III AUa 886/25

UZASADNIENIE

Sąd Okręgowy w Toruniu, IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2025 r., sygn. akt IV U 447/24 oddalił odwołanie.

Podstawę tego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia i rozważania Sądu I instancji:

Decyzją z dnia 13 marca 2024 roku znak: (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. na podstawie art. 57 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( Dz. U. z 2023 r., poz. 1251 ze zm. ) po rozpoznaniu wniosku z dnia 03 listopada 2023r. odmówił D. Ś. prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy.

W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, iż zgodnie z art. 57 w zw. z art. 58 ustawy emerytalnej renta z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który spełnił łącznie następujące warunki:

1.  jest niezdolny do pracy;

2.  ma wymagany okres ubezpieczenia, tj. 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych w ostatnim dziesięcioleciu przed zgłoszeniem wniosku lub powstaniem niezdolności do pracy;

3.  niezdolność do pracy powstała w okresach składkowych i nieskładkowych wymienionych w art. 57 pkt. 3 w związku z art. 6 i 7 ustawy emerytalnej lub w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów.

Przepisu zawartego w punkcie 2 nie stosuje się do ubezpieczonego, który udowodnił co najmniej 30 - letni okres składkowy oraz został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy.

Przepisu zawartego w punkcie 3 nie stosuje się do ubezpieczonego, który udowodnił okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 25 lat dla mężczyzn oraz jest całkowicie niezdolny do pracy.

Organ rentowy podał, że odmawia przyznania renty, ponieważ niezdolność do pracy nie powstała w trakcie okresów składkowych lub nieskładkowych ani w ciągu 18 miesięcy od ich ustania. Orzeczeniem Komisji Lekarskiej ZUS z 04.03.2024r. ustalono, że ubezpieczony jest częściowo niezdolny do pracy, brak jest możliwości ustalenia daty powstania niezdolności. Zgodnie z przepisem art. 14 ust. 2 ustawy emerytalnej w takim przypadku za datę powstania niezdolności do pracy przyjmuje się datę zgłoszenia wniosku o rentę, tj. 03.11.2023r.

ZUS poinformował też, że w ostatnim dziesięcioleciu przed zgłoszeniem wniosku i przed powstaniem niezdolności do pracy, tj. od 03.11.2013r. do 02.11.2023r. ubezpieczony udowodnił:

- okresy składkowe - 4 lata, 4 miesiące i 14 dni,

- okresy nieskładkowe ograniczone do 1/3 okresów składkowych - 1 rok, 5 miesięcy i 15 dni.

Łącznie okresy składkowe i nieskładkowe wynoszą 5 lat, 9 miesięcy i 29 dni.

Na podstawie dowodów dołączonych do wniosku - uzyskanych w wyniku przeprowadzonego postępowania Zakład przyjął za udowodnione okresy:

- nieskładkowe - 2 lata, 5 miesięcy i 18 dni,

- składkowe - 17 lat, 9 miesięcy i 6 dni.

Staż sumaryczny - 20 lat, 2 miesiące i 24 dni.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł D. Ś., zarzucając oparcie się na orzeczeniu Komisji Lekarskiej ZUS z dnia 04.03.2024r. i wnosząc o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych o specjalnościach odpowiadających jego chorobom, jak też dowodu z zeznań świadka, w konsekwencji - o zmianę decyzji ZUS w całości i przyznanie mu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy.

W uzasadnieniu odwołania ubezpieczony podał, iż zdiagnozowano u niego chorobę dolnej części kręgosłupa, dysplazję włóknistą kości, która z początku była źle zdiagnozowana , a borelioza nie była wcale zdiagnozowana. Otrzymywał zasiłek chorobowy, a następnie świadczenie rehabilitacyjne. Zdaniem ubezpieczonego faktyczny dzień powstania niezdolności do pracy to dzień 09.05.2018r., w którym uległ wypadkowi przy pracy.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2025r. ubezpieczony oświadczył, iż wnosi o prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i że jest niezdolny do pracy od 2018 roku, przyznał, że do dnia 05.03.2020r. pobierał świadczenie rehabilitacyjne i od tej daty nigdzie nie pracuje, nie pobierał też zasiłku dla bezrobotnych.

