II UKN 50/00

Wyrok z dnia 17 listopada 2000 r. II UKN 50/00 Prokuratorowi, którego stosunek pracy wygasł na podstawie do art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o zmianie ustawy o Prokuraturze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia oraz ustawy o Sądzie Najwyższym (Dz.U. Nr 20, poz. 121) nie przysługuje prawo do uposażenia w stanie spoczynku przewidziane w art. 711 § 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (jednolity tekst: Dz.U. z 1994 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.) w związku z art. 62a ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze (jednolity tekst: Dz.U. z 1994 r. Nr 19, poz. 70 ze zm.) w sytua- cji, gdy prawo do renty inwalidzkiej nabył wprawdzie w terminie wskazanym w art. 32 pkt 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pra- cowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.), lecz po wygaśnięciu sto- sunku pracy. Przewodniczący SSN Teresa Romer, Sędziowie SN: Stefania Szymańska, Maria Tyszel (sprawozdawca) Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2000 r. sprawy z po- wództwa Teodora Jana S. przeciwko Skarbowi Państwa - Prokuraturze Wojewódz- kiej w W. o wynagrodzenie (uposażenie emerytalne), na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 4 listopada 1999 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie wyro- kiem z dnia 4 listopada 1999 r. [...] oddalił apelację Teodora Jana S. od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 4 stycznia 1999 r. [...]- oddalającego jego powództwo w sprawie przeciwko Skarbowi Państwa – Prokuraturze Wojewódzkiej w W. o „stwierdzenie, że od dnia 1 stycznia 1998 r. jest 2 uprawniony do pobierania uposażenia prokuratora w stanie spoczynku” i zasądzenia kwoty 13.461,30 zł tytułem różnicy pomiędzy wysokością tego uposażenia a emery- turą pobieraną z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Przy bezspornym stanie fak- tycznym, że wnioskodawca wykazał pracę na stanowiskach prokuratorskich w okre- sie od 15 września 1955 r. do 30 września 1990 r., a więc w wymiarze ponad 35 lat, Sąd Apelacyjny uznał za trafne stanowisko Sądu pierwszej instancji, że wnioskodaw- ca nie spełnia warunków z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych ustaw (Dz.U. Nr 124, poz. 782) i nie ma prawa do uposażenia prokuratora w stanie spoczynku. W kasacji, wnioskodawca zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: „I. naruszenie konstytucyjnej zasady państwa prawnego wyrażonej w art. 2 Konstytu- cji RP poprzez obrazę art. 6 ust. 1 w zw. z art. 59 § 4 i 62a Ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r., Dz.U. Nr 124, poz. 782 polegającą na bezpodstawnym przyjęciu, że art. 6 ust. 1 cyt. Ustawy nie dotyczy tych prokuratorów, z którymi stosunek służbowy roz- wiązany został z innej przyczyny, niż w celu ich przejścia na rentę lub emeryturę, przy czym ta bezpodstawność polegała na dowolnym uznaniu, że przytoczony w tymże przepisie art. 71 § 2 tejże Ustawy nie tylko określa wysokość uposażenia, ale również przenosi na art. 6 ust. 1 ustawy z 28.08.1997 r. wymogi określone w art. 28 ustawy z dnia 16.09.1982 r. – Dz.U. Nr 31, poz. 214 podczas, gdy przenoszenie tych wymogów jest niedopuszczalne, gdyż dyspozycje tych przepisów dotyczą odmien- nych świadczeń, zawierają nie korespondujące ze sobą sformułowania oraz brak jest w przedmiotowym art. 6 ust. 1 wzmianki wprowadzającej to dodatkowe uwarunkowa- nie, a z zestawienia przepisów przedmiotowego art. 6 ust. 1 z art. 59 § 4 i 62a wyni- ka, że jedynym warunkiem do uzyskania uposażenia z przedmiotowego art. 6 ust. 1 jest kwalifikowany staż pracy, czyli staż dłuższy od wymaganego przepisami doty- czącymi emerytur i rent, odbyty wyłącznie na stanowiskach prokuratorskich lub sę- dziowskich; II. obrazę przepisów