II UKN 168/98

Wygrał pozwany
SN13 października 1998·sentence
Ubezpieczenia społeczne
Podsumowanie AI

Sprawa dotyczyła odmowy przyznania renty inwalidzkiej Bożenie M. ZUS odmówił świadczenia, ponieważ komisja lekarska nie ustaliła daty powstania inwalidztwa, a organ rentowy przyjął ją na dzień badania, co oznaczało powstanie inwalidztwa po upływie 18 miesięcy od ustania zatrudnienia. Sądy obu instancji oddaliły odwołanie, przy czym sąd pierwszej instancji uznał, że wnioskodawczyni w ogóle nie jest inwalidą żadnej grupy. Sąd Apelacyjny oparł się natomiast na założeniu, że nawet gdyby inwalidztwo istniało, to brak jest podstaw do przyjęcia, że powstało w wymaganym terminie. Sąd Najwyższy wskazał, że sąd drugiej instancji może zmienić ustalenia faktyczne bez dodatkowego postępowania dowodowego tylko wtedy, gdy wcześniejsze ustalenia nie mają oparcia w materiale dowodowym albo naruszono zasady swobodnej oceny dowodów. Uznał jednak, że w tej sprawie zarzut naruszenia art. 382 KPC nie był zasadny, natomiast uzasadnienie wyroku apelacyjnego było wadliwe w świetle art. 328 § 2 KPC. Mimo tego wyrok odpowiadał prawu, więc kasacja została oddalona.

Kluczowe kwestie prawne:
  • ·przesłanki nabycia prawa do renty inwalidzkiej, w tym istnienie inwalidztwa i termin jego powstania
  • ·zakres swobodnej oceny dowodów i możliwość zmiany ustaleń faktycznych przez sąd drugiej instancji bez dodatkowego postępowania dowodowego
  • ·wymogi prawidłowego uzasadnienia wyroku apelacyjnego z art. 328 § 2 KPC
Wygenerowane przez AI, może zawierać błędy.
Uzasadnienie zaskarżonego wyroku wskazuje, że został on wydany na od- miennej podstawie faktycznej i prawnej. Podstawą faktyczną orzeczenia Sądu pierw- szej instancji było ustalenie braku inwalidztwa wnioskodawczyni, natomiast Sąd Apelacyjny tego ustalenia nie podważył, lecz jako podstawę swego rozstrzygnięcia wskazał brak „obiektywnych przesłanek do przyjęcia, że inwalidztwo wnioskodaw- czyni zaistniało w ciągu 18 miesięcy od ustania zatrudnienia...”, pomimo że dla usta- lenia daty powstania (ewentualnego) inwalidztwa wnioskodawczyni nie przeprowa- dzono żadnych dowodów. Biegli lekarze, na których opinii oparł swe ustalenia Sąd pierwszej instancji, nie wypowiadali się na temat daty powstania inwalidztwa wnios- kodawczyni, ponieważ Sąd ten w tezie dowodowej takiego pytania nie sformułował, a 4 ponadto - wobec stwierdzenia braku inwalidztwa - bezprzedmiotowe stało się prowa- dzenie postępowania dowodowego dla wyjaśnienia tej okoliczności. Dlatego też podniesiony w kasacji zarzut naruszenia zaskarżonym wyrokiem przepisów art. 232 i 381 KPC jest chybiony. Skoro bowiem Sąd Apelacyjny nie podważył prawidłowości ustalenia przez Sąd pierwszej instancji, że wnioskodawczyni nie jest inwalidą żadnej grupy, to nieprzeprowadzenie z urzędu w postępowaniu apelacyjnym dowodów z dokumentacji lekarskiej potwierdzającej fakt leczenia się wnioskodawczyni i wska- zującej datę jego rozpoczęcia, nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Tak więc powołana podstawa kasacyjna w tym zakresie jest nieusprawiedliwiona. Zasadny natomiast jest zarzut kasacji naruszenia zaskarżonym wyrokiem art. 328 KPC. Zgodnie z § 2 tego przepisu uzasadnienie wyroku powinno zawierać wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, a mianowicie: ustalenie faktów, które sąd uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł i przyczyn dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie zaskar- żonego wyroku - jak wyżej wspomniano - nie zawiera ustaleń faktycznych. Akceptu- jąc rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji, Sąd Apelacyjny nie zajął żadnego sta- nowiska do ustaleń dokonanych przez ten sąd, w szczególności wobec ustalenia, że wnioskodawczyni nie jest inwalidą. Przepis art. 32 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.) stanowi, że renta inwalidzka przysługuje pracownikowi, który łącznie spełnia następujące warunki: 1) jest inwalidą, 2) ma wymagany okres zatrudnienia, 3) stał się inwalidą w czasie trwania za- trudnienia (okresu równorzędnego) albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów. W rozpatrywanej sprawie Sąd pierwszej instancji oparł więc swe rozstrzygnię- cie na ustaleniu, że wnioskodawczyni nie spełnia warunku wskazanego w pkt 1 przytoczonego przepisu, natomiast Sąd Apelacyjny przyjął, że nie spełnia ona wa- runku z pkt 3, ograniczając swe uzasadnienie do hipotetycznych rozważań na temat tej przesłanki. Rozważania dotyczące daty powstania inwalidztwa wnioskodawczyni, poprzedzone stosownym postępowaniem dowodowym, w szczególności przeprowa- dzeniem dowodów z dokumentacji lekarskiej z przebiegu jej leczenia i oceną tych dowodów, miałyby w rozpatrywanej sprawie istotne znaczenie tylko wówczas, gdyby sąd orzekający ustalił, że posiadająca wymagany okres zatrudnienia wnioskodaw- 5 czyni, jest inwalidą. Skoro więc w uzasadnieniu swego wyroku Sąd Apelacyjny nie dokonał ani ustaleń odmiennych od poczynionych przez Sąd pierwszej instancji, ani też odmiennej oceny dowodów przeprowadzonych w postępowaniu pierwszoinstan- cyjnym, brak jest podstaw do stwierdzenia naruszenia zaskarżonym wyrokiem art. 382 KPC. Natomiast słusznie temu wyrokowi zarzucono w kasacji naruszenie art. 328 § 2 KPC. Jednakże nie wykazano w niej, na czym polegał istotny wpływ tego naruszenia na wynik sprawy, tak więc ten zarzut kasacyjny nie został uzasadniony w sposób przewidziany w art. 3931 pkt 2 w związku z art. 3933 KPC. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy uznał, że zaskarżony wyrok mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu i na podstawie art. 39312 KPC orzekł jak w sentencji wyroku. ========================================