D. Ś. urodził się (...) Posiada wykształcenie zasadnicze zawodowe w zawodzie piekarza, ostatnio wykonywał pracę tapicera linii produkcyjnej w (...)Spółce z o.o. w B. ( do 30 września 2019r.).

W dniu 30.01.2020r. ubezpieczony złożył pierwszy wniosek o rentę z tytułu niezdolności do pracy. Lekarz Orzecznik ZUS w orzeczeniu z dnia 19.02.2020r. uznał, iż ubezpieczony nie jest niezdolny do pracy, co podtrzymała Komisja Lekarska ZUS w orzeczeniu z dnia 11.03.2020r. ZUS decyzją z dnia 01.04.2020r. odmówił ubezpieczonemu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy z powodu braku niezdolności ubezpieczonego do pracy.

D. Ś. wniósł odwołanie od powyższej decyzji do Sądu Okręgowego w Toruniu, który w toku postępowania dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego neurochirurga, który w swojej opinii z dnia 29.09.2020r. uznał, iż ubezpieczony nie jest niezdolny do pracy. Sąd Okręgowy w Toruniu wyrokiem z dnia 09 grudnia 2020r. oddalił odwołanie ubezpieczonego.

Ubezpieczony miał prawo do świadczenia rehabilitacyjnego od dnia 12 marca 2019r. do dnia 05 marca 2020r. Po tej dacie nie pozostawał w zatrudnieniu, nie pobierał też zasiłku dla bezrobotnych

W dniu 03 listopada 2023r. ubezpieczony złożył kolejny wniosek o rentę z tytułu niezdolności do pracy.

Lekarz Orzecznik ZUS orzeczeniem z dnia 09.01.2024r. uznał, iż ubezpieczony jest częściowo niezdolny do pracy do 31.01.2025r., data powstania częściowej niezdolności do pracy - to 03.11.2023r. Lekarz Orzecznik ZUS rozpoznał u ubezpieczonego:

-chorobę zwyrodnieniowo - dyskopatyczną kręgosłupa z zespołem bólowym,

- ognisko dysplazji włóknistej prawego talerza biodrowego bez upośledzenia funkcji,

- przewlekłe zapalenie oskrzeli,

-stan po leczeniu operacyjnym przepukliny brzusznej w bliźnie po appendectomii 04/2023,

- boreliozę przebytą,

- nikotynizm.

ZUS decyzją z dnia 14.02.2024r. odmówił ubezpieczonemu prawa do renty.

D. Ś. wniósł sprzeciw od orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu - do Komisji Lekarskiej ZUS, która w orzeczeniu z dnia 04.03.2024r. uznała, że ubezpieczony jest częściowo niezdolny do pracy do 31.01.2025r., przy czym stwierdziła, iż nie da się ustalić daty powstania częściowej niezdolności do pracy.

Decyzją z dnia 13 marca 2024 roku znak: (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. na podstawie art. 57 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( Dz. U. z 2023 r., poz. 1251 ze zm. ) po rozpoznaniu wniosku z dnia 03 listopada 2023 r. odmówił D. Ś. prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Jednocześnie została uchylona decyzja ZUS z dnia 14.02.2024r.

Ubezpieczony w ostatnim dziesięcioleciu przed zgłoszeniem wniosku i przed powstaniem niezdolności do pracy, tj. od 03.11.2013r. do 02.11.2023r. udowodnił:

- okresy składkowe - 4 lata, 4 miesiące i 14 dni,

- okresy nieskładkowe ograniczone do 1/3 okresów składkowych - 1 rok, 5 miesięcy i 15 dni.

Łącznie okresy składkowe i nieskładkowe wynoszą 5 lat, 9 miesięcy i 29 dni.

