II UKN 2/98

Wyrok z dnia 21 kwietnia 1998 r. II UKN 2/98 Przepis art. 83 § 1 KC o pozorności oświadczeń woli nie dotyczy oświadczeń wiedzy zawartych w świadectwie pracy. Przewodniczący SSN: Roman Kuczyński, Sędziowie SN: Maria Tyszel, Andrzej Wróbel (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 1998 r. sprawy z wniosku Walentyny F. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w B. o wcześniejszą emeryturę, na skutek kasacji wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apela- cyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku z dnia 23 paździer- nika 1997 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 16 maja 1997 r. [...] oddalił odwołanie Walentyny F. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w B. z dnia 8 maja 1996 r., którą wyłączono wnioskodawczy- nię z ubezpieczenia społecznego z tytułu zatrudnienia w spółce cywilnej A.W. S. w okresie od dnia 1 października 1995 r. do dnia 15 grudnia 1995 r. z powodu fikcyj- ności zatrudnienia. Sąd ustalił, że Walentyna F. została zgłoszona do ubezpieczenia społecznego z tytułu zatrudnienia w charakterze zaopatrzeniowca od dnia 1 paź- dziernika 1995 r. w pełnym wymiarze czasu pracy. W wyniku kontroli przeprowadzo- nej przez Inspektora Oddziału ZUS w B. stwierdzono, że: zatrudniająca wnioskodaw- czynię spółka cywilna nie posiada jej podania o przyjęcie do pracy, życiorysu, kwes- tionariusza osobowego oraz zaświadczenia lekarskiego, iż wnioskodawczyni może być zatrudniona na stanowisku zaopatrzeniowca; pracodawca nie wystawiał delega- cji i nie wypłacał diet za wyjazdy służbowe; pracownice zatrudnione w sklepie spo- 2 żywczym prowadzonym przez spółkę nie potwierdziły zatrudnienia wnioskodawczyni. Na sporną okoliczność, czy wnioskodawczynię łączyła ze spółką cywilną umowa o pracę Sąd przeprowadził dowód z zeznań świadków. Zeznania świadków, w tym wspólników spółki cywilnej, były w tej mierze rozbieżne. W ocenie Sądu skoro roz- bieżności w zeznaniach świadków co do faktu zatrudnienia wnioskodawczyni w spółce są zasadnicze a dokumentacja związana z jej zatrudnieniem jest niekomplet- na, to nie można przyjąć, że wnioskodawczynię łączyła ze spółką prowadzoną przez A.W. S. umowa o pracę. Sąd Apelacyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 23 października 1997 r. [...] oddalił apelację wnioskodawczyni od powyższego wyroku Sądu Wojewódzkiego. W ocenie Sądu obszerny materiał dowodowy zgromadzony przed organem rentowym i odwoławczym nie potwierdza tego, że Walentyna F. była pracownikiem Spółki Cy- wilnej A.W. S. Przeciwnie, analiza tego materiału wskazuje zdaniem Sądu jedno- znacznie, że stron nie łączył stosunek pracy, a oświadczenie zawarte w świadectwie pracy ma charakter pozorny w rozumieniu art. 83 § 1 KC, bo złożone zostało wnios- kodawczyni za jej zgodą dla pozoru. W konsekwencji Sąd przyjął, że wnioskodaw- czyni nie podlega ubezpieczeniu społecznemu na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 1989 r. Nr 25, poz. 137 ze zm.) Wnioskodawczyni w kasacji od powyższego wyroku zarzuciła naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 83 § 1 KC o oświadczeniu woli złożonym drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru, co w konsekwencji pozbawiło stronę statusu pracownika i art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organi- zacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych przez uznanie, że nie podlegała ona ubezpieczeniu społecznemu oraz “naruszenie prawa procesowego przez niewyjaś- nienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 227 i nast. KPC), co miało zasadniczy wpływ na treść wyroku.” Wskazując na po- wyższe podstawy kasacyjne wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i wyroku Sądu Wojewódzkiego w całości oraz przekazanie sprawy temu Sądowi do ponowne- go rozpoznania. W ocenie wnioskodawczyni umowa o pracę z dnia 1 października 1995 r., którą wnioskodawczyni zawarła ze Spółką Cywilną A.W. S. w H., została sporządzona prawidłowo. Z umowy tej oraz z zeznań świadka W. S. wynika bezs- pornie, że powódka była zatrudniona w Spółce w charakterze zaopatrzeniowca od dnia 1 października 1995 r. do dnia 15 grudnia 1995 r. Okoliczność, że pracownice 3 sklepu prowadzonego przez Spółkę nie potwierdziły zatrudnienia wnioskodawczyni, co wynikało z charakteru zatrudnienia jej w charakterze zaopatrzeniowca, nie może świadczyć na niekorzyść powódki i mieć wpływ na stwierdzenie przez Sąd fikcyjności jej zatrudnienia. Mimo że Sąd Wojewódzki stwierdził, że w sprawie istnieje szereg zasadniczych wątpliwości dotyczących zatrudnienia powódki, Sąd Apelacyjny nie poczynił żadnych starań, aby okoliczności te wyjaśnić. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organi- zacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 1989 r. Nr 25, poz. 137 ze zm.) ubezpieczeniu społecznemu podlegają wszyscy pracownicy. W rozpoznawanej sprawie jest sporne, czy wnioskodawczyni posiadała status pracow- nika zatrudnionego w spółce cywilnej i czy w związku z tym podlegała ubezpieczeniu społecznemu w okresie zatrudnienia w tej spółce wynikającym z zawartej przez strony umowy o pracę i ze świadectwa pracy. Należy podkreślić, że Sądy pierwszej i drugiej instancji rozpoznające sprawę nie dokonywały bezpośrednio wykładni oświadczeń woli stron zawartych w umowie o pracę, lecz w oparciu o zeznania świadków przyjęły, że stron nie łączył stosunek pracy, co doprowadziło Sąd drugiej instancji do wniosku, że oświadczenie pracodawcy zawarte w świadectwie pracy ma charakter pozorny w rozumieniu art. 83 § 1 KC. Pogląd ten jest błędny, bowiem przepis art. 83 § 1 KC dotyczy wad oświadczeń woli, tymczasem oświadczenie pra- codawcy zawarte w świadectwie pracy jest oświadczeniem wiedzy. W tym sensie trafny jest zarzut kasacji naruszenia powyższego przepisu, który nie mógł mieć zas- tosowania w odniesieniu do świadectwa pracy. Zaskarżony wyrok Sądu drugiej ins- tancji, mimo błędnego uzasadnienia, odpowiada jednak prawu. W ocenie Sądu Naj- wyższego kasacja nie ma usprawiedliwionych podstaw, ponieważ nie jest trafny za- rzut naruszenia przepisów procesowych. Sąd Najwyższy rozpoznał jedynie zarzut naruszenia przepisu art. 227 KPC, bowiem tylko ten przepis został wskazany w ka- sacji. Podstawy kasacyjnej nie może natomiast stanowić zarzut naruszenia “innych” czy “następujących”, po wskazanym przepisie, przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Zarzut naruszenia przepisu art. 227 KPC jest oczywiście nietrafny, po- nieważ przedmiotem postępowania wyjaśniającego były fakty mające istotne zna- czenie dla rozstrzygnięcia sprawy podlegania wnioskodawczyni ubezpieczeniu spo- 4 łecznemu, a mianowicie czy wnioskodawczyni była pracownikiem Spółki Cywilnej A.W. S. Biorąc powyższe pod rozwagę Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. ========================================