art. 32 Ustawy z dnia 14.12.1982 r., Dz.U. Nr 40, poz. 267 i art. 6 ust. 2 Ustawy z dnia 17.10.1991 r., Dz.U. Nr 104, poz. 450 , poprzez uznanie, że uzyskanie renty przed upływem dwóch miesięcy od zaprzestania pobie- rania zasiłku dla bezrobotnych nie stanowi spełnienia warunku związku funkcjonal- nego między rozwiązaniem stosunku służbowego, a uzyskaniem tego świadczenia i pominięcie treści załączonej kopii wyroku Sądu Najwyższego z dnia 6.02.1998 r. o sygn. II UKN 449/97, w którym Sąd Najwyższy wyraził odmienny pogląd, podobnie jak w wyroku I PRN 111/93; III. obrazę art. 382 § 2 KPC i 387 § 1 KPC, która mogła 3 mieć wpływ na treść orzeczenia, polegającą na nieustosunkowaniu się do części wywodów apelacji, co uniemożliwia ocenę okoliczności, czy i które wywody uzasad- nienia wyroku pierwszej instancji uznane zostały za bezpodstawne”. Przytaczając cytowane podstawy kasacyjne, skarżący wniósł o uchylenie za- skarżonego wyroku oraz poprzedzającego go wyroku Sądu Okręgowego w Warsza- wie z dnia 4 stycznia 1999 r. [...] i o uwzględnienie wniosku sprecyzowanego w piś- mie z dnia 30 października 1998 r., który „rozszerza roszczenie zawężone na roz- prawie”. Rozpoznając sprawę, zgodnie z art. 39311 KPC w granicach kasacji, Sąd Naj- wyższy wziął pod uwagę, co następuje: Bezsporne w sprawie jest, że wnioskodawca pracował na stanowiskach pro- kuratorskich od dnia 15 września 1955 r. Przepis art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o zmianie ustawy o Prokuraturze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia oraz ustawy o Sądzie Najwyż- szym (Dz.U. Nr 20, poz. 121) upoważnił Prokuratora Generalnego do powołania, w terminie do 30 czerwca 1990 r. prokuratorów i wiceprokuratorów prokuratur woje- wódzkich i rejonowych, którzy zajmowali te stanowiska w dniu wejścia w życie tejże ustawy – na stanowiska prokuratorów prokuratur wojewódzkich i rejonowych, właści- wych ze względu na ich miejsce zamieszkania - jeżeli spełniali wymagania określone w art. 16 ust. 1 ustawy o prokuraturze. Stosownie natomiast do art. 6 ust. 2 wyżej powołanej ustawy z 22 marca 1990 r. stosunek pracy tych prokuratorów, których Prokurator Generalny nie powołał na stanowisko, wygasał z dniem 30 września 1990 r. Jest poza sporem, że wnioskodawca we wskazanym trybie nie został powołany na stanowisko prokuratora i jego stosunek pracy wygasł z dniem 30 września 1990 r. W okresie od 29 marca 1991 r. do 30 listopada 1992 r. był zarejestrowany w Rejono- wym Urzędzie Pracy jako bezrobotny, od 17 listopada 1992 r. pobierał rentę inwa- lidzką, a od dnia 26 marca 1997 r., tj. od ukończenia 65 lat życia uzyskał prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.). Z dniem 1 stycznia 1998 r. wszedł w życie przepis art. 711 § 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (jednolity tekst: Dz.U. z 1994 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.), zwanej dalej p.u.s.p., wprowadzony ustawą z dnia 28 4 sierpnia 1997 r., o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz nie- których innych ustaw (Dz.U. Nr 124, poz. 782 ze zm.), zwanej dalej ustawą z 28 sierpnia 1997 r., zgodnie z którym sędziemu przeniesionemu w stan spoczynku z powodu wieku, choroby lub utraty sił, przysługuje uposażenie w wysokości 75% wy- nagrodzenia zasadniczego wraz z dodatkiem za wysługę lat, pobieranego na ostat- nio zajmowanym stanowisku. Przepisem art. 3 pkt 4 tej samej ustawy (z 28 sierpnia 1997 r.) dodano w ustawie z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze (jednolity tekst: Dz.U. z 1994 r. Nr 19, poz. 70 ze zm.), przepis art. 62a, w myśl którego do prokurato- rów odpowiednio stosuje się między innymi art. 711 § 2 – 6 p.u.s.p. Zgodnie nato- miast z art. 6 ust. 1 ustawy z 28 sierpnia 1997 r., przepis art. 711 § 2 ma zastosowa- nie