dla schematu codziennych i stałych obowiązków pracownika zatrudnionego w warunkach szczególnych, nie wpływają na przyjęcie, że praca była wykonywana w pełnym wymiarze. W ocenie Sądu Apelacyjnego, wykonywane przez odwołującego prace spawalnicze nie sprowadzające się stricte do spawania wewnątrz pomieszczeń o bardzo małej kubaturze z utrudnioną wentylacją, a więc prace wykonywane na otwartej przestrzeni (np. przy spawaniu bram, wózków, torów), czy w warsztacie nie należały do incydentalnych, krótkotrwałych i ubocznych, w wymiarze nieznaczącym dla schematu codziennych i stałych obowiązków pracownika zatrudnionego w warunkach szczególnych, lecz były stałą częścią obowiązków pracowniczych wnioskodawcy.

Co więcej wykaz prac określonych w art. 3 ust. 1 i 3 jest zamknięty i nie podlega uzupełnieniu, co oznacza, że cech pracy o szczególnym charakterze lub w szczególnych warunkach nie mogą posiadać inne prace, choćby sposób ich wykonywania i ich jakość mogła obniżyć się z wiekiem (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 marca 2012 r., II UK 164/11, OSNP 2013 nr 5-6, poz. 62).

Reasumując, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym zeznania samego odwołującego, a więc osoby która najlepiej wie, jakie prace i gdzie wykonywała, nie pozwalał uznać, że w spornym okresie wykonywał on stale i w pełnym wymiarze czasu prace w szczególnych warunkach w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych. Stwierdzić zatem należało, iż Sąd Okręgowy ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy w sposób niewszechstronny i pominął szereg istotnych okoliczności wskazanych przez świadków oraz odwołującego, czyniąc w istocie wadliwe ustalenia faktyczne oraz dochodząc do błędnych wniosków w przedmiocie warunków pracy odwołującego. W świetle zebranych dowodów uznać należało, że odwołujący nie spełniał łącznie wszystkich przesłanek ani z art. 4, ani z art. 49 ustawy o emeryturach pomostowych.

W związku z powyższym Sąd Apelacyjny – stosownie do treści przepisu art. 386 § 1 k.p.c. – zmienił zaskarżony wyrok i oddalił odwołanie, czemu wyraz dał w punkcie pierwszym sentencji.

Konsekwencją powyższego była konieczność uznania apelacji wniesionej przez ubezpieczonego za bezprzedmiotową, o czym Sąd Odwoławczy orzekł jak w punkcie drugim wyroku.

W punkcie trzecim sentencji wyroku Sąd zasądził od ubezpieczonego na rzecz pozwanego kwotę 270 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za drugą instancję, działając na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c., art. 99 i art. 108 § 1 zd. 1 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 265).

SSA Daria Stanek