II UKN 450/97

Wyrok z dnia 20 stycznia 1998 r. II UKN 450/97 Dochodzenie roszczeń uzupełniających z wypadków przy pracy, opar- tych na przepisach prawa cywilnego, wymaga wykazania odpowiedzialności pracodawcy z tytułu czynu niedozwolonego, udowodnienia szkody i związku przyczynowego pomiędzy zdarzeniem (wypadkiem przy pracy) a powstaniem szkody. Przewodniczący SSN: Teresa Romer, Sędziowie SN Jerzy Kuźniar (sprawoz- dawca), Andrzej Kijowski. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 1998 r. sprawy z powódz- twa Gustawa M. przeciwko "E." SA w K. o rentę wyrównawczą z tytułu wypadku przy pracy, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubez- pieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 30 kwietnia 1997 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Wyrokiem z dnia 12 września 1996 r. [...] Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubez- pieczeń Społecznych w Katowicach oddalił powództwo Gustawa M. o rentę wyrów- nawczą z tytułu wypadku przy pracy, skierowane przeciwko byłemu pracodawcy - "E." SA w K. W uzasadnieniu wyroku Sąd Wojewódzki, odwołując się do zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym opinii biegłego lekarza oraz zeznań świad- ków stwierdził, iż brak jest podstaw do przyjęcia, iż powód mógłby po dniu 1 paź- dziernika 1994 r. kontynuować zatrudnienie i osiągać w związku z tym wynagrodze- nie wyższe, niż pobierana obecnie emerytura. Dalej Sąd Wojewódzki przyjął, iż zali- czenie powoda do II grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia [...], wyklucza podję- cie przez niego pracy na wskazanych stanowiskach, niezależnie od schorzenia wy- nikłego na skutek zdarzenia zrównanego z wypadkiem przy pracy, to jest zawału - 2 - serca. W ocenie Sądu I in stancji schorzenia samoistne pozbawiły powoda możliwo- ści zatrudnienia, nie zaś skutki przebytego w dniu 14 maja 1985 r. zawału serca, uznanego za wypadek przy pracy. W apelacji od tego wyroku powód zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 415, 444 § 2 KC i 332 KC oraz niewyjaśnienie wszystkich oko- liczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, wniósł o zmianę wyroku i uwzględnienie powództwa, bądź o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zdaniem powoda, przyjęcie przez Sąd I ins- tancji, iż nie mógłby on wykonywać pracy na wskazanych stanowiskach z powodu schorzeń samoistnych jest niczym nieuzasadnione i sprzeczne z zebranym mate- riałem dowodowym. Wyrokiem z dnia 30 kwietnia 1997 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach oddalił apelację, podzielając ustalenia Sądu I instancji. W jego ocenie, sam fakt uznania zawału serca powoda za wypadek przy pracy i przyznanie prawa do renty inwalidz- kiej z tego tytułu (wyrok Sądu Wojewódzkiego z dnia 11 grudnia 1986 r. [...]) nie przesądza o zasadności powództwa o rentę wyrównawczą po dniu 1 października 1994 r., gdy się weźmie pod uwagę, że mimo przewlekłej choroby [...], powód zdecy- dował się na podjęcie zatrudnienia w charakterze dyrektora naczelnego strony poz- wanej i pracował w tym charakterze do dnia 31 grudnia 1988 r. Następnie mimo po- gorszenia stanu zdrowia podjął on pracę na placówce w Austrii jako zastępca kie- rownika budowy eksportowej. Pogorszenie stanu zdrowia Gustawa M. tak w 1988 r. jak i w 1992 r. było wynikiem postępu choroby [...] i pracą na stanowiskach wyklu- czających oszczędny tryb życia. "Brak więc podstaw do przyjęcia związku przyczy- nowego - art. 361 § 1 KPC - warunkującego istniejącą odpowiedzialność strony poz- wanej z tytułu wypadku przy pracy za tę konkretną szkodę, której wyrównania do- maga się powód, sprowadzającą się do utraty możliwości zarobkowych po dniu 1 października 1994 r." Powyższy wyrok zaskarżył kasacją powód i zarzucając naruszenie prawa materialnego - art. 361 § 1 i 444 KC - przez błędną wykładnię "wobec stwierdzenia braku związku przyczynowego pomiędzy przebytym zawałem serca uznanym jako wypadek przy pracy, a dochodzoną szkodą wyrażającą się w obniżonych