Na podstawie dowodów dołączonych do wniosku - uzyskanych w wyniku przeprowadzonego postępowania Zakład przyjął za udowodnione okresy:

- nieskładkowe - 2 lata, 5 miesięcy i 18 dni,

- składkowe - 17 lat, 9 miesięcy i 6 dni.

Staż sumaryczny - 20 lat, 2 miesiące i 24 dni.

Biegła sądowa neurolog, po zapoznaniu się z dokumentacją medyczną i orzeczniczą ubezpieczonego, zebraniu wywiadu, po przeprowadzeniu badań lekarskich w opinii z dnia 01.10.2024r. rozpoznała u D. Ś.:

- zespół bólowy - korzeniowy kręgosłupa lędźwiowo - krzyżowego na tle zmian zwyrodnieniowo - dyskopatycznych, bez neurologicznych objawów ubytkowych,

- ognisko dysplazji włóknistej prawego talerza biodrowego,

- boreliozę.

W opinii lekarskiej biegła podała, iż w badaniu przedmiotowym neurologicznym stwierdza się dodatnie objawy korzeniowe z odcinka lędźwiowego kręgosłupa bez istotnych neurologicznie objawów ubytkowych oraz dysfunkcję ruchową stawu biodrowego prawego. Nie stwierdza się objawów uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego - objawów ogniskowych. W ocenie biegłej spowodowane zmiany i spowodowany nimi stopień naruszenia sprawności organizmu powodują częściową niezdolność do pracy od daty złożenia wniosku ( 03.11.2023r.) - do 01.2025r. Biegła wskazała, że ubezpieczony był badany we wrześniu 2020r. przez biegłego neurochirurga, który nie stwierdził długotrwałej niezdolności do pracy, stąd brak jest podstaw do uznania wcześniejszej niezdolności do pracy. Dla uzyskania pełnego obrazu klinicznego wskazane jest przeprowadzenie dodatkowego badania przez biegłego specjalistę ortopedę.

Biegły ortopeda w opinii z dnia 06.02.2025r., po zebraniu wywiadu, zapoznaniu się z dokumentacją medyczną i po przeprowadzeniu badania ortopedycznego rozpoznał u ubezpieczonego:

- chorobę zwyrodnieniowo - dyskopatyczną kręgosłupa,

- stan po leczeniu operacyjnym dysplazji włóknistej prawej kości biodrowej,

- stan po leczeniu operacyjnym z powodu nawykowego zwichnięcia barku lewego.

Biegły ortopeda nie znalazł podstaw do uznania ubezpieczonego za długotrwale niezdolnego do pracy. Biegły podał, iż schorzenie kręgosłupa zostało ocenione przez biegłego neurologa i z tą oceną biegły ortopeda się zgodził. Schorzenie barku nie powoduje istotnego upośledzenia funkcji, wynik leczenia operacyjnego jest dobry, nie występują nawroty zwichnięcia barku. Także przebyty zabieg usunięcia ogniska dysplazji włóknistej nie spowodował istotnego upośledzenia funkcji. Biegły wskazał, iż nie występuje żadne uzasadnienie posługiwania się kulami podczas chodzenia, trzeba traktować to jako demonstrację swojej niepełnosprawności przez ubezpieczonego. Wnioskodawca jest zdolny do pracy zgodnie z posiadanymi kwalifikacjami. Biegły zgodził się z orzeczeniem Komisji Lekarskiej ZUS z dnia 04.03.2024r.

Powyższy stan faktyczny został ustalony na podstawie dokumentów znajdujących się w załączonych aktach rentowych i dokumentacji lekarskiej, a także w oparciu o dwie opinie biegłych lekarzy: neurologa i ortopedy.

Sąd uznał za wiarygodne dowody z dokumentów zaliczone do materiału dowodowego sprawy, albowiem żadna ze stron nie kwestionowała ich autentyczności ani też prawdziwości zawartych w nich informacji, nie budziły one także wątpliwości Sądu.