do sędziów i odpowiednio do prokuratorów, którzy uzyskali prawo do emerytury lub renty przed dniem wejścia w życie tejże ustawy, jeżeli prawo to nabyli zajmując stanowisko sędziego lub prokuratora. Całkowicie niezrozumiały jest kasacyjny zarzut naruszenia zaskarżonym wy- rokiem art. 6 ust. 1 ustawy z 28 sierpnia 1997 r., polegający na „dowolnym uznaniu, że przytoczony w tymże przepisie art. 71 § 2 tejże ustawy (...) przenosi na art. 6 ust. 1 (...) wymogi określone w art. 28 ustawy z dnia 16 września 1982 r. Dz.U. 31, poz. 214”. Pod wskazaną pozycją ogłoszona jest ustawa o pracownikach urzędów pań- stwowych, a jej art. 28 określa zasady, na jakich (i w jakiej wysokości), urzędnikom przechodzącym na emeryturę lub rentę, przysługuje prawo do jednorazowej odpra- wy. Przepis ten nie stanowił ani też nie mógł stanowić podstawy prawnej zaskarżo- nego wyroku. Dlatego też bezprzedmiotowe jest powołanie się kasacji na, odnoszący się również do odprawy rentowej, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 grudnia 1993 r., I PRN 111/93. Podkreślić należy, że brak „funkcjonalnego związku pomiędzy datą rozwiązania stosunku służbowego” wnioskodawcy, a uzyskaniem przez niego za- równo emerytury, jak i renty został szczegółowo uzasadniony w wyroku Sądu Naj- wyższego z dnia 17 lutego 2000 r., I PKN 535/99, którym oddalono kasację wnios- kodawcy w sprawie o odprawę emerytalną. Błędne jest przekonanie skarżącego, że istnieje „funkcjonalny związek pomię- dzy datą rozwiązania jego stosunku służbowego (...) a uzyskaniem renty inwalidzkiej przed upływem dwóch miesięcy od zaprzestania pobierania zasiłku dla bezrobot- nych”. Pogląd Sądu Najwyższego, wyrażony w wyroku z dnia 6 lutego 1998 r., II UKN 499/97 (a nie, w błędnie powołanym w kasacji – II UKN 449/97), w żadnym za- kresie nie odnosi się do stanu faktycznego stanowiącego podstawę zaskarżonego 5 rozstrzygnięcia. Skład orzekający w pełni podziela wyrażone w tym wyroku stanowi- sko, że wynikający z art. 32 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emery- talnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.), zwanej dalej ustawą o z.e.p., warunek powstania inwalidztwa w czasie zatrudnienia lub przed upływem 18 miesięcy od jego ustania jest spełniony, jeśli inwalidztwo powstało w czasie pobiera- nia zasiłku dla bezrobotnych lub w ciągu 18 miesięcy po ustaniu prawa do tego zasił- ku. Okres tych 18 miesięcy jest, z wyraźnej woli ustawodawcy, tylko okresem obję- tym ochroną ubezpieczeniową (zaopatrzeniową), co nie oznacza – wbrew poglądowi wyrażonemu w kasacji – że okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych jest swoistym przedłużeniem stosunku pracy, poprzedzającego zarejestrowanie się w Urzędzie Pracy. Stosunek pracy skarżącego na stanowisku prokuratora, zgodnie z powołanym wyżej art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 22 marca 1990 r., wygasł z dniem 30 września 1990 r. i ani wypłacenie wynagrodzenia przewidzianego w art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy o pracownikach urzędów państwowych, ani pobieranie zasiłku dla bezrobotnych przed uzyskaniem prawa do renty inwalidzkiej nie stanowiło restytucji stosunku pracy na stanowisku prokuratora. Nie znajduje też uzasadnienia pogląd skarżącego, że jedy- nym warunkiem uzyskania uposażenia w stanie spoczynku jest wykazanie odpo- wiedniego okresu pracy na stanowiskach prokuratorskich lub sędziowskich. Przede wszystkim ustawodawca, przyznając w art. 6 ust. 1 u.s.p. z dnia 28 sierpnia 1997 r. prawo do uposażenia w stanie spoczynku sędziom i prokuratorom, którzy uzyskali prawo do emerytury lub renty przed dniem wejścia jej w życie, nie uzależnił tego prawa od wykazania odpowiedniego okresu pracy na tych stanowiskach. Warunek, od którego spełnienia zależy prawo do uposażenia