docho- dach", oraz naruszenie prawa procesowego - art. 378, 380, 328 § 2 i 385 KPC, - 3 - wniósł o uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego i Wojewódzkiego i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania. Zdaniem kasacji, oparcie się przez Sąd Apelacyjny na ustaleniach Sądu Wo- jewódzkiego doprowadziło do błędów w ustaleniach faktycznych i do nieprzyjęcia związku przyczynowego między wypadkiem przy pracy a utratą zdolności do zarob- kowania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja powoda powołująca jako podstawę naruszenie prawa materialnego oraz prawa procesowego, w swej istocie podważa ustalenia Sądu Apelacyjnego do- konane na podstawie dowodów przeprowadzonych przed Sądem pierwszej instancji w tym zwłaszcza oparte na opinii biegłego sądowego specjalisty kardiologa. Według konkluzji tej opinii stan zdrowia powoda uzasadniający zaliczenie go do II grupy in- walidów, jest następstwem samoistnej choroby [...], daje podstawę do stwierdzenia - z przeważającym prawdopodobieństwem - że postęp choroby samoistnej na przes- trzeni 9 lat, uniemożliwia podjęcie pracy wymagającej szczególnego wysiłku i dobrej kondycji psychofizycznej. W opinii biegły wskazał nadto, że pogorszenie stanu zdro- wia tak w 1988, jak i w 1992 r. w związku z postępem choroby [...], było spowodowa- ne nie dostosowaniem się powoda do zaleceń lekarskich i podjęciem pracy na sta- nowiskach wykluczających oszczędzający tryb życia. [...] Przeciwstawienie ustaleniom Sądu podjętym na podstawie tej opinii, odmien- nych twierdzeń powoda popartych pozasądową opinią lekarską, nie może być uznane za trafne. Zważyć należy, że w postępowaniu kasacyjnym Sąd Najwyższy nie jest uprawniony do badania zasadności ustaleń faktycznych i oceny dowodów dokonanych przed sądem drugiej instancji, nie może też dokonywać własnych ustaleń faktycznych odmiennych od przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku - art. 393 15 KPC, nie jest bowiem uprawniony do prowadzenia postępowania dowodo- wego (por. wyrok z dnia 6 grudnia 1996 r., II UKN 25/96, OSNAPiUS 1997 nr 14 poz. 255). Nie jest też trafny zarzut, że nieprzeprowadzenie dowodu z opinii innego bieg- łego doprowadziło do błędu w ustaleniach faktycznych, nie sformułowano bowiem - 4 - zarzutów, których uwzględnienie prowadziłoby do zakwestionowania tych ustaleń podjętych na podstawie powołanej wyżej opinii biegłego. Sam fakt, że złożona opinia nie potwierdza oczekiwań strony, nie uzasadnia jeszcze wniosku, czy to o jej uzu- pełnienie czy też o ponowienie tego dowodu, ocena bowiem dowodów, w tym ich zu- pełności zastrzeżona jest dla sądu orzekającego (art. 233 § 1 KPC). Oceniając sprawę w ramach ustalonego stanu faktycznego, nie można też podzielić podniesionego w kasacji zarzutu naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 361 § 1 i 444 KC. Dochodzenie roszczeń cywilnoprawnych, jako uzupełniających wobec przysługujących z ustawy wypadkowej, wiąże się z res- pektowaniem zasad prawa cywilnego, w tym dotyczących odpowiedzialności praco- dawcy za szkodę. Rzeczą uprawnionego pracownika jest więc wykazanie odpowie- dzialności pracodawcy z tytułu czynu niedozwolonego, udowodnienie szkody i związku przyczynowego pomiędzy zdarzeniem (wypadkiem przy pracy), a powsta- niem szkody. Odpowiedzialność pracodawcy w rozpoznawanej sprawie nie została wykazana. Ustalono bowiem, że pogorszenie stanu zdrowia powoda było spowodo- wane podjęciem przez niego pracy na stanowiskach wykluczających zalecany przez lekarzy oszczędzający tryb życia, nie wykazano także adekwatnego związku przy- czynowego (art. 361 § 1 KPC) między zdarzeniem uznanym za wypadek przy pracy, a postępem choroby wieńcowej, która w ostateczności doprowadziła do przejścia przez powoda na wcześniejszą emeryturę od dnia 28 września 1994 r. Wszystko to daje podstawę do stwierdzenia, że kasacja nie ma usprawiedli- wionych podstaw, co uzasadnia jej oddalenie po myśli art. 393 12 KPC. ========================================