Na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2025r. Sąd na podstawie art. 235 ^{( 2 )}§ 1 pkt. 5 k.p.c. pominął dowód z zeznań świadka P. W. oraz z ustnej opinii uzupełniającej biegłego neurologa. Dopuszczenie tych dowodów spowodowałoby wyłącznie przedłużenie postępowania sadowego. Jeśli chodzi o dowód z zeznań świadka - na okoliczność ustalenia daty powstania niezdolności do pracy, to dowód ten byłby dowodem pobocznym i nieprzydatnym w postępowaniu, bowiem ustalenie daty powstania niezdolności do pracy winno opierać się na opinii biegłych lekarzy, w oparciu o ich wiadomości specjalne, To biegli lekarze, głównie w oparciu o ocenę dokumentacji medycznej ubezpieczonego, byli w stanie wypowiedzieć się, czy ubezpieczony jest niezdolny do pracy i od jakiej daty. W związku z tym ocena świadka na okoliczność ustalenia początkowej daty niezdolności do pracy byłaby niemiarodajna.

Sąd pominął też dowód z ustnej opinii uzupełniającej biegłego neurologa, gdyż opinia podstawowa biegłego neurologa była opinią szczegółowo uzasadnioną, wydaną na podstawie badania ubezpieczonego i wywiadu z ubezpieczonym, oraz na podstawie dokumentacji medycznej dotyczącej ubezpieczonego. W związku z tym Sąd nie widział potrzeby, aby biegła neurolog uzupełniała opinię w zakresie leków i środków przeciwbólowych, które przyjmuje ubezpieczony. Zadaniem biegłej było ustalenie schorzeń, które występują u ubezpieczonego oraz ustalenie, czy ubezpieczony jest niezdolny do pracy, w jakim stopniu i w jakim okresie. Z tego zadania biegła neurolog wywiązała się w pełnym zakresie.

Sąd podzielił stanowisko wskazane przez biegłych: neurologa i ortopedy w przedłożonych opiniach. Prezentowane przez biegłych w treści wskazanych opinii twierdzenia znajdują pełne odzwierciedlenie w dokumentacji medycznej, przy jednoczesnym jej weryfikowaniu ze stanem zdrowia ubezpieczonego. Wszystkie wnioski opinii zostały przez biegłych fachowo, logicznie i wyczerpująco uzasadnione. Powołani biegli są jednocześnie doświadczonymi specjalistami z tych dziedzin medycyny, które odpowiadają schorzeniom D. Ś..

Biegły ortopeda uznał stanowczo, iż ubezpieczony nie jest niezdolny do pracy. Biegła neurolog uznała, że ubezpieczony jest częściowo niezdolny do pracy od daty złożenia wniosku rentowego, tj. od dnia 03.11.2023r. Jej opinia pokrywa się w tym zakresie z orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS. Poza tym słusznie i rzeczowo biegła wskazała, iż ubezpieczony był badany przez biegłego neurochirurga w 2020r., który nie stwierdził u niego niezdolności do pracy. W związku z tym Sąd nie podzielił stanowiska D. Ś., który twierdził, że jego niezdolność do pracy powstała w 2018r.

Sąd uznał powyższe opinie biegłych za miarodajne dla ustalenia faktycznego zdrowia ubezpieczonego i jego przełożenia na możliwości zarobkowe. Należy wskazać też, że biegli sporządzili opinie w oparciu o badanie ubezpieczonego, wywiad lekarski oraz w oparciu o przedłożoną dokumentacje lekarską, opierając się na swojej wiedzy medycznej i doświadczeniu zawodowym. Są to biegli obiektywni, nie związani z żadną ze stron postępowania, w przeciwieństwie do lekarzy orzeczników ZUS, którzy reprezentują stronę pozwaną. Opinie są logiczne, rzeczowe, stanowcze i w pełni odpowiadają na pytania Sądu.

