II UKN 429/97

Wyrok z dnia 9 stycznia 1998 r. II UKN 429/97 Jeżeli wniosek uprawnionego do świadczeń przewidzianych w ustawie z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (jednolity tekst: Dz. U. z 1989 r. Nr 24, poz. 133 ze zm.) do- kładnie określał jakiego świadczenia dochodził zainteresowany, nie było obo- wiązkiem organu rentowego dodatkowe pouczanie strony o ewentualnie in- nych świadczeniach określonych w przepisach, których przyznania może się ona domagać ani wskazywać warunków koniecznych dla ich przyznania. Przewodniczący SSN: Jerzy Kuźniar (sprawozdawca), Sędziowie SN: Zbigniew Myszka, Maria Tyszel. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 1998 r. sprawy z wniosku Jana P. przeciwko Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego-Oddziałowi Re- gionalnemu w Ł. o wcześniejsze przyznanie prawa do emerytury, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecz- nych w Łodzi z dnia 22 kwietnia 1997 r. [...] o d d a l i ł kasację i zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adwokata Lesława G. [...] kwotę 10 zł (dziesięć) tytułem zwrotu kosztów nie opłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. U z a s a d n i e n i e Decyzją z dnia 5 grudnia 1996 r., Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecz- nego-Oddział Regionalny w Ł. przyznała wnioskodawcy Janowi P. prawo do emery- tury rolniczej od dnia 1 lipca 1996 r., to jest na okres 3 miesięcy poprzedzających miesiąc zgłoszenia wniosku o świadczenie. W odwołaniu od powyższej decyzji wnioskodawca domagał się wypłaty świad- czenia emerytalnego z należnym wyrównaniem od 1987 r. W jego ocenie skoro w chwili składania wniosku o rentę inwalidzką rolniczą w 1996 r. osiągnął już wiek - 2 - emerytalny (miał ukończone 69 lat życia), to obowiązkiem organu rentowego było przyznanie mu prawa do emerytury jako świadczenia korzystniejszego niż renta in- walidzka rolnicza. Wyrokiem z dnia 24 stycznia 1997 r. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpie- czeń Społecznych w Łodzi oddalił odwołanie. Sąd ten ustalił, iż wnioskodawca, uro- dzony dnia 23 lipca 1918 r. wystąpił do organu rentowego z wnioskiem o emeryturę rolniczą w dniu 10 października 1996 r. Mając na uwadze treść art. 99 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrze- niu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.) w związku z art. 52 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (jednolity tekst: Dz. U. z 1993 r. Nr 71, poz. 342 ze zm.), Sąd I instancji przyjął, iż zaskarżona decyzja jest trafna, bowiem powołane przepisy pozwalały przyznać emeryturę jedynie na okres 3 miesięcy wstecz od miesiąca złożenia wnios- ku o świadczenie, a więc w tej sprawie poczynając od dnia 1 lipca 1996 r. Stanowis- ko to podzielił Sąd Apelacyjny w Łodzi, który wyrokiem z dnia 22 kwietnia 1997 r. [...] oddalił apelację wnioskodawcy. Dodatkowo Sąd ten wskazał, że gdyby nawet przy- jąć, że już w roku 1986 organ rentowy miał obowiązek ustalić ubezpieczonemu prawo do emerytury, to nie poniósł on z tego tytułu żadnej szkody, bowiem tak eme- rytura, jak i renta inwalidzka przysługiwały w podstawowej wysokości najniższej emeryturze pracowniczej. "Twierdzenia apelującego, że emerytura była świadcze- niem korzystniejszym są bezpodstawne". Powyższy wyrok zaskarżył kasacją wnioskodawca i zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisu art. 33 ust. 1 ustawy o ubez- pieczeniu społecznym rolników przez nieuwzględnienie prawa wnioskodawcy do wy- boru świadczenia, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz wyroku Sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Woje- wódzkiemu. Zdaniem składającego kasację "w dacie rozpoznawania wniosku z 1986 r. organ rentowy posiadał wszystkie informacje świadczące o istnieniu dwóch pods- taw do wypłaty świadczeń, winien więc umożliwić wnioskodawcy dokonanie wyboru". Sąd Najwyższy zważył, co następuje: - 3 - Stosownie do przepisu art. 393 11 KPC Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w granicach kasacji, co oznacza, że związany jest jej podstawami i wnioskami, a z urzędu bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jedynym zarzutem kasacji (jej podstawą) było naruszenie art. 33 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, a więc naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię wskazanego przepisu. Zarzut ten oznacza, że Sąd Apelacyjny niewłaściwie zrozumiał treść przepisu (błąd w wykładni prawa), tymczasem uzasad- nienie powyższego w kasacji wskazuje na niewłaściwe zastosowanie prawa (w tym wypadku niezastosowanie przepisu do ustalonych faktów). Tak określona podstawa w sprawie nie występuje. Cały wywód kasacji sprowadza się do stwierdzenia, że Sąd nie uwzględnił prawa wnioskodawcy do wyboru świadczenia i nie przyznał mu należ- nej emerytury od 1987 r. Nie jest wątpliwe, że wnioskodawca od 1986 r. pobiera rentę inwalidzką rolni- czą, przyznaną mu na podstawie złożonego wniosku z 16 grudnia 1986 r. i w oparciu o art. 16 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników in- dywidualnych i członków ich rodzin (jednolity tekst: Dz. U. z 1989 r. Nr 24, poz. 133 ze zm.). W myśl art. 38 ust. 2 i 3 ustawy świadczenia w niej przewidziane, przyzna- wane były na wniosek zainteresowanego, a wniosek stanowił podstawę do ustalenia prawa do emerytury lub renty. Z powyższego wynika niewątpliwie, że sytuację prawną wnioskodawcy określa powołana ustawa z dnia 14 grudnia 1982 r. a nie obecnie obowiązująca ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. Tym samym zarzut naru- szenia art. 33 ust. 1 tej ostatniej ustawy zawarty w kasacji jest całkowicie chybiony i nie daje podstaw do jego merytorycznej oceny. Sąd Apelacyjny trafnie wskazał, że działanie organu rentowego jest ograni- czone wnioskiem ubezpieczonego. Gdy więc wniosek ten dokładnie określał jakiego świadczenia dochodził zainteresowany, nie było rzeczą organu rentowego dodat- kowe pouczanie strony o ewentualnie innych świadczeniach określonych w przepi- sach, których przyznania może się ona domagać, ani wskazywać warunków ko- niecznych dla ich przyznania. Wniosek strony przesądza o działaniu organu rento- wego. Możliwość wyboru świadczenia, w wypadku zbiegu prawa do emerytury i renty przewidzianych ustawą z dnia 14 grudnia 1982 r. regulował art. 35 tej ustawy, wska- zując, że sam zainteresowany uprawniony był do dokonania wyboru jednego ze - 4 - świadczeń. Gdy więc wniosek Jana P. złożony w 1986 r. wyraźnie dotyczył przyzna- nia renty inwalidzkiej, brak było podstaw do badania jego uprawnień do emerytury rolniczej i rozstrzygania, czy istnieje zbieg prawa do emerytury i renty. W tych wa- runkach, skoro kasacja nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, należało ją odda- lić na podstawie art. 393 12 KPC. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 sierpnia 1983 r. w sprawie zasad ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nie opłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 51, poz. 230) w związku z § 17 ust. 2 pkt 1 i § 18 ust. 3 rozpo- rządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 4 czerwca 1992 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie w postępowaniu przed organami wymiaru sprawiedliwości (Dz. U. NR 48, poz. 220 ze zm.). ========================================