II UKN 534/98

Wyrok z dnia 23 marca 1999 r. II UKN 534/98 Świadczenie pieniężne za wykrycie fałszywych banknotów lub dokumen- tów związanych z obrotem pieniężnym stanowi dochód pracownika banku uwzględniany przy wymiarze składki na ubezpieczenie społeczne. Przewodniczący: SSN Maria Mańkowska (sprawozdawca), Sędziowie SN: Andrzej Kijowski, Barbara Wagner. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 23 marca 1999 r. sprawy z wniosku Banku [...] S.A. Oddziału w K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Od- działowi w K. o składki na ubezpieczenie społeczne, na skutek kasacji organu rento- wego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 29 kwietnia 1998 r. [...] z m i e n i ł zaskarżony wyrok i poprzedzający go wyrok Sądu Wojewódzkie- go-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie z dnia 20 lipca 1998 r. [...] w ten sposób, że oddalił odwołanie Banku [...] S.A. Oddziału w K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w K. z dnia 26 lutego 1997 r. i 7 marca 1997 r. U z a s a d n i e n i e Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w K. decyzją z dnia 7 marca 1997 r. zobowiązał Bank S.A. [...] w K. do zapłaty składek na ubezpieczenie społeczne od wypłaconych pracownikom nagród za wykrycie fałszerstw banknotów i dokumentów w kwocie 5.249,89 zł z odsetkami. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie po roz- poznaniu odwołania Banku wyrokiem z dnia 30 lipca 1997 r. zmienił powyższą decy- zję organu rentowego i uznał, że nagrody te nie podlegają „oskładkowaniu”, ponie- waż nie stanowią dochodu z tytułu wykonywania pracy w ramach stosunku pracy, gdyż mogą je uzyskać także osoby nie będące pracownikami Banku. Sąd Apelacyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 29 kwietnia 1998 r. oddalił apela- cję organu rentowego i podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji, że nagrody za 2 wykrycie fałszywych znaków pieniężnych i ujawnienie fałszerstw dokumentów zwią- zanych z obrotem pieniężnym nie są wypłacane dlatego, że pracownicy szczególnie dobrze wykonali obowiązki wynikające ze stosunku pracy, lecz jako odpłata za speł- nienie obywatelskiego obowiązku, leżącego tak w interesie Banku, jak i budżetu Państwa. Sporne nagrody nie stanowią zatem dochodu pracownika z tytułu pracy w ramach stosunku pracy, nie podlegają więc składce na ubezpieczenie społeczne na podstawie § 7 ust. 1 zdanie 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r. w sprawie wysokości i podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społecz- ne, zgłaszania do ubezpieczenia społecznego oraz rozliczania składek i świadczeń z ubezpieczenia społecznego (jednolity tekst : Dz.U. z 1993 r. Nr 68, poz.330 ze zm.). Pełnomocnik pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł kasację od powyższego wyroku, zarzucając naruszenie § 7 ust.1 pkt 16 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r. przez przyjęcie, że nagroda wypłacona pracow- nikom Banku nie jest dochodem pracowniczym, lecz nagrodą o szczególnym cha- rakterze wyłączoną z wymiaru składki. Tak samo nie jest trafny pogląd, iż wypłata nagrody za wykrycie falsyfikatu wykracza poza pojęcie ekwiwalentu za pracę świad- czoną Bankowi przez kasjera lub liczarkę. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja jest uzasadniona. Stosownie do § 7 ust. 1 rozporządzenia Rady Mi- nistrów z dnia 29 stycznia 1990 r. w sprawie wysokości i podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, zgłaszania do ubezpieczenia społecznego oraz rozli- czania składek i świadczeń z ubezpieczenia społecznego (jednolity tekst : Dz.U. z 1993 r. Nr 68, poz. 330 ze zm.) podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie spo- łeczne pracowników stanowi dochód w gotówce i w naturze z tytułu wykonywania pracy w ramach stosunku pracy, z wyjątkiem nagród okolicznościowych (pkt 7) i nag- ród o charakterze szczególnym, przewidzianych w punkcie 16 tego przepisu. Zarzą- dzeniem [...] Prezesa Banku [...] S.A. w K. z dnia 4 września 1990 r. [...] ustanowiona została dla pracowników Banku nagroda za wykrycie fałszywych znaków pieniężnych krajowych i zagranicznych, w tym także banknotów preparowanych w celach przes- tępczych oraz za ujawnienie fałszerstw dokumentów związanych z obrotem pienięż- nym. Wysokość tej nagrody, jak i zasady jej przyznawania zostały dokładnie określo- 3 ne w § 2 do 6 tego zarządzenia. Oznacza to, iż omawiane świadczenie na rzecz pra- cownika, chociaż nazwane ”nagrodą”, jest de facto premią należną pracownikowi, której wypłaty może dochodzić od pracodawcy, jeżeli spełni warunki opisane w oma- wianym zarządzeniu Prezesa Banku. Charakteru tego świadczenia nie zmienia pos- tanowienie § 7 zarządzenia, że w szczególnych przypadkach Prezes Banku może przyznać nagrodę osobie nie będącej pracownikiem Banku, która w istotny sposób przyczyniła się do wykrycia lub zatrzymania fałszerza znaków pieniężnych lub doku- mentów związanych z obrotem pieniężnym. Jest to bowiem świadczenie dla osób nie związanych stosunkiem pracy z Bankiem. Natomiast pracownik Banku, co przewidują przepisy zarządzenia Prezesa Banku, który wykonując pracę w ramach stosunku pracy wykryje fałszywe pieniądze lub dokumenty związane z obrotem pieniężnym, ma z tych tytułów prawo do świadczenia pieniężnego. Okoliczność, iż wykrycie tych fałszerstw zależy w dużej mierze od przypadku i nie jest normalnym zjawiskiem związanym z wykonywaniem codziennych obowiązków pracowników Banku nie de- cyduje o charakterze przyznawanego za to świadczenia dla pracowników Banku. Nie jest to świadczenie uznaniowe (nagroda), skoro zostało ściśle unormowane przepi- sami zarówno co do wysokości, jak i zasad jego przyznawania. Jeżeli zatem pracow- nik Banku spełni warunki zarządzenia Prezesa ma prawo do świadczenia pieniężne- go, które jest premią za wykrycie fałszywych banknotów lub dokumentów i stanowi dochód pracowniczy podlegający wymiarowi składki. W takich okolicznościach nie ma bowiem zastosowania żaden z przepisów § 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r., który zwalnia od zapłaty składek na ubezpieczenie spo- łeczne. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 39315 KPC Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. ========================================