Na gruncie zgłaszanych w toku sprawy twierdzeń i zarzutów należy wskazać, iż istota sporu w niniejszej sprawie koncentrowała się na ustaleniu, kiedy powstała częściowa niezdolność do pracy ubezpieczonego i w konsekwencji czy spełnia on przesłanki do uzyskania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy w trybie przepisu art. 57 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Organ rentowy wywodził, iż ustalony stopień niezdolności powstał po upływie 18 miesięcy od ustania ostatniego okresu ubezpieczenia.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja jest prawidłowa.

Przechodząc do analizy prawnej należy wskazać, iż przesłanki renty z tytułu niezdolności do pracy zostały zawarte w art. 57-58 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( Dz. U. z 2023.1251). Zgodnie z art. 57 ust. 1 w/w ustawy prawo do renty przysługuje ubezpieczonemu, który spełnia łącznie następujące warunki :

1.  jest niezdolny do pracy;

2.  ma wymagany okres składkowy i nieskładkowy;

3.  niezdolność do pracy powstała w okresach, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt. 1 i 2, pkt. 3 lit. b, pkt. 4, 6, 7 i 9, ust. 2 pkt. 1, 3 - 8 i 9 lit. a, pkt. 10 lit. a, pkt. 11 - 12, 13 lit. a, pkt. 14 lit. a i pkt. 15 - 17 oraz art. 7 pkt. 1 - 4, 5 lit. a, pkt. 6 i 12, oraz w okresach pobierania świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego, za które nie było obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów.

Przepis art. 57 ust. 2 ustawy przewiduje wyjątek od konieczności spełnienia powyższych przesłanek wskazując, iż do ubezpieczonego, który udowodnił okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiety i 25 lat dla mężczyzny oraz jest całkowicie niezdolny do pracy nie stosuje się art. 57 ust. 1 pkt. 3.

Z kolei art. 58 ustawy wskazuje szczegółowo wymiar wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego. Zgodnie z ust. 1 pkt. 5 warunek posiadania wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego, w myśl art. 57 ust. 1 pkt. 2, uważa się za spełniony, gdy ubezpieczony osiągnął okres składkowy i nieskładkowy wynoszący łącznie co najmniej 5 lat - jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 30 lat. Okres, o którym mowa w ust. 1 pkt 5, powinien przypadać w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed zgłoszeniem wniosku o rentę lub przed dniem powstania niezdolności do pracy, przy czym do okresu tego nie wlicza się okresów pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, renty rodzinnej oraz okresów pobierania świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego (ust. 2). Ustęp 3 art. 58 ustawy przewiduje wyjątek od konieczności legitymowania się powyższym okresem ubezpieczenia przewidziany dla ubezpieczonych, którzy zostali zgłoszeni do ubezpieczenia przed ukończeniem 18 lat albo w ciągu 6 miesięcy po ukończeniu nauki w szkole ponadpodstawowej, ponadgimnazjalnej lub w szkole wyższej oraz do dnia powstania niezdolności do pracy mieli, bez przerwy lub z przerwami nieprzekraczającymi 6 miesięcy, okresy składkowe i nieskładkowe.

Zgodnie z ust. 4 art. 58 ustawy – przepisu ust. 2 nie stosuje się do ubezpieczonego, który udowodnił okres składkowy, o którym mowa w art. 6, wynoszący co najmniej 25 lat dla kobiety i 30 lat dla mężczyzny oraz jest całkowicie niezdolny do pracy.

