I PKN 290/98

uzasadnienie. Oparcie kasacji na wskazanych przez skarżących podstawach praw- nych nie uzasadniało uwzględnienia kasacji. Proceduralny zarzut kasacji naruszenia przepisu art. 233 § 1 KPC w istocie rzeczy zmierzał w dwóch kierunkach. Po pierw- sze - do wykazania, że pominięcie lub niepełne ustosunkowanie się do zeznań świadka Z. B. doprowadziło do nieprawidłowych ustaleń w kwestii wyrażenia zgody przez powoda na podjęcie działalności konkurencyjnej po wypowiedzeniu przez poz- wanych umów o pracę. Zarzut ten nie stanowi naruszenia przepisów prawa proce- sowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ Sąd drugiej ins- tancji orzeka na podstawie materiału dowodowego zebranego w obu instancjach (art. 382 KPC), ale nie oznacza to obowiązku lub potrzeby powielania uzasadnienia Sądu pierwszej instancji przez konieczną ocenę lub ustosunkowanie się do zeznań każde- go ze świadków przesłuchanych w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Sąd Rejo- nowy dokonał ustaleń faktycznych z uwzględnieniem zeznań świadka Z. B., do któ- rych odniósł się jedynie pośrednio, uznając za gołosłowne twierdzenia pozwanych o zgodzie powoda na założenie firmy z identycznym przedmiotem działalności. Zresztą świadek ten sygnalizował jedynie o rozważaniu przez powoda możliwości podjęcia działalności konkurencyjnej przez pozwanych wyłącznie w razie przeniesienia jego interesów gospodarczych poza teren Ś. Po drugie - zarzut nieuwzględnienia zeznań innych świadków, którzy zezna- wali na okoliczność zawierania umów o pracę przez pozwanych „w warunkach przy- musu ekonomicznego”, zmierzał do wykazania stosowania przez powoda tzw. wy- zysku pozwanych w ujęciu art. 388 § 1 KC. Jednakże z zasadniczych przyczyn prze- pis ten nie miał w sprawie zastosowania, albowiem norma ta nie zawiera sankcji bezwzględnej nieważności, ale daje wyzyskanemu - przed upływem dwóch lat od dnia zawarcia umowy (art. 388 § 2 KC) - wyłącznie uprawnienie do żądania zmniej- szenia swego świadczenia lub zwiększenia należnego mu świadczenia, tj. do żąda- nia ukształtowania zmiany treści zawartej umowy albo do jej unieważnienia. Taka konstrukcja prawna wymagała zatem od pozwanych inicjatywy procesowej przez wniesienie powództwa wzajemnego, co w sprawie nie miało miejsca, a pozwani pre- zentowali błędną prawniczo opcję bezwzględnej nieważności uzgodnionych klauzul 5 konkurencyjnych. Równocześnie niewłaściwe rozumienie przez skarżących dyspo- zycji art. 388 KC powodowało brak zasadności kasacyjnego zarzutu naruszenia tej normy prawa materialnego. Chybiony był również zarzut błędnej wykładni art. 18 KP, formułowany przez odniesienie jego dyspozycji do sprzeczności umów o pracę pozwanych z bez- względnie obowiązującymi przepisami - art. 133-137 KP. Tymczasem strony zawarły klauzule konkurencyjne przed wejściem w życie z dniem 2 czerwca 1996 r. nowego rozdziału IIa „Zakaz konkurencji”, w dziale czwartym Kodeksu pracy. W dacie zawie- rania klauzul konkurencyjnych zakaz konkurencji nie był instytucją regulowaną przez przepisy prawa pracy, dlatego uzgodnione klauzule konkurencyjne nie mogły być ocenione przez pryzmat sankcji nieważności z art. 18 § 2 KP, jako sprzeczne z nie istniejącymi ówcześnie przepisami prawa pracy o zakazie konkurencji. Natomiast klauzule konkurencyjne uzgodnione w umowach o pracę zawartych przed wejściem w życie ustawy z dnia 2 lutego 1996 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 24, poz. 110), były samoistnymi umowami cywil- noprawnymi i jako zobowiązania o charakterze cywilnoprawnym mogły być podwa- żane w reżimie prawa cywilnego, np. przez zgłoszenie powództwa wzajemnego z art. 388 KC, bądź żądanie zmniejszenia rażąco wygórowanych kar umownych opartego na art. 484 § 2 KC, z czego pozwani nie skorzystali. Równocześnie w rozpoznawanym sporze o zapłatę kar umownych brak było podstaw prawnych do podważania zgodności z prawem klauzul konkurencyjnych oraz wysokości zastrzeżonych kar umownych z odniesieniem się do naruszenia przepisów o czasie pracy (art. 133-137 KP), albowiem przedmiot procesu w żadnej mierze nie wiązał się z naruszaniem przez pracodawcę bezwzględnie obowiązują- cych przepisów o czasie pracy. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy oddalił kasację na podstawie art. 393 12 KPC. ========================================