tych osób wyraża zdanie: jeżeli prawo do emerytury lub renty nabyli „zajmując stanowisko sędziego lub prokuratora”. Konstrukcja gramatyczna tego zdania, w szczególności użycie formy imiesłowu czynnego czasownika „zajmować”, oznacza trwanie tej czynności w czasie dokony- wania się drugiej czynności – nabycia prawa do emerytury lub renty. Innymi słowy, prawo do uposażenia w stanie spoczynku uzyskali ci prokuratorzy (sędziowie), który zajmowali te stanowiska w czasie nabycia prawa do emerytury lub renty. Tak więc wykładnia gramatyczna nie daje podstaw do zaakceptowania poglądu skarżącego, że prawo do uposażenia prokuratora w stanie spoczynku przysługuje również tym prokuratorom, których stosunek pracy wygasł zanim nabyli prawo do emerytury lub renty. Ponadto, skoro ustawodawca w sposób jednoznaczny powiązał uzyskanie 6 prawa do uposażenia w stanie spoczynku z nabyciem prawa do emerytury (renty) podczas zajmowania stanowiska sędziego lub prokuratora, to należy też przyjąć, że jego intencją nie było zapewnienie tego świadczenia wszystkim osobom, które pozo- stawały na tych stanowiskach stosowną liczbę lat. Gdyby też wolą ustawodawcy było zniweczenie skutków prawnych powołanej wyżej ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o zmianie ustawy o prokuraturze PRL, to omawiany przepis art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. miałby inne brzmienie. Podniesione w kasacji zarzuty naruszenia przepisów art. 32 ustawy o z.e.p. oraz art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 17 października 1999 r. o rewaloryzacji emerytur i rent... (Dz.U. Nr 104, poz. 450 ze zm.) są bezprzedmiotowe, bowiem żaden z nich nie był i nie mógł być podstawą prawną zaskarżonego wyroku. Przedmiotem sporu, a więc i zaskarżenia kasacyjnego nie było prawo skarżącego do świadczeń z zaopa- trzenia emerytalnego pracowników, a przepisy z tego systemu nie mają zastosowa- nia do świadczenia, jakim jest uposażenie w stanie spoczynku przewidziane w u.s.p. Nieusprawiedliwione też są zarzuty naruszenia przez Sąd Apelacyjny art. 382 § 1 i 387 § 1 KPC. Ograniczenie ich uzasadnienia do zdania: „Do uchybień proceso- wych należy zaliczyć nie tylko pominięcie wyrażonego w wyroku II UKN 449/97 sta- nowiska Sądu Najwyższego, ale również okoliczność nie ustosunkowania się do czę- ści wywodów apelacji”, uniemożliwia kontrolę kasacyjną. Stosownie do art. 382 KPC (przepis ten nie ma § 2 więc nie ma też § 1) sąd drugiej instancji orzeka na podsta- wie materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym, natomiast zgodnie z art. 387 § 1 KPC sąd drugiej instancji uzasadnia z urzędu wyrok oraz postanowienie kończące postępowanie w sprawie. Przytoczone wyżej uzasadnienie tych zarzutów jest zupełnie nieadekwatne do treści tych przepi- sów. Sąd Najwyższy w swym publikowanym, jednolitym orzecznictwie wielokrotnie już wyjaśniał, że nie jest jego rolą poszukiwanie w pismach procesowych argumen- tów usprawiedliwiających kasację, to do wnoszącego ten szczególny środek zaskar- żenia należy wykazanie stosownym wywodem prawnym zasadności podniesionych zarzutów. W świetle art. 39311 KPC, Sąd Najwyższy nie jest uprawniony do korygo- wania lub dokonywania konkretyzacji podstaw kasacyjnych i ich zarzutów. Również zarzut naruszenia zaskarżonym wyrokiem art. 2 Konstytucji Rzeczy- pospolitej Polskiej jest bezprzedmiotowy. Wyrażona tym przepisem zasada państwa prawnego nie została naruszona, skoro odmowa przyznania wnioskodawcy żądane- 7 go świadczenia wynika z prawidłowego zastosowania przez Sąd orzekający w spra- wie przepisów odpowiedniej ustawy. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy, uznając że kasacja nie ma usprawiedliwionych podstaw, na podstawie art. 39312 KPC orzekł jak w sentencji wy- roku. ========================================