Definicja ustawowej niezdolności do pracy zawarta została natomiast w przepisie art. 12 ust. 1 ustawy zgodnie, z którym niezdolną do pracy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu. W przepisach ustępów 2 i 3 cytowanego przepisu jest natomiast mowa o różnicy między niezdolnością do pracy całkowitą oraz częściową. Całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy (art. 12 ust. 2 ustawy ), zaś częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji (art. 12 ust. 3 ustawy ). Przy ocenie stopnia i przewidywanego okresu niezdolności do pracy oraz rokowania co do odzyskania zdolności do pracy uwzględnia się: stopień naruszenia sprawności organizmu oraz możliwości przywrócenia niezbędnej sprawności w drodze leczenia i rehabilitacji, możliwość wykonywania dotychczasowej pracy lub podjęcia innej pracy oraz celowość przekwalifikowania zawodowego, biorąc pod uwagę rodzaj i charakter dotychczas wykonywanej pracy, poziom wykształcenia, wiek i predyspozycje psychofizyczne (art. 13 ustawy ).

W niniejszej sprawie ubezpieczony został uznany za osobę częściowo niezdolną do pracy, a zatem spełnił pierwszą z przesłanek ( art. 57 ust. 1 pkt. 1 ustawy), Organ rentowy nie kwestionował też wymogu posiadania przez ubezpieczonego wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego. Niemniej jednak przeprowadzone podstępowanie dowodowe nie pozwoliło na ustalenie spełnienia przesłanki z art. 57 ust.1 pkt. 3 ustawy.

Zgodnie z jednoznaczną opinią biegłego lekarza neurologa częściowa niezdolność do pracy ubezpieczonego, która była podstawą wydania zaskarżonej decyzji, powstała w dniu złożenia wniosku o rentę, tj. w dniu 03 listopada 2023 roku.

Sąd podzielił stanowisko biegłego. Gdyby rację miał ubezpieczony co do daty powstania niezdolności do pracy w 2018r., to potwierdziłby to biegły neurochirurg w swojej opinii sądowo – lekarskiej w trakcie postępowania sądowego, gdy ubezpieczony odwołał się od pierwszej decyzji ZUS odmawiającej mu prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy. Tymczasem biegły neurochirurg nie stwierdził w 2020r. niezdolności do pracy ubezpieczonego, co przemawia za wiarygodnością i prawidłowością opinii biegłego neurologa w niniejszej sprawie.

W tym stanie rzeczy należy przyjąć, iż ubezpieczony nie wykazał, że jego częściowa niezdolność do pracy powstała w innej dacie niż 03.11.2023r. Ostatni okres ubezpieczenia wnioskodawcy przed powstaniem tej niezdolności, jakim był okres pobierania przez niego świadczenia rehabilitacyjnego, upłynął w dniu 05.03.2020r. Stąd też częściowa niezdolność do pracy D. Ś. (powstała w dniu 03.11.2023 roku) powstała po upływie 18 miesięcy od ustania ostatniego okresu ubezpieczenia.

Niezdolność do pracy wnioskodawcy nie powstała więc w okresach ubezpieczenia, ani w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów.

Reasumując należy wskazać, iż skarżona decyzja organu rentowego z dnia 13 marca 2024 r. jest w pełni poprawna i zgodna z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Ubezpieczony, aczkolwiek uznany za częściowo niezdolnego do pracy, nie spełnia warunku określonego w art. 57 ust.1 pkt. 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Z uwagi na powyższe Sąd Okręgowy w oparciu o art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c. oddalił odwołanie jako niezasadne.

Powyższy wyrok zaskarżył w całości D. Ś. , zarzucając wyrokowi naruszenie przepisów prawa materialnego art. 57 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r,. op.cit. wyżej, poprzez jego niezastosowanie oraz błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że niezdolność do pracy nie powstała w okresie ubezpieczenia, ani w ciągu 18 m-cy od ustania tychże okresów. Skarżący wnosił o zmianę zaskarżonego wyporki i przyznanie Mu prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do prący, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do jej ponownego rozpoznania przez sąd I instancji.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja D. Ś. nie zasługiwała na uwzględnienie.

Po pierwsze należy wskazać, iż wniosek skarżącego zawarty w apelacji o ewentualne uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do jej ponownego rozpoznania przez sąd I instancji nie odpowiada w ogóle normie art. 386§4 kpc, po jego nowelizacji, albowiem w sprawie nie zachodzi żadna z dwóch przesłanek warunkujących zastosowaniem tego przepisu. Sąd I instancji nie tylko przeprowadził postępowanie dowodowe w wystarczającym zakresie dla kategorycznego rozstrzygnięcia sprawy, ale i rozpoznał jej istotę.

Sąd I instancji w sposób prawidłowy ustalił stan faktyczny sprawy w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, zaś w swych ustaleniach i wnioskach nie wykroczył poza ramy swobodnej oceny wiarygodności i mocy dowodów wynikające z przepisu art. 233 k.p.c., nie popełnił też błędów w rozumowaniu w zakresie zarówno ustalonych faktów, jak też ich kwalifikacji prawnej. Sąd Apelacyjny podziela argumenty zawarte w uzasadnieniu Sądu Okręgowego i przyjmuje je za własne nie znajdując tym samym podstawy do ponownego przytaczania dokonanych już ustaleń faktycznych (por. wyrok Sądu Najwyższego z 5 listopada 1998r., sygn. I PKN 339/98, opubl. OSNAPiUS z 1999 r., z. 24, poz. 776).

W kontekście powyższego zważyć należy, że nie zasługiwał na uwzględnienie podniesiony w apelacji zarzut naruszenia art. 227 i art. 233 k.p.c. Do naruszenia powyższego przepisu mogłoby dojść tylko wówczas, gdyby apelujący wykazał uchybienie podstawowym regułom służącym ocenie wiarygodności i mocy poszczególnych dowodów, tj. regułom logicznego myślenia, zasadzie doświadczenia życiowego i właściwego kojarzenia faktów (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 2005 r., III CK 314/05, LEX nr 172176). Zdaniem Sądu Apelacyjnego nie można zarzucić Sądowi I instancji naruszenia powyższych reguł, albowiem jeżeli z określonego materiału dowodowego wyprowadza on wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena Sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne. Tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami, lub gdy wnioskowanie Sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo - skutkowych, to przeprowadzona przez Sąd ocena dowodów może być skutecznie podważona (por. wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia 15 grudnia 2005 r., I ACa 513/05, LEX nr 186115). Taka sytuacja w analizowanej sprawie nie miała miejsca.

W przedmiotowej sprawie istota sporu sprowadzała się do ustalenia, czy stan zdrowia D. Ś. kwalifikował go do grupy osób niezdolnych do pracy, a jeżeli tak, to kiedy powstała owa częściowa niezdolność do pracy, jak ustalił pozwany organ rentowy.

Spór stron należało rozstrzygać w oparciu o przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1270), a ściślej rzecz ujmując m. in. w oparciu o treść art. 57 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym renta z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który jest niezdolny do pracy, ma wymagany okres składkowy i nieskładkowy, a nadto jego niezdolność do pracy powstała we wskazanym w tym przepisie okresie.

Definicję osoby niezdolnej do pracy zawiera przepis art. 12 ust. 1 cytowanej ustawy, który określa ją, jako osobę, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu. Przy ocenie stopnia i przewidywanego okresu niezdolności do pracy oraz rokowania, co do odzyskania zdolności do pracy należy mieć na uwadze również przepis art. 13 ust. 1 tej ustawy, który nakazuje uwzględnić stopień naruszenia sprawności organizmu, możliwości przywrócenia niezbędnej sprawności w drodze leczenia i rehabilitacji oraz możliwość wykonywania dotychczasowej pracy lub podjęcia innej oraz celowość przekwalifikowania zawodowego, biorąc pod uwagę rodzaj i charakter dotychczas wykonywanej pracy, poziom wykształcenia, wiek i predyspozycje psychofizyczne.

Niezdolność do pracy jest kategorią prawną, zatem kwalifikacja danego stanu faktycznego ustalonego na podstawie opinii biegłych w zakresie wymagającym wiedzy medycznej należy do Sądu, a nie do biegłych. Dla oceny i stopnia zaawansowania chorób, ich wpływu na stan czynnościowy organizmu uprawnione są osoby posiadające fachową wiedzę medyczną, a zatem okoliczności tych można dowodzić tylko przez dowód z opinii biegłych (art. 278 k.p.c.). Opinia biegłego ma na celu ułatwienie sądowi należytej oceny zebranego materiału dowodowego, wtedy gdy potrzebne są do tego wiadomości specjalne. Dlatego też opinie sądowo-lekarskie sporządzone w sprawie przez lekarzy specjalistów dla oceny schorzeń ubezpieczonego mają zasadniczy walor dowodowy.

W celu ustalenia, czy od kiedy wnioskodawca jest osobą niezdolną do pracy Sąd Okręgowy przeprowadził wystarczające postępowanie dowodowe, w ramach którego dopuścił i przeprowadził dowód z opinii biegłych lekarzy sądowych, specjalistów z zakresu ortopedii – i neurologii, którzy przekonująco uzasadnili stanowisko zgodne z ustaleniami organu rentowego, o powstaniu częściowej niezdolności ubezpieczonego do pracy od dnia 3 listopada 2023r., a nie wcześniej. Należy w tym miejscy wyraźnie podkreślić, iż nie każde naruszenie sprawności, organizmu dotkliwe dla samej strony jest już równoznaczne z niezdolnością do pracy w ujęciu prawno- materialnym wyżej wskazanym.

W ocenie Sądu Apelacyjnego dokonana przez biegłych - wyżej wskazanych - ocena wpływu rozpoznanych u wnioskodawcy schorzeń neurologiczno-ortopedycznych, na jego zdolność do pracy uwzględnia zarówno definicję niezdolności do pracy wynikającą z art. 12 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, jak i wymienione w art. 13 ust. 1 wskazanej ustawy czynniki (medyczne i zawodowe), które, zgodnie ze wskazaniami ustawodawcy, należy brać pod uwagę przy ocenie stopnia niezdolności. Sąd Apelacyjny nie miał żadnych wątpliwości, iż dokonane przez specjalistów ustalenia zostały oparte na szczegółowej analizie zarówno dokumentacji medycznej wnioskodawcy, jak i wynikach przeprowadzonych badań, zaś wyprowadzone przez niech szczegółowo, wyczerpująco i logicznie uzasadnione wnioski nie pozostawiły najmniejszych wątpliwości w zakresie daty powstania niezdolności częściowej do pracy D. Ś..

Zajmując stanowisko w przedmiocie apelacji, wskazać należy, iż podniesione zarzuty nie zasługują na uwzględnienie i sprowadzają się de facto do polemiki z opiniami biegłych.

Wobec stanowczych wniosków płynących z opinii biegłego stanowiących podstawę dowodową dla orzekania, nie było - zdaniem Sądu Apelacyjnego - potrzeby powoływania świadków, na okoliczności o charakterze medycznym, które zostały już dostatecznie wyjaśnione przez biegłych lekarzy sądowych. Mając na uwadze powyższe Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącego zawartego w apelacji w trybie art. 381 kpc. Podniesiony przez skarżącego w apelacji zarzut dokonania błędnych ustaleń faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, uznać należało za bezzasadny.

Mając na uwadze powyższe, Sąd Apelacyjny doszedł do przekonania, iż Sąd I instancji przeprowadził wystarczające do rozstrzygnięcia sporu postępowanie dowodowe, dochodząc ostatecznie do wniosku, że D. Ś. nie jest osobą częściowo niezdolną do pracy w okresach ubezpieczenia, ani do upływu 18-tu miesięcy od ich ustania, tj. nie spełnia warunków prawno-materialnych dla nabycia prawa do renty,.

Z tych względów, podzielając stanowisko Sądu I instancji i uznając apelację za bezzasadną, Sąd Apelacyjny, na mocy art. 385 k.p.c., orzekł jak w punkcie 1 sentencji.

SSA Daria Stanek